In 1984 is het beroemde portret van Jan Six al eens te zien geweest in het Rijksmuseum. Ik was er speciaal voor naar Amsterdam gereisd, want deze gebeurtenis was once in a lifetime, vergelijkbaar met de komeet van Halley, zo veronderstelde ik toen. Maar drie jaar geleden werd het portret weer aan het publiek getoond, ditmaal in het Mauritshuis. En nu heeft de familie Six , die ‘het mooiste portret uit de zeventiende eeuw’ in privébezit heeft, een afspraak met het Rijksmuseum gemaakt. Jan Six zal om de twee jaar drie maanden te zien zijn in het Rijksmuseum. Gaat allen daarheen!

Rembrandt en Jan Six, een Amsterdamse vriendschap

Een rationele opbouw van een olieverfschilderij vanuit de tekening in verschillende lagen geeft je optimale controle. Je kunt het een beetje vergelijken met werken in Photoshop. Laag voor laag manipuleer je het beeld (bijv. de ene keer met sharpen de andere keer met blur). In zekere zin is schilderen in lagen eenvoudiger dan schilderen a la prima want de laatste techniek is intuïtief, direct en alles ‘moet’ in één keer goed zijn. Onder het eerste stadium van twee portretten die later in olieverf worden uitgevoerd.

In het 18e eeuwse neo-classicisme ziet men de tekening als de basis van het schilderij. Vorm is belangrijker dan kleur en goed tekenonderwijs is voor de schilder onontbeerlijk. De autoriteit van de 19e eeuwse Académie is bijna absoluut maar vanaf 1848 komt de geïdealiseerde visie onder felle kritiek te staan van het realisme. Met de a la prima schilderkunst van de impressionisten zal het gezag van de Académie tenslotte gaan afbrokkelen en wordt de weg naar de moderne kunst vrij gemaakt.

volg de meester [ 1-11 ]
van oude meesters en dingen die niet voorbijgaan [ PDF ]

Georges Rouget (1781-1869) kwam in 1796 op het atelier van Jacques-Louis David in Parijs en werd een van zijn favouriete leerlingen. Rond 1813 moet door een anonieme schilder op het atelier van Rouget het onderstaande portret van de toen 65-jarige David geschilderd zijn. Bij classicistische portretten zie je vaak een schema met ideale proporties doorschemeren. Zoals elke visagist weet, dragen klassieke verhoudingen bij aan de face value, maar maken de afwijkingen een gezicht juist spannend. Dat is ook in het portret van David zichtbaar. Terwijl de ogen vrijwel gelijkvormig geschilderd zijn, doorbreekt de scheve mond de symmetrie van het gezicht.

Net als bij het zelfportret van Pierre-Henri de Valenciennes heb ik David‘s portret met Photoshop vereenvoudigd om het schema naar voren te halen. Daarna heb ik met zwarte ballpoint variaties op dit schema getekend.

volg de meester [ 1-10 ]
van oude meesters en dingen die niet voorbijgaan [ PDF ]