In november 2001 stuurde Michaela mij deze CD, die ik de laatste dagen weer aan het beluisteren ben. Het begint en eindigt met het schitterende Parce mihi, Domine van Cristóbal de Morales uitgevoerd door Jan Garbarek en The Hilliard Ensemble.

Het werk dateert uit 1550 en werd in 1993 door de Noorse Jazzsaxofonist Jan Garbarek letterlijk en figuurlijk nieuw leven ingeblazen. De track is o.a. gebruikt voor de film Loving Annabelle (2006).

Parce mihi, Domine
Parce mihi, Domine, nihil enim sunt dies mei.
Quid est homo, quia magnificas eum?
Aut quid apponis erga eum cor tuum?
Visitas eum diluculo et subito probas illum.
Usquequo non parcis mihi, nec dimittis me, ut glutiam salivam meam?
Peccavi, quid faciam tibi, o custos hominum?
Quare posuisti me contrarium tibi, et factus sum mihimetispsi gravis?
Cur non tollis peccatum meum, et quare non aufers iniquitatem meam?
Ecce, nunc in pulvere dormiam, et si mane me quaesieris, non subsistam.

translation:
Spare me, Lord, for my days are as nothing.
What is Man, that you should make so much of us?
Or why should you set your heart upon us?
You visit us at dawn,
and put us to the test at any moment.
Will you not spare me and let me be,
while I swallow my saliva?
If I have sinned, how have I hurt you,
O guardian of mankind?
Why have you set me up as your target,
so that I am now a burden to myself?
Why do you not forgive my sin
and why do you not take away my guilt?
Behold, I shall now lie down in the dust:
if you come looking for me I shall have ceased to exist.

Officium van Jan Garbarek en The Hilliard Ensemble

Ik ben benieuwd naar de documentaire van Sunny Bergman die de VPRO vanavond laat uitzendt. De dubbelheid die wij allemaal hebben ten aanzien van het uiterlijk, belooft pijnlijk in beeld te worden gebracht. Ik verzet mij wanneer de ander mij op mijn uiterlijk beoordeelt en het irriteert mij wanneer ik merk dat gedicteerde voorbeelden mijn zelfbeeld beinvloeden. Maar wanneer ik eerlijk ben, vorm ik zelf ook oordelen op grond van het uiterlijk en moet ik tot mijn schaamte toegeven dat ik ook naar het uiterlijk kijk met een blik die door onze beeldcultuur bepaald is. Juist ook omdat ik mij tegen dat opgedrongen beeld verzet.

Cosmeticafabrikant Dove dat zijn imago van blanke onschuld extra profiel wil geven, is nu een campagne begonnen tegen de dictatuur van het heersende schoonheidsideaal. Zolang we aantrekkelijk willen worden gevonden door de ander, die net als wijzelf door het schoonheidsideaal van onze beeldcultuur gemanipuleerd wordt, is het vechten tegen de bierkaai. Net als tegen de rimpels. Met het verschil dat een negatief zelfbeeld tussen de oren zit en lastiger recht te trekken is dan een rimpel. Al waagt Dove een dappere poging.

beperkt houdbaar [ website n.a.v. de documentaire ]

Het is altijd zo dubbel met die films waarin gewelddadigheid als filosofisch thema wordt gepresenteerd. Expliciet geweld is dan blijkbaar altijd nodig om expliciet geweld te kunnen becommentarieren. We zagen dat al in Pulp Fiction (1994), Natural Born Killers (1994) (beiden naar een verhaal van Quentin Tarantino) en in Fight Club (1999). De films worden doorgaans bejubeld, en zouden helemaal niet gewelddadig zijn maar geweld juist ter discussie stellen.

Fight Club schijn je te moeten zien als een aanklacht tegen de consumptiemaatschappij en kritiek op het materialisme. Dat geeft de hoofdpersoon en de filmproducent het alibi om met een laffe hoeveelheid geweld dat kritische commentaar in beeld te kunnen brengen. Maar in mijn ogen heeft deze film een heel andere functie. In zekere zin heeft de bioscoop de rol overgenomen van de vroegere arena, waarin (de hardste) gladiatoren ons konden laten zien hoe we in een gevecht van leven of dood moesten zijn, hoe een echte man hoorde te zijn. Een doodsverachter. Dat mannelijkheidsideaal is blijkbaar onveranderlijk, ook al gaan mannen tegewoordig naar zelfhulpgroepen waar ze na afloop elkaar huilend in de armen vallen. Hoezo kritiek op de moderne consumptiemaatschappij? Kassa!

Fight Club [ moviemeter.nl ]