Regisseur John Ford (1894-1973) maakte eind jaren veertig een drieluik over de US cavalerie: Fort Apache (1948), She wore a yellow ribbon (1949) en Rio Grande (1950). Zaterdag zag ik She wore a yellow ribbon in Technicolor. De film won een oscar voor de cinematografie van Winton Hoch, een pionier van de kleurenfilm. Deze liet zich inspireren door schilderijen van Frederic Remington (1861-1909). Er werd gefilmd op locatie in Monument Valley. Nog altijd verbinden we westerns met eenzame architectonische rotsformaties op een desolate vlakte. Sergio Leone bevestigde dit beeld nog eens in Once Upon a Time in the West.

She wore a yellow ribbon [imdb.com ]

In maart 2010 schreef ik hier iets over het dagboek van de negentiende eeuwse landschapsschilder Gerard Bilders (1838-1865) en de briefwisseling met zijn weldoener Jan Kneppelhout (1814-1885). Gisteren kocht ik Gekleurd Grijs in de ramsj voor maar € 12,50.

Omdat het vandaag een heerlijke nazomerdag was, brachten we de middag buiten door op de Hemelsche Berg in Oosterbeek. Een ideale plek om over het leven van Jan Kneppelhout te lezen, want hier lag het landgoed dat hij in 1848 had gekocht. Tussen 1858 en 1860 liet hij er een kasteelachtig landhuis bouwen van het familiekapitaal dat hij geërfd had. Samen met zijn vrouw Ursula Knepplehout-Van Braam (1825-1919) woonde hij er tot aan zijn dood in 1885. Daarna bleef zijn weduwe tot 1919 op De Hemelsche Berg wonen.

Tijdens de Slag om Arnhem in september 1944 werd het landgoed De Hemelsche Berg volledig verwoest. Na de oorlog verrees er een verpleeghuis dat inmiddels weer is afgebroken. Van het landgoed is niets meer over behalve de oranjerie uit 1860 en een kleine tuinmanswoning uit 1863. Het pittoreske huisje ligt schuin achter de plaats waar Kneppelhout ooit in “zijn torentje” boeken en reisverslagen schreef. Hier ligt ook Vijver Gielenbeek, op een mooie zondagmiddag een ontmoetingsplaats voor honden en hun baasjes. Het terrein ligt inmiddels jaren braak terwijl er een herbestemmingsplan wordt ontwikkeld. Als het aan de monumentencommissie van de gemeente Oosterbeek ligt, wordt het oorspronkelijke landgoed herbouwd.

Biografie van Jan Kneppelhout/Klikspaan [ literatuurgeschiedenis.nl ]

Geschilderde portretten van prinsessen hadden rond 1500 een belangrijke functie op de Europese huwelijksmarkt. In die tijd was uithuwelijken naast oorlog dé manier om het eigen territorium uit te breiden. De geografische eenheden die zich rond 1500 in Europa vormden, zouden in de eeuwen daarna uitgroeien tot de moderne naties die wij nu kennen. Het portret had daarom grote politieke betekenis. Schilders werden niet alleen betaald voor een treffende gelijkenis maar vaak ook om de natuur, waar nodig, een handje te helpen. Photoshoppen avant la lettre. Vroeger was het niet anders dan in tijden van Facebook: biologisch kapitaal en het netwerk bepaalden de machtspositie.

In deel 3 The Beautiful Deception van The Borgias (nog niet op de Nederlandse televisie maar wéll op DVD) is paus Alexander VI bezig om een geschikte vrouw te vinden voor zijn zoon Giovanni, liefst van Spaanse koninklijke bloede. Samen met zijn minnares bekijkt Giovanni in zijn slaapkamer de portretten van de huwelijkskandidaten die zijn vader voor hem op het oog heeft. Twee portretten herkende ik onmiddellijk. Natuurlijk eerst het beroemde portret van Juana la Loca (Johanna de Waanzinnige van Castillië). Daarnaast het portret van een onbekende vrouw door Rafael uit 1507 dat bekend is onder de naam La Muta (de zwijgende vrouw). Eind juni zag ik dit portret in de Galleria Nazionale delle Marche in Urbino.

Op de Borgias Wiki worden de portretten besproken. Giovanni Borgia, de hertog van Gandia, stierf in 1497. De portretten zouden dus vóór dat jaar geschilderd moeten zijn. Maar hoe historisch verantwoord The Borgias op het eerste gezicht oogt, op veel plaatsen wordt een loopje met de geschiedenis genomen. Alle getoonde portretten zijn na 1500 geschilderd en kunnen dus nooit aan Giovanni Borgia gepresenteerd zijn.