secularisering & onttovering

gelezen in Letter & Geest (Trouw) van afgelopen weekend:
het poreuze zelf door Charles Taylor

Charles TaylorIn februari schreef ik hier al iets over de Canadese filosoof Charles Taylor. In de weekendbijlage Letter & Geest in Trouw stond afgelopen weekend een bewerking van de lezing die hij onlangs hield op uitnodiging van het Centre for Humanities een nieuw platform voor interdisciplinaire discussies over de geesteswetenschappen aan de Universiteit Utrecht. Daarnaast verscheen vorige week de Nederlandse vertaling van A Secular Age uit 2007. Een seculiere tijd – Geloof en ongeloof in de wereld van nu. is uitgegeven door Lemniscaat en kost € 49,95 (ISBN 9789047701569).

Een van de grote verschillen tussen vroeger en nu is dat wij leven met een veel sterker besef van de grens tussen zelf en ander. Wij hebben een „omsloten„ zelf.

Charles Taylor

Een van de grote verschillen tussen ons en onze voorouders vijfhonderd jaar geleden is dat zij in een „betoverde„ wereld leefden, en dat wij dat niet doen, of in ieder geval veel minder. We zouden dit kunnen zien als het „verlies„ van een aantal overtuigingen en praktijken. In principe zijn we modern geworden door aan bijgeloof te ontsnappen en een meer wetenschappelijke en technologische houding aan te nemen tegenover de wereld om ons heen. Maar ik wil de klemtoon op iets anders leggen. De „betoverde„ wereld was een wereld waarin geesten en machten, gedefinieerd door hun betekenissen (de kracht van bijvoorbeeld liefdesdrankjes en relikwieën), een grote rol speelden. Deze wereld achterlaten was niet simpelweg een kwestie van bepaalde overtuigingen afzweren. De geesten waren geen onzichtbare wezens, maar dikwijls belichaamde krachten. In de betoverde wereld konden deze krachten een poreuze grens doorbreken en invloed uitoefenen op het psychische en fysieke leven.
 
Een van de grote verschillen tussen vroeger en nu is dat wij leven met een veel sterker besef van de grens tussen zelf en ander. Wij hebben een „omsloten„ zelf. Soms vinden we het moeilijk bang te zijn zoals onze voorouders dat waren. Sterker nog, we hebben juist de neiging om griezelige dingen waarvoor zij bang waren op te roepen met een aangename huivering, bijvoorbeeld door films te bekijken over heksen en tovenaars. Onze voorouders zouden dit onbegrijpelijk hebben gevonden. Je kunt niet huiveren voor iets dat je werkelijk en feitelijk diepe angst aanjaagt.
 
Bron: Letter & Geest ( vertaling: Marjolijn Stoltenkamp) [ trouw.nl ]

Hoe God uit zijn schepping verdween [ trouw.nl ] | The New Atheism and the Spiritual Landscape of the West [ theotherjournal.com ]

A.D. 1506

aan het lezen: 1506 door Henk Boom (Uitgeverij Balans, 2005)

1506Na de film over Luther gekeken te hebben en na muziek over Johanna de Waanzinnige geluisterd te hebben, heb ik ‘s avonds voor het slapen mijn tenten maar weer eens opgeslagen in de roerige tijd rond 1500. De journalist Henk Boom, buitenland correspondent in Spanje voor De Tijd en Het Financiële Dagblad, schreef in 2004 een boek over het jaar 1506. Hij doet dat op een originele manier, door zijn alterego en correspondent Hendrick Vandenzavel kriskras door Europa te laten reizen. Geert Mak avant la lettre dus. Hoe ligt Europa er bij in 1506? De journalist op het breukvlak tussen Middeleeuwen en nieuwe tijd heeft genoeg aan zijn pen te likken wanneer hij beroemdheden ontmoet als Machiavelli, Michelangelo, Dürer, Erasmus en Jeroen Bosch. Jammer wel dat Vandenzavel geen afspraak maakt met Lucas van Leyden, weliswaar nog een knaap, maar al wel een wonderkind. Honderd jaar voordat in Leiden de geniale molenaarszoon geboren wordt, is de jonge Lucas in zijn vaderstad al een plaatselijke beroemdheid. De twintig jaar oudere Albrecht Dürer zal hem later, tijdens zijn reis door de Lage Landen (1520-21), zelfs met een bezoek vereren.

De journalist Boom heeft bewust geen nieuw onderzoek gedaan; hij baseert zich volledig op de kennis die voorhanden is. Wel is duidelijk dat hij alle verhalen die rond 1506 spelen met plezier heeft geabsorbeerd, om ze in Vandenzavels kroniek terug te kunnen laten komen. Dat heeft geleid tot een leuke en vooral erg leesbare geschiedenisles, waarbij enige voorkennis wel gewenst is, maar met algemene kennis kom je al heel ver in 1506. Boom let er op zijn personages helder te introduceren, en legt mogelijke moeilijkheden uit in de noten. Dat doet hij echter zonder het geheel eenvoudig te maken; diepgaande filosofische beschouwingen kent 1506 misschien niet, maar een sterk inleidend karakter heeft het boek zeker.
 
Bron: 8weekly.nl

Juliana Stolberggebeurtenissen in 1506
18 april – de eerste steen voor de nieuwe Sint Pieter wordt gelegd
30 april – Philip van Bourgondiëen Engeland tekenen een handelsovereenkomst
19 mei – Columbus kiest zijn zoon Diego als enige erfgenaam
7 oktober – Paus Julius II en Frankrijk bezetten Bologna
geboren in 1506
11 februari – Juliana van Stolberg de moeder van Willem van Oranje
gestorven in 1506
20 mei – Christoffel Columbus
13 september – Andrea Mantegna
25 september – Philips I (de Schone)

zuiver geweten

gezien met Gabriël en Michaela: Sophie Scholl – Die Letzten Tage (2005)
DVDIn 1942 ging Sophie Scholl in München biologie en filosofie studeren. Door haar broer Hans, die aan dezelfde universiteit de studie medicijnen volgde, leerde zij studenten kennen die het nationaal-socialisme afwezen. Zij ging deelnemen aan het verspreiden van pamfletten van de verzetsgroep Die Weisse Rose. Pamfletten van Die Weisse Rose werden vanuit München verspreid in Berlijn, Keulen, Stuttgart en Wenen. De Gestapo vermoedde intussen dat de pamfletten hun oorsprong vonden in studentenkringen in München. Een pamflet dat Londen had bereikt, werd daar in de herfst van 1943 in een grote oplage gedrukt en door Britse vliegtuigen over Duitsland afgeworpen.
 
Op 18 februari 1943 werden Hans en Sophie Scholl bij het verspreiden van de pamfletten betrapt en overgeleverd aan de leiding van de universiteit. Met Christoph Probst, een ander lid van de groep, werden zij overgeleverd aan de Gestapo. Op 22 februari 1943 werd Sophie Scholl door nazi-rechter Roland Freisler tot de doodstraf veroordeeld, en nog dezelfde dag door middel van de guillotine geëxecuteerd. Het levensverhaal van Sophie Scholl is meermalen verfilmd. In 2005 kwam de film Sophie Scholl – die letzten Tage uit, die zich baseert op de verslagen van de verhoren van Sophie Scholl door de Gestapo. De film Sophie Scholl werd hoog onderscheiden met Duitse filmprijzen, waaronder de Zilveren Beer voor de beste actrice en de beste regisseur.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Sophie Scholl – Die Letzten Tage [ digg.be ]