Categorie archief: 18e eeuw

filmen bij kaarslicht [ 1 ]

opnieuw gezien op DVD: Barry Lyndon (1975)
deconstructing cinematography : John Alcott

Barry LyndonWilliam Makepeace Thackeray (1811-1863) baseerde zijn schelmenroman The Luck of Barry Lyndon (1844) op het leven van Andrew Robinson Stoney (1747-1810). In de jaren rond 1780 was zijn leven een bron van gossips. Door zijn huwelijk met de schatrijke weduwe Mary Eleanor Bowes, de gravin van Strathmore and Kinghorne, was deze Engels-Ierse avonturier in de hogere kringen terecht gekomen. Het huwelijk was geen succes en vanaf 1785 waren er onophoudelijk rechtszaken omdat de gravin van hem af wilde. Een echtscheiding was in die tijd bijna onmogelijk. Pas in 1789 kon zij bewijzen hoe Stoney haar systematisch van haar vrijheid beroofd had en was de echtscheiding een feit. Thackeray gebruikte het gegeven van de avonturier die een rijke vrouw aan de haak slaat voor zijn roman.

…let op het onscherpe, schilderachtige profiel rechts, dat herinnert aan schilders die Caravaggio navolgden, zoals Joseph Wright of Derby (rechtsonder)

Joseph Wright of DerbyAl eerder schreef ik iets over de fenomenale cinematografie in deze film. Kubrick wilde per se de sfeer van schilderijen uit de achttiende eeuw en wilde geen kunstlicht. In de buitenopnamen kon Kubrick’s vaste cinematograaf John Alcott het schilderachtige effect wel bereiken, maar bij de nachtelijke opnames met alleen kaarslicht vormde de registratie een probleem. Dus liet Kubrick een speciale lens ontwikkelen voor de low key fotografie. Barry Lyndon werd in 300 dagen gedraaid in 1973 en 1974.

Although Kubrick‘s express desire was to avoid electric lighting where possible, most shots were achieved with conventional lenses and lighting, but were lit to deliberately mimic natural light rather than for compositional reasons. In addition to potentially seeming more realistic, these methods also gave a particular period look to the film which has often been likened to 18th-century paintings (which were, of course, depicting a world devoid of electric lighting), in particular owing “a lot to William Hogarth, with whom Thackeray had always been fascinated.”
 
Bron: en.wikipedia.org

De cinematografie van Barry Lyndon werd een voorbeeld voor latere films. Veel shots zijn als tableau vivants zorgvuldig gecomponeerd. De bewegingen zijn spaarzaam. Sommige personages blijven in een versteende houding wat de sfeer onwerkelijk maar toch heel vertrouwd maakt. Dit zijn schilderijen van Gainsborough, Hogarth, en Reynolds. Het scenario wordt gedragen door een voice over waarin we de prettig satirische ondertoon van Thackeray horen.

Barry Lyndon
de Zevenjarig Oorlog vormt voor een deel het decor van Barry Lyndon
It would require a greater philosopher and historian than I am to explain the causes of the famous Seven Years’ War in which Europe was engaged; and, indeed, its origin has always appeared to me to be so complicated, and the books written about it so amazingly hard to understand, that I have seldom been much wiser at the end of a chapter than at the beginning, and so shall not trouble my reader with any personal disquisitions concerning the matter.
 
uit : Chapter IV – in which Barry takes a near view of military glory

Barry Lyndon is een film voor fijnproevers. Wie van traditionele schilderkunst houdt, zal de film zeker kunnen waarderen. Veel shots zijn om in te lijsten. Toch is Barry Lyndon niet alleen maar mooifilmerij. Het is ook een sappig verhaal dat de achttiende eeuw heel dichtbij brengt.

It was in the reign of George III that the aforesaid personages
lived and quarreled; good or bad, handsome or ugly, rich or poor, they are all equal now.

Barry Lyndon, epilogue

The most beautiful movie ever made

onder het stof vandaan

De achttiende eeuw in het voorbijgaan op weyerman.nl

Jacob Campo WeyermanDe website van de Stichting Jacob Campo Weyerman is ongetwijfeld de meest uitgebreide en informatieve website over de achttiende eeuw in Nederland. De periode tussen het einde van de Gouden Eeuw en de tijd na 1848 wordt in ons land vaak weggemoffeld. Op weyerman.nl wordt veel onder het stof vandaan gehaald. Op de blog staat dagelijks een post over een onderwerp dat in het nieuws is en dat op een of andere manier met de achttiende eeuw in Nederland te maken heeft.

In de reeks De achttiende eeuw in het voorbijgaan bezoekt weyerman.nl plaatsen in Nederland waar de achttiende eeuw nog aanwezig is: van schelpengrotten tot verdedigingswerken, van kerken tot kruitmolens, van Groningen tot Vaals.

De achttiende eeuw in het voorbijgaan

1 fundatie van Renswoude
2 museum het Dolhuys
3 Noordeloos
4 renovatie, zo deed je het
5 de windvaan van Zwanenburg
6 dijkdoorbraken in Ameide
7 watermanagement in de 18e eeuw
8 de kerk van Nieuwpoort
9 ontploffende kruitmolens
10 barok Deventer
11 Weyerman, Haastrecht en Jacob Bisdom
12 het mysterie van de Engelse handschoen
13 de beroemdste lakenfabrikeur van Vaals
14 bij Vaals de grens over
15 Nederlandse obelisken
16 Borlez, Waleffe en Weyerman
17 hoed u voor d’n observant
18 volkszin in Kampen
19 zeemansgraf
20 van ‘s-Graveland via Ankeveen naar Nederhorst den Berg
21 de Fraeylemaborg
22 Democritus en Heraclitus in Groningen
23 twee drie of vier schelpengrotten in Nederland
24 Zutphense schelpengrot blijkt schelpenkoepel
25 Apeldoornse schelpengrot is gebouwd voor vogels
26 Rosendaelse bedriegertjes met schelpen
27 de schelpengrot van Rosendael
28 vrolijke kuiven in Enkhuizen
29 de bulten van Hardenberg
30 in en om het Drentse veen
31 jaartallen in Middelburg
32 jaartallen en mosselen in Middelburg
33 et in arcadia ego?

weyerman.nl | Jacob Campo Weyerman (1677-1747)

Monsieur et Madame Lavoisier

zondag gezien bij VPRO Boeken: Wim Brands en Jabik Veenbaas
over De Verlichting als kraamkamer (2013)

De Verlichting als kraamkamerOp de omslag van De Verlichting als kraamkamer staat het beroemde dubbelportret van Antoine Lavoisier en zijn echtgenoot Marie door Jacques-Louis David. Uitgeverij Nieuw Amsterdam heeft wellicht voor deze omslagafbeelding gekozen omdat het een verlichte visie geeft op de relatie man-vrouw. De vrouw staat als gelijkwaardig individu afgebeeld naast haar beroemde man, de vader van de moderne scheikunde. Jabik Veenbaas noemde de emancipatie van de vrouw naast de empirische wetenschap en de staatsinrichting als een van de belangrijkste voortbrengselen van de Verlichting. Het portret van monsieur en madame Lavoisier bundelt dat samen. Lavoisier was niet alleen scheikundige. Door zijn rechtenstudie raakte hij geïnteresseerd in de politiek en werd in 1770 belastinginner voor het ancien régime. Dat zou hem tijdens de Franse Revolutie noodlottig worden. Hij werd door Jean-Paul Marat aangeklaagd als vijand van het Franse volk. Kort daarop rolde zijn kop van het schavot. Volgens sommige historici eindigde de Verlichting dan ook in 1794 met het schrikbewind van Robespierre.

De Verlichting wordt gezien als het tijdperk waarin de rede en het verstand centraal stonden. In het boek De Verlichting als kraamkamer laat dichter, vertaler en filosoof Jabik Veenbaas zien dat de drang om te redeneren door voorname verlichtingsdenkers juist werd bekritiseerd. Sommige denkers en historici plaatsen het begin van de Verlichting al in 1650, maar het hoogtepunt van deze culturele stroming werd pas bereikt in de achttiende eeuw. En we plukken er nog steeds de vruchten van. Vele hedendaagse grondrechten, waaronder het gelijkheidsbeginsel en de mensenrechten, vonden hun oorsprong in de periode van de Verlichting. Ook ontwikkelingen als individualisering en vrouwenemancipatie kwamen in de achttiende eeuw voor het eerst op.
 
Bron: boeken.vpro.nl

De Verlichting als kraamkamer [ nieuwamsterdam.nl ]