Meeliftend op het succes van de Lord of the Rings trilogie (2001-2002-2003) verscheen in 2004 de miniserie Ring of the Nibelungs (alternatieve titel Dark Kingdom: The Dragon King) aanbevolen met de tagline “The Nordic legend that inspired J.R.R. Tolkien to write the Lord of the Ring trilogy”. Het is waar dat Tolkien zich zwaar heeft laten inspireren door Der Ring des Nibelungen van Richard Wagner. Sinds Wagner en het Derde Rijk met elkaar verbonden zijn, wordt dat nog wel eens “vergeten”. Wagner baseerde zijn opera op het Nibelungenlied. Ja, er wordt heel wat aangerommeld met dit oerverhaal.

Het Nibelungenlied is oorspronkelijk mondeling overgeleverd. In de dertiende eeuw is het opgetekend in verschillende handschriften waarvan er 34 bewaard zijn gebleven. Deze worden ingedeeld in drie stammen die vaak genoemd worden naar de plaats waar ze bewaard worden: ‘MS A’ in München, ‘MS B’ in Sankt Gallen en ‘MS C’ in Donaueschingen. De beroemde verfilming van Fritz Lang uit 1924 splitst het verhaal in twee delen: Siegfried en Kriemhild’s Rache. Fritz Lang schreef samen met zijn vrouw Thea von Harbou het scenario en zij volgden tamelijk nauwkeurig de middeleeuwse manuscripten.

Nog steeds is Die Nibelungen van Fritz Lang uit 1924 onovertroffen. De verfilming van Harald Reinl uit 1966/67 is spierballenkitsch geworden en Ring of the Nibelungs van Uli Edel uit 2004 maakt een potje van het verhaal. Edel citeert verschillende malen scenes uit de versie van 1924. Bijvoorbeeld de scene met de confrontatie tussen Kriemhild en Brunhild op de trap voor de kathedraal of de sterfscene van Siegfried. Maar van het krachtige en spookachtige van de oerfilm van Fritz Lang is niets overgebleven. Natuurlijk beweegt een draak uit de computer zich veel soepeler dan de houterige draak uit 1924, maar de mythische sfeer is verloren gegaan. Daarvoor in de plaats krijgen we gelikte computer-generated imagery. Regisseur Uli Edel had kunnen leren van zijn collega Werner Herzog die met zijn interpretatie van Nosferatu (1979) bewust dichtbij de oerfilm van F. W. Murnau uit 1922 is gebleven. Maar Edel is gezwicht voor glamour fantasy.

Zo begint Ring of the Nibelungs. Maar klopt dit wel? In 496 had Chlodovech, de koning van de Franken, zich in Reims weliswaar laten dopen. Daarmee was de eerste Germaanse stam bekeerd tot het orthodoxe christendom. Maar rond het jaar 500, waren behalve de Franken alle andere Germaanse stammen nog ariaans of heidens. Het grootste deel van Europa was dus nog niet bekeerd tot het orthodoxe christendom.

In het Nibelungenlied wordt de ondergang van de Bourgondiërs beschreven. Deze werden in het jaar 534 door de Franken verslagen. Maar het Nibelungenlied gaat over eerdere episodes, tijdens het Eerste Bourgondische Rijk (407-436) en de nederlaag van de Bourgondiërs in 451 tegenover Atilla de Hun (Koning Etzel in het tweede deel van het Nibelungenlied).

Curse of the Ring [ imdb.com ]

Vorige week schreef ik hier over een mogelijke historische onjuistheid in episode 2 van de tv-serie The Borgias. In de derde episode die zich afspeelt in 1492 of 1493 zitten in ieder geval een aantal onjuistheden. The Borgias Fan Wiki laat zien wat er verdraaid is of uit een grote duim gezogen.

In de derde episode The Moor is de Ottomaanse prins Cem “te gast” bij The Borgias. Zijn broer de sultan Bayezid II wil van hem af omdat prins Cem ook aanspraak maakt op de troon. Via omzwervingen is Cem in Rome terecht gekomen. De sultan belooft de paus jaarlijks 40.000 dukaten als dekking voor de verblijfskosten van zijn broer. In werkelijkheid wordt Cem tegen betaling van zijn broer door de paus in Rome gevangen houden. Wanneer paus Alexander VI 400.000 dukaten nodig heeft voor de bruidsschat van Lucrezia die hij wil uithuwelijken aan de hertog van Milaan, besluit hij om Cem te laten vermoorden. De sultan heeft er 400.000 dukaten om zijn broer uit de weg te laten ruimen. Kort voordat Cem vermoord wordt, wil hij zich tot het christendom bekeren. De liefdevolle manier waarop christenen met elkaar omgaan, heeft zo’n indruk op hem gemaakt dat hij christen wil worden.

Bovenstaande feiten zijn verdraaid. Prins Cem was in 1489 al in Rome aangekomen waar paus Innocentius VIII hem onder zijn hoede nam. Onder paus Alexander VI bleef Cem als hooggeplaatste gast de gevangene van het Vaticaan. Sultan Bayezid II betaalde de paus jaarlijks een groot bedrag voor deze dienst. Toen koning Charles XIII van Frankrijk in januari 1595 Rome innam, werd Cem gevangen genomen. De koning wilde de Ottomaanse prins naar Frankrijk sturen, maar Cem werd ziek en stierf in Capua op 25 februari 1495. Er wordt soms over gespeculeerd dat hij mogelijk vermoord is, maar daar zijn geen bewijzen voor.

Het verhaal van prins Cem in episode 3 van The Borgias is dus op verschillende punten verdraaid. Hij werd niet in 1492/93 vermoord maar stierf in 1495 waarschijnlijk een natuurlijke dood. Alexander VI ontving nooit 400.000 dukaten van de sultan om daarmee de bruidsschat van zijn dochter Lucrezia te financieren. Prins Cem heeft zich nooit tot het Christendom willen bekeren. wéll heeft paus Innocentius VIII zijn gijzelaar gebruikt als afschrikmiddel: wanneer sultan Bayezid II campagnes zou ondernemen naar christelijke landen, zou de paus Cem vrijlaten en dat zou grote interne verdeeldheid veroorzaken in het Ottomaanse Rijk.

Bron: Prins Cem [ nl.wikipedia.org ]

Samen met de families Corleone en Soprano is de familie Borgia geknipt voor een kroniek van een corrupte en criminele familie. Na een paar speelfilms over de Borgia’s is het vorig jaar tot een tv-serie gekomen. Tot twee onafhankelijke producties zelfs, en bijna onder dezelfde titel. Borgia van Tom Fontana heeft net als The Borgias van Neil Jordan twee seizoenen achter de rug. Vorige maand begon de AVRO op Nederland 2 op zaterdagavond met het uitzenden van het eerste seizoen van The Borgias. Op UPC on demand is het eerste seizoen van Borgia te zien. Van beide series bekeek ik inmiddels drie afleveringen.

Mijn eerste indruk is dat beide series historisch tamelijk nauwkeurig willen zijn. Het verhaal begint in 1492. In Rome stond toen nog niet de Sint Pieter die we nu kennen, maar na ruim duizend jaar nog altijd de oude basiliek die keizer Constantijn op het graf van Petrus had laten bouwen. De Sixtijnse Kapel, genoemd naar paus Sixtus IV, stond er in 1492 al wel. Paus Sixtus IV had tijdens zijn pontificaat (1471-1484) de wanden van de kapel in 1481 en 1482 laten beschilderen door de beste schilders van zijn tijd. Michelangelo moest in 1492 het gewelf nog beschilderen. De tv-serie Borgia lijkt hier historisch juist. Wanneer de kardinalen in conclaaf zijn om na de dood van paus Innocentius VIII een nieuwe paus te kiezen, zien we het interieur van de Sixtijnse Kapel zoals dat er in 1492 moet hebben uitgezien, met splinternieuwe muurschilderingen maar zonder de beroemde fresco’s van Michelangelo .

Een eerste mogelijke historische onjuistheid die ik ben tegengekomen, is in de tweede aflevering van The Borgias. Een van de maîtresses van paus Alexander VI (Rodrigo Borgia) was de Romeinse schoonheid Giuilia Farnese. De paus laat haar schilderen door Pinturicchio met een jonge geit op schoot. Op het schilderij moet dat een baby eenhoorn worden. Dit portret verwijst niet naar een werk van Pinturicchio, maar naar een bekend portret dat Raphael omstreeks 1506 geschilderd heeft. Aangezien kunsthistorici aannemen dat het meisje op Raphael‘s portret Giuilia Farnese is maar dit niet met zekerheid kunnen zeggen, hoeft hier dus geen sprake te zijn van een historische onjuistheid. Ook Lucrezia laat zich door Pinturicchio schilderen. Het staat vast dat hij haar rond 1495 geschilderd heeft.

Rond 1500 kwam een einde aan de relatie tussen Giuilia Farnese en de paus, een periode waarin Giulia ook haar echtgenoot verloor. Na zich aanvankelijk teruggetrokken te hebben in Carbognano, trad zij na enkele jaren opnieuw in het huwelijk, ditmaal met Giovanni Capece van Bozzuto, een Napolitaans edelman. In de periode 1506-1522 werd Giulia aangesteld als gouverneur van Carbognano. In 1523 verhuisde Giulia naar Rome, waar ze introk bij haar broer kardinaal Alessandro. Daar overleed zij op 23 maart 1524.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Borgia [ imdb.com ] | The Borgias [ imdb.com ]