Omdat het dit jaar 25 jaar geleden is dat Romy Schneider op 43-jarige leeftijd aan een hartstilstand overleed, is er in het Filmhuis Den Haag en in het Filmmuseum Amsterdam een retrospectief aan haar gewijd en dat begint vanavond. Maar voordat ik iets daarover schrijf eerst even wat aandacht aan die andere Oostenrijkse schoonheid, die net als Romy haar vaderland voor de film verliet: Hedwig Eva Maria Kiesler, beter bekend als Hedy Lamarr

Hedy Lamarr (1914 – 2000)
speelde als jong meisje al in een paar films, totdat ze in de Tsjechische film Extase (1933) door Hollywood werd opgemerkt. Het was overigens niet zo vreemd dat deze film in Amerika was opgevallen, want Hedy Lamarr heeft met Extase de eerste ‘naaktscene’ uit de filmgeschiedenis op haar naam staan. Al is dat misschien een groot woord, je ziet haar gewoon even bloot van voren, dat is alles, maar in die tijd bracht dat op het witte doek een enorme opschudding teweeg.

Extase (Tsjechië, 1933)
regie: Gustav Machaty
Een jonge bruid van wie de echtgenoot impotent is, heeft een relatie met een ingenieur. Ze vraagt echtscheiding aan, maar wanneer haar ex-man zelfmoord pleegt, weigert ze met haar minnaar mee te gaan. Deze film, met in de hoofdrol Hedwig Kiesler, zorgde voor opschudding door de (voor die tijd) gewaagde erotische scènes met beelden van frontaal vrouwelijk naakt. Het puriteinse Amerika censureerde de produktie zoals het bijna overal het geval was. (…) Extase werd gedraaid op locaties met prachtige landschappen en is een film vol lyrische schoonheid en gestileerde erotiek.
Nieuwsgierig geworden? Bekijk een paar fragmenten.

Bekend is het verhaal van de wapenhandelaar Fritz Mandl met wie Lamarr vlak daarna trouwde. De man was zo extreem jaloers dat hij zoveel mogelijk copieën van Extase opkocht en daarna liet verbranden. Bovendien liet hij Hedwig dag en nacht bewaken. Geen fijn huwelijk dus en natuurlijk probeerde Hedwig weg te komen. Haar ontsnappingsverhaal is misschien wel opwindender dan haar meeste films: Ze bedwelmde haar kamermeisje, ontsnapte via de dienstuitgang en vertrok naar Londen waar ze toneel ging spelen. In die periode kocht ze een ticket naar Amerika en onderweg op de boot ontmoette ze filmbons Louis B. Mayer van MGM, die haar uiteraard nog kende van haar pikante zwemscene en hij bood haar onmiddellijk een contract aan. Maar eerst moest ze van Samuel Goldwyn haar naam nog laten veranderen om zo afstand te nemen van haar verleden. Want zo’n naaktscene ging voor het Amerikaanse publiek natuurlijk veel te ver…

In Amerika werd Lamarr een ster en speelde met de grote acteurs van haar tijd: Spencer Tracy, Clark Gable en James Stewart. Haar eerste Hollywoodfilm was Algiers (1938) Andere films waren o.a. Tortilla Flat (1942), White Cargo (1942), Samson and Delilah (1949) en The Female Animal (1957). Na haar eerste ongelukkige huwelijk met Fritz Mandl, trouwde Lamarr nog vijfmaal. Ze overleed in 2000 op 85-jarige leeftijd (bijna twee keer zo oud geworden als Romy Schneider) en liet haar as uitstrooien in het Wiener Wald.

A Tribute to Hedy Lamarr op youtube.com

No actress has ever or will be as beautiful as Hedy.
Check her out on Wikipedia and read about one of her inventions that helped the Allies defeat Hitler.

A Goddess! The most beautiful woman who ever lived!
Not to mention a brilliant mind…!

(reacties op youtube)

Hedy Lamarr [ official website ]

Romy Schneider (1938 -1982)
Net als Hedwig debuteerde Romy als 15-jarig meisje in een film. Dat was samen met haar moeder in Wenn der weisse Flieder wieder Blüht uit 1953. Op haar zeventiende brak ze internationaal door als de Oostenrijkse keizerin Elisabeth in de Sissi-trilogie (1955-1957). In 1959 werd ze tot over haar oren verliefd op Alain Delon en vertrok ze naar Frankrijk. Daar werd ze een van de sterren van de Franse én Italiaanse cinema van de jaren zestig.

Wer war Romy Schneider? | Das Romy Schneider Archiv

enkele films die tijdens het retrospectief te zien zullen zijn:

Boccaccio 70
Claire de femme
l’ Important c’est d’aimer
La piscine
Les choses de la vie
Ludwig
Sissi
Wenn der weisse Flieder wieder blüht
What’s new Pussycat

het volledige overzicht

Tijdens het Romy Schneider Retrospectief in juli en augustus zal in het Filmhuis Den Haag de tentoonstelling van bakvis tot diva; curiosa & serieuze zaken te zien zijn.

ginalollobrigida.com | Gina Lollobrigida [ nl.wikipedia.org ]

Door de bestseller In Europa hebben waarschijnlijk al een miljoen Nederlanders kennis kunnen maken met het eerste hoofdstuk waarin Geert Mak impressies geeft van Berlijn, Londen, Parijs en Wenen in het eerste decennium van de vorige eeuw. Dat Amsterdam in het rijtje ontbreekt, komt waarschijnlijk omdat Mak in 1992 al de Engel van Amsterdam geschreven heeft, een soort literaire stadskroniek.

Het succes van Geert Mak staat natuurlijk niet op zichzelf. Er is een enorme belangstelling voor geschiedenis, vooral als het gaat om literaire non-fictie vanuit een persoonlijk perspectief. Dat is ook precies de invalshoek van de stadsfotograaf. Eigenlijk is er niet zoveel verschil tussen de ‘methode’ van een schrijver als Geert Mak en die van de stadsfotograaf: ze gaan beiden de straat op, bewegen zich tussen de mensen door en observeren. Ze houden van de mensen, ze houden van de stad. En ze zien door hun houding van ‘afstandelijke betrokkenheid’ het bijzondere van de alledaagsheid. Het is niet toevallig dat bij mij op tafel naast In Europa het fotoboek Berliner Plätze ligt, met foto’s van de Berlijnse stadsfotograaf Max Missmann. Mak keert tijdens zijn reis door Europa én de twintigste eeuw telkens terug naar Berlijn, voor hem de hoofdstad van die eeuw.

Maar voordat ik met Missmann verder ga, blijf ik eerst even in het Amsterdam rond 1910. Op het web staat een mooie fotocollectie van stadsfotograaf Johannes Leendert Scherpenisse die tussen 1905 en 1913 actief was. Een bezoek aan deze online fotocollectie is als een wandeling door een Amsterdam dat er niet meer is, maar toch nog duidelijk herkenbaar is, zoals op onderstaande foto.

Johannes Leendert Scherpenisse
was een Amsterdams stadsfotograaf, geboren op 8 april 1888. Zijn werkterreinen waren in de jaren 1905-1913 in de eerste plaats de grote Amsterdamse markten: Amstelveld, Waterlooplein, Nieuwmarkt, Noordermarkt en Westerstraat. Op de Albert Cuyp maakte hij in 1905 de oudste foto’s van deze beroemde markt! Daarnaast fotografeerde hij het leven op straat in de typische volksbuurten: de Jordaan, de Pijp en delen van de Jodenbuurt. Ook zocht hij drukke plekken in de stad, zoals de Dam, het Damrak en Rokin, een feest op het IJsclubterrein achter het Rijksmuseum, de steigers achter het Centraal Station of juist een groep schaatsers op een ijzig bevroren Boerenwetering. Hij fotografeerde ook de landelijke omgeving van Amsterdam zoals Nieuwendam, Sloterdijk, de Omval en de Schinkel. Door zijn rustige, registrerende werkwijze documenteerde Scherpenisse het leven op straat zoals dat zich voordeed aan een onbevangen voorbijganger.

(op de foto: Johannes Leendert Scherpenisse omstreeks 1913-1914)

Max Missmann fotografeerde vooral tussen 1903 en 1913 in het Wilhelminische Berlijn, maar was tot in de dagen van de Weimarrepubliek actief. Drie jaar geleden kocht ik in Berlijn het fotoboek Berliner Plätze. Ik ken geen stad die zo verminkt is en waar het verleden zo voelbaar aanwezig is. Na de Wende is er weer veel belangstelling voor het historische Berlijn en lijkt er een collectieve spijt te bestaan over de naoorlogse afkeer van het nationale verleden, die na de oorlog nog eens een spoor van verwoestingen heeft achtergelaten.

Berucht is inmiddels de vernietiging van het imposante Stadtschloss: eerst door een Amerikaans bombardement in februari 1945 en daarna door het DDR-regime die de ruïnes in de jaren vijftig met de grond gelijk liet maken. Het symbool van de Hohenzollern in Berlijn paste niet in de klassenloze heilstaat, zo oordeelde men toen. In 1976 verrees op deze plek het monstrueuze Palast der Republik, dat op dit moment weer gesloopt wordt. Net als een groep rondom Wim T.Schippers in Amsterdam het initiatief heeft genomen om het Paleis van Volksvlijt opnieuw op te richten (op de plek van de Nederlandsche Bank) , is er in Berlijn een initiatief om het Stadtschloss te herbouwen.

Max Missmann
werd in 1874 in Berlin-Kreuzberg geboren. Nadat hij eerst als decorateur gewerkt had, begon hij in 1898 met een opleiding tot fotograaf en in 1903 vestigde hij zich als zelfstandig fotograaf in Berlijn. Tot aan de verwoesting van zijn atelier in 1944 publiceerde hij 20.000 foto’s. Het Märkisches Museum in Berlijn bewaart nog altijd duizend afdrukken. Missmann had een voorkeur voor het fotograferen van pleinen en gedurende zijn hele loopbaan bleef hij foto’s nemen van de Potsdammer Platz. Hij stierf in 1945 en heeft de vernietiging van zijn stad als oude man nog moeten meemaken.

(op de foto: Max Missmann in 1914)

fotocollectie J.L. Scherpenisse | stadsarchief Amsterdam