De Heilige Nikolaas is een van de meest vereerde heiligen in de wereld van de ongedeelde christelijke kerk. Na de verdeeldheid – met name na het Grote Schisma van 1054 en de afscheidingen die daar weer uit voortvloeiden – bleef toch de verering van de Heilige Nikolaas voortbestaan. In alle orthodoxe kerken, van Griekenland tot Rusland en van Jeruzalem tot Georgië, worden zijn feestdagen gevierd. Op 9 mei (d.i. 22 mei volgens de westerse kalender) wordt de veiligstelling en de overbrenging van zijn relieken in 1087 van Myra (Klein-Azië) naar Bari (Italië) gevierd. De 6e december (d.i. 19 december volgens de westerse kalender) is ingesteld ter nagedachtenis aan de sterfdag van de Heilige Nikolaas.
 
De verering voor de Heilige Nikolaas begon in het gebied van de oostelijke Middellandse Zee. Daar werd hij met name de patroon van de zeelieden. Het verhaal gaat dat de Heilige Nikolaas tijdens een pelgrimsvaart naar Jeruzalem een matroos die uit de mast gevallen was tot leven wekt. In Rusland wordt hij met name beschouwd als de grote beschermer van de kleine boeren, terwijl hij in West-Europa meer bekend is als de goedhartige en gulle beschermer van kinderen. Als beschermer van kooplieden werd hij tevens een belangrijke heilige in de lage landen.
 
Bron:

In de vierde en de vijfde eeuw trokken monniken naar de woestijnen van Egypte, Sinaï, Palestina en Syrië. Uit deze woestijngemeenschappen zijn de latere kloosters voortgekomen. De eerste grote woestijnvader was Antonius de Grote (251-356), Vader der monniken. Antonius woonde eerst in een leeg huis in een afgelegen ‘nekropool’ (dodenstad). Hij kreeg een visioen en trok daarop het woestijngebergte in. Deze daad kreeg navolging: “Van alle kanten stroomden de kandidaat- heremieten toe. En toen het idee eenmaal gelanceerd was, ontsnapte geen woestijn meer aan de overbevolking van monniken”, schreef een van de vroege kerkhistorici.
 
De monniken leidden een leven van soberheid en onthechting. Zij werden verzocht en gekweld door vleselijke lusten. Overdag werkten en baden zij tegelijkertijd. En ook ‘s nachts baden zij onafgebroken om bijstand en redding van zonden, vechtend tegen de begeerten en de slaap. Op den duur vergaten zij hun lichamen, niets begeerden zij nog dan hun kluis, stilte en gebed.
 
Van de woestijnvaders, die zelf te bescheiden waren om hun gedachten op papier te zetten en bovendien al hun bezittingen, inclusief bijbel en begerenswaardig schrijfgerei weggaven, zijn 2500 Vaderspreuken overgeleverd, tussen 450 en 500 verzameld en opgetekend door hun leerlingen. De invloed van de spreuken op de kerk is aanvankelijk zeer groot geweest. De spreuken hadden nog een vooraanstaande plaats in de Moderne Devotie (Geert Grote) maar raakten later in het westen in onbruik.
 
De woestijnvaders bereikten zeer hoge leeftijden. Abt Arsenius werd 95, abt Antonius 105 jaar oud. Sjenoete zou zelfs 112 jaar zijn geworden. Alleen Evagrius van Pontus (345-399) stierf reeds op 54-jarige leeftijd aan de gevolgen van een verstoorde spijsvertering. “Met groot, té groot élan gaf hij zich over aan de monastieke gestrengheden.”
 
Het beoefenen van deugden werd tot in het absurde doorgetrokken. Pronkzucht was uit den boze en dit leidde ertoe dat de monniken hun goede daden in het geniep betrachtten, uit het oog van de andere broeders. “De monniken zorgden er zó angstvallig voor hun prestaties te verbergen voor hun medebroeders, dat het leek of ze een zonde bedreven. Zij trachtten elkaar zelfs te misleiden, hielden zich slapend, zongen geen psalmen, dronken helder water in plaats van brak water.”