Categorie archief: schilderkunst

the last stand

gelezen in Historisch Nieuwsblad nummer 9 2012
Geert Mak over de Slag bij Little Bighorn op 25 juni 1876

Met The Last Stand schilderde Frederic Remington in 1890 een van de iconen van de Amerikaanse historieschilderkunst van de 19e eeuw, vergelijkbaar met George Washington’s crossing of the Delaware River van Emanuel Leutze.

the last stand 1890
Frederic Remington 1890
The Last Stand

De voorstelling toont een heroïsch moment uit de Slag bij Little Bighorn op 25 juni 1876. Het is een legendarisch heldenverhaal: Generaal George Armstrong Custer hield met zijn regiment dapper stand, maar werd tenslotte tot de laatste man afgeslacht. In het Historisch Nieuwsblad schreef Geert Mak in 2012 over het werkelijke verhaal. En dat bleek minder heldhaftig te zijn dan het schilderij van Remington.

Custers Last Stand [ historischnieuwsblad.nl ]

Géricault in Gent

Fragmenten van mededogen Museum voor Schone Kunsten Gent, tot 25 mei 2014

Het bekendste schilderij van de Franse romantische schilder Théodore Géricault (1791-1824) is een enorm doek waarop een houten vlot vol bloteriken staat afgebeeld. Het hangt in het Louvre en is bekend als het vlot van de Medusa (1818). Het bombastische schilderij wordt vaak afgebeeld op de cover van een roman of CD waarin een storm van emoties raast. Zo heb ik een CD van de Zesde (Pathetische) Symfonie van Tsjaikovsky geïllustreerd met Géricault’s dorstige drenkelingen.

gericault1818
Théodore Géricault
Het vlot van de Medusa (1818)
Het vlot zit vol familie van Rubens, Cornelis van Haarlem en andere maniëristen uit de zestiende eeuw.

Dramatischer kan het niet. Zou je denken. Toch onthullen de portretten die Géricault van geestesgestoorden maakte voor mij meer drama dan het spektakelstuk uit het Louvre. Het gaat hier om het verschil tussen verborgen leed en exhibitionistisch lijden. Het vlot zit vol familie van Rubens, Cornelis van Haarlem en andere maniëristen uit de zestiende eeuw. Maar het theatrale doet afbreuk aan de beleving die juist aan de binnenkant zit.

De strijd om het bestaan is een belangrijk thema van de romantiek. De klassenstrijd en de barricaden uit de negentiende eeuw tonen een stormachtige buitenkant, die net als het Vlot van de Medusa een samenballing van emoties is. De innerlijke strijd die de mens met zichzelf voert, is het onderwerp van kunstenaars die onder de huid willen kruipen.

gericault 1822Om deze strijd zichtbaar te maken, is geduldige observatie nodig. De paukenslagen van het Vlot van de Medusa zouden de rust verstoren in het blootleggen van de zielenroerselen. Géricault heeft in zijn magnum opus laten zien dat hij in staat was om alle registers open te trekken maar tegelijkertijd in zijn portretten ook het vermogen bezat om de kleine bewegingen van de ziel te volgen in het gelaat van de ander. Hij lijkt wat dat betreft op Beethoven die naast stormachtige symfonieën ook verstilde pianosonates en strijkkwartetten schreef. En ik zie in zijn portretten een verwantschap met zijn tijdgenoot Stendhal, die in zijn roman Le Rouge et le Noir (1830) subtiele psychologische waarnemingen doet.

In 1908 verwierven De Vrienden van het Museum voor Schone Kunsten Gent op een Parijse veiling voor een mooie prijs een schilderij van Théodore Géricault (1791 – 1824) met als titel De waanzinnige moordenaar. Bij deze gelegenheid vroeg de lokale pers zich af wie er zo gek zou zijn om in zijn woonkamer het portret van een moordenaar op te hangen! Het portret – dat eigenlijk dat van een kleptomaan was – maakte samen met onder andere ‘de ijverzuchtige’ uit het Musée des Beaux-Arts de Lyon en de ‘kinderdief’ uit het Museum of Fine Arts in Springfield Massachusetts, deel uit van een reeks portretten van geestesgestoorden die door Géricault in het hospitaal la Salpêtrière in Parijs geschilderd waren.
 
Door deze reeks portretten, evenals door zijn meesterwerk Het vlot van de Medusa, kreeg Géricault snel naam als de schilder van de gruwel, van de pijn, van de waanzin en van de dood. De tentoonstelling in het Museum voor Schone Kunsten Gent toont door middel van schilderijen, tekeningen, prenten en documenten een andere benadering van deze door de realiteit en alle aspecten van de menselijke natuur begeesterde kunstenaar. Door een vrijwillig streven naar een dagelijks bestaan, soms gelukkig, maar in een tijdsgewricht dat ten prooi was aan de stuiptrekkingen van de geschiedenis dikwijls ook gewelddadig of dodelijk, tracht Géricault de mens in al zijn facetten te ontraadselen. Hierbij legt hij getuigenis af van een diepe empathie voor zijn modellen, van wie het gelaat de littekens van het leven draagt. Door het verdriet maar ook de hartstochten van zijn tijdgenoten vol mededogen te willen delen, raakt hij uitgeput en vernietigt hij zichzelf.Werken van andere kunstenaars zoals Füssli, Goya, Delacroix en Menzel laten ons toe om de context waarin Géricault werkte beter te begrijpen.
 
Bron: zone09.be

Géricault – geobsedeerd door het falende leven [ weyerman.nl ]

kunstkoning

Willem II – Kunstkoning
Dordrechts Museum, 4 maart t/m 15 juni 2014

Willem II (1793-1849)Het Hermitage Amsterdam en het Groninger Museum weten dat je met kunst de handelsrelatie met Rusland kunt verstevigen. Ook het Dordrechts Museum heeft inmiddels een connectie met het Hermitage in Sint-Petersburg. Volgende maand opent de koning daar een tentoonstelling over een belangrijk deel van de oorspronkelijke kunstverzameling van zijn betbetovergrootvader Willem II (1793-1849).

Na de dood van koning Willem II in 1849 bleek dat deze vlak voor zijn dood in het diepste geheim een miljoen gulden geleend had van zijn zwager tsaar Nicolaas I van Rusland. Zijn schilderijenverzameling diende als onderpand. Prins Frederik, de broer van Willem II, was bereid om de schuld af te lossen op voorwaarde dat de kunstcollectie geveild werd. Dat gebeurde in 1850 en vrijwel alle belangrijke verzamelaars en verschillende musea sloegen hun slag.

Willem II trouwde in 1816 met tsarendochter Anna Paulowna. Hierdoor raakte het Huis van Oranje nauw verbonden met de Russische Romanov dynastie. Anna was de dochter van Tsaar Paul I en de zus van diens opvolgers Alexander I en Nicolaas I. (Bron: wii-kunstkoning.nl)

Nederlands grootste kunstverzameling ging in één klap verloren en de topstukken, waaronder zeven schilderijen van Rembrandt gingen voor altijd naar het buitenland. Een belangrijk deel van de collectie kwam bij de schuldeiser terecht: tsaar Nicolaas I in Sint-Petersburg. Daar maakt het sinds 1850 deel uit van de permanente collectie van het Hermitage. Vanaf september vorig jaar was deze tentoonstelling daar al te zien.

kunstkoning
website bij de tentoonstelling
Na ruim 150 jaar brengt het Dordrechts Museum een belangrijk deel van de bijzondere kunstcollectie van Koning Willem II voor één keer weer bij elkaar in de internationale tentoonstelling: Willem II – Kunstkoning. Deze reizende tentoonstelling opende op 24 september in de Hermitage in St. Petersburg en is vanaf 5 maart 2014 exclusief voor Nederland, te bewonderen in het Dordrechts Museum. Deze website is voor iedereen die zich vast wil verdiepen in het kleurrijke levensverhaal van deze opmerkelijke Oranjevorst of wil genieten van zijn bijzondere kunstcollectie met werk van Rembrandt, Rubens, Leonardo da Vinci, Memling of Jan Steen.
 
Bron: wii-kunstkoning.nl

wii-kunstkoning.nl