Tijdens de geschiedenisles was ik meestal een oplettende leerling. Toch leerde ik de naam Gavrilo Princip pas kennen door een liedje van Herman van Veen op de langspeelplaat Iets van een Clown waar ik 32 jaar geleden veel naar luisterde.

Princip is een onmiskenbare tekst van tekstschrijver Rob Chrispijn waarin de zin “Als honingzwammen op een boom” getuigt van zijn passie voor paddenstoelen. De zin “Voor wie een doel zoekt of een doelwit is er altijd wel een ideaal om voor te sterven” was mij als 18-jarige op het lijf geschreven. Princip, die had nog eens principes! Veel Servische nationalisten zien dat nog steeds zo. Voor hen is hij geen moordenaar maar een volksheld.

Maandagavond zond ZDF het historische drama Das Attentat – Sarajevo 1914 uit. Hoofdpersonage is de Oostenrijkse onderzoeksrechter Leo Pfeffer die de aanklacht op de Servische terroristen moet voorbereiden. Hij moet werken onder grote druk uit Wenen en Berlijn. Tijdens het onderzoek ontdekt hij ongerijmdheden en komt zo op het spoor van een complot.

Het scenario van dit televisiedrama volgt een complottheorie die mij doet denken aan die in JFK van Oliver Stone. Omdat de Oostenrijkse troonopvolger Franz Ferdinand geen havik maar een duif was, wilde de machtige wapenindustrie in het Oostenrijkse en Duitse Keizerrijk hem “opruimen”. Deze klus zou door een Servische nationalist opgeknapt moeten worden. De publieke opinie zou zich dan onmiddellijk tegen Servië keren en oorlog zou dan gerechtvaardigd zijn.

Films uit de jaren veertig, ook al is het is mijn genre niet, kan ik moeilijk aan mij voorbij laten gaan. Na de komedie Dinner at Eight (1933) en het drama The women (1939) van “woman’s director” George Cukor (1899-1983) al eens gezien te hebben, probeerde ik zondagmiddag zijn screwball comedy Adam’s Rib tot het eind toe uit te kijken.

Adam’s Rib [ imdb.com ]

“Kunst zet het rad van de tijd stil”, meende de Duitse filosoof Arthur Schopenhauer. Hij was niet de enige Duitse filosoof die in zijn kritiek op de Verlichting vond dat de mens door de kunst, en niet door de wetenschap, toegang vond tot de essentie van het bestaan. Zijn tijdgenoot Friedrich von Schelling schrijft “daß die Kunst das einzige wahre und ewige Organon zugleich und Dokument der Philosophie sei”. Kunst als “het enige ware en eeuwige organon van de filosofie” is een typisch romantische gedachte. Voor de meeste romantici vielen “de religie van de kunst” en “de kunst van de religie” samen.

Veel romantici, laat-romantici en post-romantici bekeerden zich op latere leeftijd tot het katholicisme. Een kracht van het katholicisme, maar ook van de Orthodoxe Kerk, is de rijke beeldende traditie. Anders dan in het protestantisme komt het geloof niet alleen door het Woord maar gaat het door alle zintuigen heen.

Zelfs godloochenaars kunnen zo door een kunstwerk getroffen worden, dat ze door die ervaring de weg naar God vinden. Het overkwam de broer van de bekende Engelse atheïst Christopher Hitchens (1949-2011) toen hij in Frankrijk voor het laatste oordeel van Rogier van der Weyden (1400-1466) stond. In een lang artikel in de Daily Mail schrijft Peter Hitchens hoe hij zich verzoende met zijn broer Christopher en vertelt hij ook iets over zijn confrontatie met het veelluik van Rogier van der Weyden.

Here, for the first time, in his new book The Rage Against God, Peter Hitchens, brother of prominent atheist Christopher Hitchens, chronicles his personal journey through disbelief into a committed Christian faith. With unflinching openness and intellectual honesty, Hitchens describes the personal loss and philosophical curiosity that led him to burn his Bible at prep school and embrace atheism in its place. From there, he traces his experience as a journalist in Soviet Moscow, and the critical observations that left him with more questions than answers, and more despair than hope for how to live a meaningful life. With first-hand insight into the blurring of the line between politics and the Church, Hitchens reveals the reasons why an honest assessment of Atheism cannot sustain disbelief in God. In the process, he provides hope for all believers who, in the words of T. S. Eliot, may discover the end of all our exploring will be to arrive where we started and know the place for the first time.
 
Bron: goodreads.com