De romantische schilderkunst is innig verbonden met filosofie en poëzie. Deze verenigen zich in het Duitse Idealisme. Novalis is een icoon van de Duitse Dichter und Denker. Met het lezen van zijn essay Die Christenheit oder Europa uit 1799 krijgen voor mij niet alleen de zoetige voorstellingen van de Nazarener of de ‘archituurvisioenen’ van Karl Friedrich Schinkel maar ook de schilderijen van Caspar David Friedrich een kader. Novalis idealiseert in zijn essay de Middeleeuwen als een gouden tijdperk en vereenzelvigt Europa met het christelijke geloof, dat door de Verlichting onder druk was komen te staan.

Novalis (1772-1801) en veel romantici verlangden terug naar de verloren eenheid van het Middeleeuwse Europa. Ruim tweehonderd jaar later lijkt deze tekst van een andere planeet te komen. Maar we mogen niet vergeten dat Novalis zijn essay schreef in 1799 en dat Europa toen geconfronteerd werd met de opmars van Napoleon. De Eerste Consul vertegenwoordigde de expansieve kracht van de seculiere geest, die het oude en christelijke Europa wilde vervangen door een seculiere eenheidsstaat. Een jaar voordat Die Christenheit oder Europa geschreven werd, was Rome door Napoleon gebrandschat en deze had vervolgens het hoofd van de christenheid, paus Pius VI gevangen laten nemen. Deze stierf in 1799 in gevangenschap en zo was het katholieke Europa door toedoen van Napoleon onthoofd. Nu de geest van de secularisatie allang uit de fles is en wij verwereldlijkte en onttoverde zielen zijn geworden, die ‘consumenten’ heten, zouden we Novalis‘ idealisering voor een deel weer serieus kunnen nemen.

Aemsig suchte, diese mächtige friedenstiftende Gesellschaft, alle Menschen dieses schönen Glaubens theilhaftig zu machen und sandte ihre Genossen, in alle Welttheile, um überall das Evangelium des Lebens zu verkündigen, und das Himmelreich zum einzigen Reiche auf dieser Welt zu machen. Mit Recht widersetzte sich das weise Oberhaupt der Kirche, frechen Ausbildungen menschlicher Anlagen auf Kosten des heiligen Sinns, und unzeitigen gefährlichen Entdeckungen, im Gebiete des Wissens. So wehrte er den kühnen Denkern öffentlich zu behaupten, daß die Erde ein unbedeutender Wandelstern sey, denn er wußte wohl, daß die Menschen mit der Achtung für ihren Wohnsitz und ihr irdisches Vaterland, auch die Achtung vor der himmlischen Heimath und ihrem Geschlecht verlieren, und das eingeschränkte Wissen dem unendlichen Glauben vorziehn und sich gewöhnen würden alles Große und Wunderwürdige zu verachten, und als todte Gesetzwirkung zu betrachten. An seinem Hofe versammelten sich alle klugen und ehrwürdigen Menschen aus Europa. Alle Schätze flossen dahin, das zerstörte Jerusalem hatte sich gerächt, und Rom selbst war Jerusalem, die heilige Residenz der göttlichen Regierung auf Erden geworden. Fürsten legten ihre Streitigkeiten dem Vater der Christenheit vor, willig ihm ihre Kronen und ihre Herrlichkeit zu Füßen, ja sie achteten es sich zum Ruhm, als Mitglieder dieser hohen Zunft, den Abend ihres Lebens in göttlichen Betrachtungen zwischen einsamen Klostermauern zu beschließen. Wie wohlthätig, wie angemessen, der innern Natur der Menschen, diese Regierung, diese Einrichtung war, zeigte das gewaltige Emporstreben, aller andern menschlichen Kräfte, die harmonische Entwicklung aller Anlagen; die ungeheure Höhe, die einzelne Menschen in allen Fächern der Wissenschaften des Lebens und der Künste erreichten und der überall blühende Handelsverkehr mit geistigen und irdischen Waaren, in dem Umkreis von Europa und bis in das fernste Indien hinaus.
 
Bron: zeno.org

Van 5 juni t/m 26 juni a.s. vindt de expositie plaats: Ikoonschilderen: een geestelijke weg, van voornamelijk voortekeningen voor ikonen en een aantal ikonen van Leonti Haring in het bekendste klooster van Nederland: het Benedictijnerklooster de Adelbertabdij te Egmond-binnen. Op deze tentoonstelling is ook de ikoon te zien, die in het bezit is van de Adelbertabdij, die Leonti in 2003 in opdracht heeft vervaardigd, namelijk de ikoon van de heilige Adelbert, apostel van Kennemmerland.
 
Bron: abdijvanegmond.nl

De van huis uit beeldend kunstenaar Ben Haring (geboren in 1945 te Amsterdam) heeft zich in 1989 als Russisch orthodox christen laten dopen in de Kathedraal van de heilige Nicolaas te St. Petersburg, en heeft daar de kerknaam Leonti gekregen. Niet lang daarna is Leonti zich gaan toeleggen op de kunst van het ikonen schilderen. Jarenlang studeerde hij bij Bernard Frinking, die zelf weer een leerling was van Leonid Ouspenski, één der grootste ikonenschilders uit de 20e eeuw. Inmiddels werkt Leonti als zelfstandig ikonenschilder. Ikonen van zijn hand hangen in verschillende kloosters.

De tentoonstelling wordt morgen om 14.00 uur officieel worden geopend door hiëromonnik Serafim Standhardt.

ikoonschilderen, een geestelijke weg [ abdijvanegmond.nl ]

Maandagavond werd op Arte de stomme film Nathan der Weise uit 1922 uitgezonden. De geest van de negentiende eeuwse salonschilderkunst ademt in deze film nog door. Omdat de stomme film moet zwijgen, moet het theatrale gebaar spreken. Regisseur Manfred Noa (1893-1930) is beïnvloed door het oriëntalisme in Intolerance (1916). De decors in Nathan der Weise zijn weliswaar niet zo indrukwekkend als in Griffith‘s epos maar de gebarentaal is minstens zo theatraal.

Regisseur Manfred Noa was net als Nathan der Weise een jood. Na de première in München moest de film uit de roulatie gehaald worden wegens dreigementen. Hoofdrolspeler Werner Krauß was beroemd geworden met zijn rol in Das Kabinet des Dr. Caligari (1920) van Robert Wiene. In 1940 zou hij een belangrijke rol spelen in de antisemitische propagandafilm Jud Süß.

Nathan der Weise op Arte [ arte.tv ] | nathan-der-weise.info