Rope was de eerste Hitchcock in Technicolor. Het was ook de eerste film van Hitchcock met James Stewart. Daarna zou Hitchcock hem nog driemaal een mannelijke hoofdrol geven naast een vrouwelijke hoofdrol: in Rear Window (1954) naast Grace Kelly, in The Man Who Knew Too Much (1956) naast Doris Day en in Vertigo (1958) naast Kim Novak.

Rope en Rear Window hebben meer met elkaar gemeen dan dat beide films 1. van Alfred Hitchcock 2. met James Stewart en 3. in Technicolor zijn. Ze zijn ook experimenteel van opzet. Zo wilde Hitchcock alles met één camera op één locatie filmen. Het liefst had hij Rope in één shot gefilmd, maar technisch was dit niet mogelijk. De filmspoelen van de enorme Technicolor kleurencamera’s hadden in 1948 maximaal tien minuten speelduur.

Rear Window werd niet in één keer opgenomen, maar had ook een extreme beperking: De camera bleef de hele film op één punt staan. Imposant in Rear Window is het decor. De complete binnenruimte van een woonblok in New York is in de studio 1:1 nagebouwd. De camera blijft weliswaar binnen, maar registreert door het raam wat er buiten en binnen bij de achterburen gebeurt.

Ook Rope heeft een fascinerend decor. De plaats van handeling is een penthouse in New York. Het decor, een zogenaamd cyclorama, is minutieus nagebouwd met schaalmodellen van wolkenkrabbers waaronder het iconische Empire State Building en Chrysler Building. Aan alles is gedacht. Wanneer de avond valt, kleurt de lucht rood en gaan er lampjes aan. De verspringende kleuren van naburige neonreclame, geven in de slotscène een spookachtig effect aan het interieur.

Op het web ontdekte ik een blog dat helemaal gewijd is aan matte painting. Tijdens de klassieke Hollywoodperiode werden er vaak trompe-l’œil decors geschilderd. Tegenwoordig heeft Computer Generated Imagery de matte painting verdrongen. Op deze site vond ik foto’s van het decor uit Rope en nog een ander cyclorama van Manhattan uit de film The Fountainhead (1949).

Rear Window (1954) is vanmiddag om 15.10 te zien bij BBC 2.

Rope [ imdb.com ]

Tijdens het midcentury modernisme (1935-1965) was de blik sterk op de toekomst gericht. Het modernisme was utopisch ingesteld en hield niet van achteruitkijkspiegels. In de jaren zeventig liep het modernisme op zijn eind. Met het postmodernisme in de jaren tachtig, dat het modernisme kritisch wilde bekijken, kwam vanzelf de achterwaartse blik terug. Tegenwoordig is retro de normaalste zaak van de wereld, maar een halve eeuw geleden had je daar niet mee aan moeten komen.

In The Wheel, de laatste episode van het eerste seizoen Mad Men moet reclameman Don Draper een reclamecampagne bedenken voor een product van Kodak. Het is 1962. Met de Carousel heeft Kodak de diaprojector opnieuw uitgevonden. Tijdens de presentatie aan de marketeers van Kodak wijkt hij af van het verwachtingspatroon. Vijftig jaar geleden werden astronauten, raketten en ruimteschepen in de reclamewereld te pas en te onpas ingezet. Fabrikanten identificeren zich nu eenmaal graag met nieuw, toekomst en snelheid, was de eenvoudige gedachte. De catchphrase van Buzz Lightyear uit Toy Story stond op menig merk geschreven: “To infinity… and beyond!”

Maar Don Draper keert het voor de diaprojector van Kodak om: “This is not a spaceship, it’s a time machine,” legt hij uit. “It goes backwards and forwards, and it takes us to a place where we ache to go again.” Je ziet de monden van de Kodak-jongens in slow motion openvallen. That’s it!

Nostalgia
It’s delicate, but potent
Teddy told me that in Greek, nostalgia literally means the pain from an old wound.
It’s a twinge in your heart, far more powerful than memory alone.
This device isn’t a spaceship, it’s a time machine.
It goes backwards, forwards.
It takes us to a place where we ache to go again.
It’s not called the Wheel.
It’s called the Carousel.
It lets us travel the way a child travels.
Around and around and back home again,
to a place where we know we are loved.

uit: “Mad Men” Season 1, Episode 13, “The Wheel”

Waarom werkt deze metafoor zo goed? Het verwachtingspatroon (een ruimteschip) wordt doorbroken, maar tegelijkertijd rekt de nieuwe metafoor (tijdmachine) alles nog meer op. Met een tijdmachine reis je niet alleen naar de toekomst, maar ook naar het verleden. En reizen naar het verleden appelleert aan een diep menselijk verlangen, een terugkeer naar de kindertijd, een terugkeer naar het paradijs.

De web community retronaut.com biedt dezelfde trip als Kodak Carousel. In de woorden van Don Draper: “and it takes us to a place where we ache to go again.” Hij zou zo het woord retronaut gemunt kunnen hebben.

What is Retronaut?
Retronaut is a photographic time machine. It is a digital collection of tens of thousands of pictures from across the past, all with one thing in common – each one has the power to warp your sense of time . Our team mines archives online and offline, unearthing pictures that seem not to belong to the time when they were created, that dissolve away the years like tarnish on a ring, that take our collective map of the past and tear tiny holes in it – holes through which we glimpse the real past lying underneath our map. These are pictures that show not so much the past as they show “now” – but another version of now.

retronaut.com

Friedrich Hölderlin kwam voor het eerst op het idee om een roman over de vrijheidslievende Grieken te schrijven toen hij nog aan het Tübinger Stift studeerde. In een brief aan Neuffer, daterend uit juli 1793, staat voor het eerst een kort fragment. In het voorjaar van 1794 begint hij in Tühringen aan het eerste boek van Hyperion. Hij is dan net 23. Zoals in die tijd gebruikelijk is, kiest hij voor een roman in briefvorm. De hoofdpersoon Hyperion richt zijn brieven uit Griekenland aan zijn vriend Bellarmin in Duitsland. Zo richt Hölderlin zich vanuit zijn geïdealiseerde Griekenland tot zijn publiek in Duitsland. In 1793 verschijnt in de Neue Thalia een fragment uit Hyperion.

Hyperion is niet alleen een brievenroman uit de late achttiende eeuw, maar ook een zogenaamde Bildungsroman. De Bildungsroman is een echte Duitse uitvinding. Andere bekende Bildungsromane zijn Wilhelm Meisters Lehrjahre van Goethe en Heinrich von Ofterdingen van Novalis die net als Hyperion rond 1800 geschreven zijn.

Een Bildungsroman is een psychologische roman die verhaalt over de emotionele, morele en intellectuele groei van het (meestal jonge) hoofdpersonage. Het hoofdpersonage wordt vaak gevormd door de mensen die hij ontmoet en waar hij mee omgaat. Zijn levensverhaal wordt gekenmerkt door de zoektocht naar zingeving en harmonie. Heel vaak staat het conflict tussen de protagonist en de maatschappij centraal, waarbij de protagonist de hem omringende normen en waarden stukje bij beetje leert accepteren, waardoor hij uiteindelijk toch in de maatschappij wordt opgenomen. In sommige verhalen is de protagonist pas na het bereiken van een zekere rijpheid in staat zich om anderen te bekommeren en te helpen. (Bron: nl.wikipedia.org)

Een van de kwalen die Hölderlin in zijn tijd zag, is dat de mens gereduceerd dreigde te worden tot zijn maatschappelijke functie. Het geestelijke aspect van werk verdween en het woord “beroep” verloor zijn binding met het woord “roeping”. Hölderlin moet dit aan den lijve gevoeld hebben. Als dichter had hij zijn roeping gevonden, maar om in zijn levensonderhoud te voorzien, was hij veroordeeld tot Hofmeister. Zoals zovelen dichters en denkers was hij bij rijke burgers huisleraar tegen wil en dank.

Hyperion [ gutenberg.spiegel.de ]