De reactionaire website artrenewal.org voor academische schilderkunst heeft weinig waardering voor moderne schilderkunst. Voor artrenewal.org is er maar één maat, namelijk die van de klassieken, de meesters van de Renaissance en de negentiende eeuwse academische schilderkunst met meesters als Gérôme, Bouguereau en Alma Tadema. In 2001 verscheen het boek Secret Knowledge van de hedendaagse Engelse schilder David Hockney. In dit boek geeft Hockney zijn visie op de technieken van de Oude Meesters in relatie met de camera obscura. Volgens Hockney zouden optische hulpmiddelen zoals de camera obscura na 1420 essentieel zijn geweest voor de ontwikkeling van een realistische teken- en schilderkunst.

Secret Knowledge werd op artrenewal.org fel bekritiseerd. (bijvoorbeeld Hockney: Knowledge without Substance van Kirk Richards en een boekbespreking van Ann James Massey) Brian K. Yoder reageerde met een onderbouwd artikel, waarin hij de vloer aanveegt met Hockney‘s theorie:
Why David Hockney Should Not Be Taken Seriously.

Een camera lucida was een instrument bestaande uit een verstelbare stang, die met een klem aan de tekentafel werd vastgemaakt. Aan de bovenzijde was een in metaal gevat prisma bevestigd. Door dit prisma juist af te stellen, werd in de gewenste afmetingen het tafereel of het object op tekenpapier geprojecteerd.

Het verkregen beeld was lichtarm en waarschijnlijk vond de camera lucida hierdoor weinig ingang. Het apparaat was vooral in de negentiende eeuw in omloop. (Bron: nl.wikipedia.org)

Why David Hockney Should Not Be Taken Seriously

Bij een bezoek aan de Neue Pinakothek in München zou ik erg graag eens de Griechenlandzyklus van Carl Rottmann willen zien. Deze schilderijenreeks ontstond na 1835 in opdracht van de Beierse Koning Ludwig I en geeft in een realistische stijl een schitterend beeld van het droge en desolate Griekse landschap. De voorstellingen hebben iets onmiskenbaar Bijbels. Vaak wordt dat nog versterkt door een eenzame figuur midden in het landschap. Bij Friedrich is zo’n personage meestal een wandelaar die mijmert ten overstaan van een ontzagwekkende natuur. Bij Rottmann denk je eerder aan een profeet, een mens met een roeping om eenzaam te zijn.

Sikyon mit Korinth vind ik een van de sterkste schilderijen uit Rottmann‘s cyclus. het is een tijdloos beeld en toch heeft dit beeld voor mij ook iets negentiende eeuws. Ik associeer het met de Bijbelillustraties van Gustave Doré en het historisme in de geschiedschrijving dat een wetenschappelijk objectief beeld van het verleden probeert te benaderen. Terwijl Rottmann aan deze schilderijencyclus werkte, verscheen het controversiële geschrift Das Leben Jesu (1835) van de jonge theoloog David Friedrich Strauss. Deze probeerde een wetenschappelijk verantwoord beeld van de historische Jezus van Nazareth te geven. In het schilderij Sikyon mit Korinth kun je zo’n wetenschappelijk verantwoorde Jezus projecteren zodat je eigenlijk een scene hebt uit een Bijbelfilm. Maar evengoed zou je in het desolate landschap ergens de archeoloog Heinrich Schliemann kunnen zien rondlopen. Ook een man met een roeping in de ogen van het negentiende eeuwse realisme.

Carl Rottmann war der von Ludwig I. bevorzugte Landschaftsmaler. In Heidelberg geboren erhielt er den ersten Zeichenunterricht von seinem Vater und übersiedelte 1821 nach München. 1826/27 bereiste Rottmann Italien, um sein Motivrepertoire, das bis dahin aus einheimischen Landschaften bestanden hatte, zu erweitern. Nach der Rückkehr erhielt er von Ludwig I. den Auftrag zu einem monumentalen Zyklus italienischer Landschaften in den Arkaden des Münchner Hofgartens. Der 1833 fertiggestellte, in Freskotechnik ausgeführte Zyklus gab der Verbundenheit Ludwigs I. mit Italien sichtbaren Ausdruck und hob die Landschaftsmalerei als Gattung auf die Höhe der Historienmalerei, der die übrigen Großaufträge des Königs im Bereich der Monumentalmalerei galten.
 
1834 erhielt Rottmann vom König den Auftrag zu einem zweiten, nun den Landschaften Griechenlands gewidmeten Zyklus. Ursprünglich ebenfalls für die Hofgartenarkaden vorgesehen, kamen die 23 großen Landschaftsbilder schließlich in der neu erbauten Neuen Pinakothek zur Aufstellung, wo ihnen ein eigener Saal zugewiesen wurde.
 
Als Landschaftsmaler hat Rottmann Bedeutendes geleistet. Die vor der Natur entstandenen Skizzen und die Kompositionsentwürfe zeigen eine eher summarische Behandlung des Gegenstands und einen freien Einsatz der Farbe. Seine Ölgemälde, denen häufig das Skizzenmaterial für die beiden großen Zyklen zugrunde liegt, sind dagegen weniger frei aufgefasst, sondern klassizistisch geglättet und vor allem von der idealisierenden Anlage der Gesamtkomposition bestimmt.
 
Bron: pinakothek.de

Carl Rottmann [ pinakothek.de ]

Wanneer je Humphrey Bogart in een rol wilt zien, die hem als persoon het dichtst benadert, moet je niet kijken naar The Maltese Falcon (1941) of The Big Sleep (1946) waarin hij een hardboiled privédetective speelt (resp. Samuel Spade van Dashiell Hammett en Philip Marlowe van Raymond Chandler). En ook niet naar Casablanca (1942) waarin hij Rick Blaine speelt. Nee, het is de heetgebakerde Dixon Steele uit In a lonely place (1950) die volgens Bogarts biografe Louise Brooks het dichtst zijn persoonlijkheid benadert. Gloria Grahame, de tweede vrouw van regisseur Nicholas Ray speelde met Humphrey Bogart in de hoofdrol. In a lonely place moet het vooral hebben van de scherpe dialogen en het sterke samenspel van Bogart en Grahame. Het is bovendien een heel stijlvolle film. Terugkijkend op zijn carrière noemde Nicholas Ray In a lonely place zijn ‘meest persoonlijke film’. Tijdens de opnamen was Gloria Grahame vreemdgegaan met zijn dertienjarige (!) zoon en sliep Ray ‘s nachts op de set.

Tijdens het kijken naar oudere films vind ik het leuk om de Internet Movie Car Database er op de iPad naast te hebben. Deze website spot auto’s in films en de database wordt door film- en autogekken voortdurend aangevuld met nieuwe (oude!) modellen. In a lonely place heeft in het begin en ergens halverwege een nachtelijke roadscene. Dat levert in de database van imcdb.org dertien stills op met modellen als 1937 Chevrolet , 1941 Chevrolet Special De Luxe, 1947 Ford Super De Luxe, 1948 Buick Super en onderstaande 1949 Mercury.

Van mij zou er ook een Internet Movie Design Database of een Internet Movie Architecture Database mogen zijn. Vaak kijk ik in een film ook naar het decor en let op het werk van de art director en set decorateur. Zo viel mij op dat een van de schilderijen aan de muur in In a lonely place een reproductie moest zijn van La Mousmé (1888) van Vincent van Gogh. Het is een echte ‘Amerikaanse’ Van Gogh want het origineel hangt in The National Gallery of Art in Washington. Het interieur was overigens een replica van de woning van Nicholas Ray.

In a lonely place [ noiroftheweek.com ] | recensie [ movie2movie.nl ]