Categorie archief: Orthodoxie

schepper en schepping

Peter Henk Steenhuis in gesprek met Guus Labooy
in de serie De Persoonlijke God, vandaag in Trouw
“Uit de schepping leren we Hem nog niet voldoende als Persoon kennen. Uit de wetten, die beginnen met een stem: “Luister Israël, de Heer is God,…” leren we Hem al iets beter kennen. Maar we leren Hem pas ten volle kennen in de persoon van Jezus. Hij die onder ons gekomen is, is onze dank echt waardig.”
 
Waarom?
“Door wat Hij voor ons gedaan heeft. Het is goed om daar nu, in de Paastijd, bij stil te staan. Hij heeft voor ons geleden en ons bevrijd uit ons oude bestaan. Zoals Johannes zegt: ‘Er is geen grotere liefde dan je leven te geven voor je vrienden’. De dank uit je persen heeft geen zin, die moet opgeroepen worden door iemand. Die wordt niet ondubbelzinnig door het boek van de schepping opgeroepen, niet door de wetten, maar wéll door de persoon van Jezus Christus.”
 
Of door de merel die mij ‘s ochtends wakker tettert.
“Heerlijk, de dank stijgt uit je hart op.”
 
Die merel heeft weinig met Jezus te maken en alles met de schepping.
“Ik vermoed dat het adres voor de dank die bij je opkomt als je zo’n merel hoort zingen, je pas ten volle duidelijk wordt door Christus.”
 
Het adres lijkt mij God: zijn schepping ontroert mij.
“De schepping blijft uiteindelijk ambivalent; over vijf minuten kan de merel gepakt zijn door de kat van de buren.”
 
Maakt niet uit. Juist vanwege die ambivalentie dank ik Hem wanneer de merel een gat in de ochtend fluit. Word ik door leed getroffen, dan vervloek ik Hem.
“Dan dank je niet God om wie Hij is, maar om wat Hij ons met de schepping gegeven heeft. Een persoonlijke relatie ontstaat pas als je de ander niet alleen dankt om wat Hij geeft maar ook om wie Hij is.”
priester monnik op Berg Athos
Waarom moet ik een relatie krijgen met de maker? Ik hoef ook geen relatie met de schrijver van een goed boek. Ik wil zijn boek, ik prijs zijn boek.
“Wat je nu zegt is de kern van de zonde.”
 
Ai.
“Ja. Dat wij de schepping prefereren boven de Schepper.”
 
Zou je het niet ook de kern van de lofprijzing kunnen noemen: de maker verdwijnt achter zijn schepping?
“Leuke vraag, even denken. Nee. God heeft ons zo gemaakt dat wij tot bloei komen in de relatie met Hem. Het grootste geschenk dat God ons gegeven heeft, is de mogelijkheid een relatie met Hem aan te gaan, is de mogelijkheid tot communicatie met Hem. Wie dat veronachtzaamt, begeeft zich op een dwaalweg.”
 
Dat is een stelling.
“Dan probeer ik die te verantwoorden. Om de relatie te beschrijven tussen mens en God zou ik niet de metafoor van lezer en schrijver gebruiken. Want het is helemaal niet de bedoeling dat jij een relatie met de schrijver krijgt, terwijl het wel de bedoeling is dat jij een relatie met God krijgt. Het lijkt mij zinniger de relatie tussen God en de mens te vergelijken met een huwelijk. In het huwelijk is het de bedoeling dat jij een persoonlijke relatie krijgt met je partner. Zou jij je alleen richten op de gaven van je vrouw dan doe je haar tekort. Zo is het ook in onze relatie met God.”
 
Bron: trouw.nl

Guus Labooy is medeorganisator van de derde Utrechtse Studiedag (9 juli) met als thema: “Om een Persoonlijke God”

waarheid, oudheid en leugen

gezien op National Geographic Channel: The Gospel of Judas

Zoals ik verwacht had, was de documentaire The Gospel of Judas (die overigens met reclamespotjes van o.a. Fortis en Nationale Nederlanden was opgerekt tot bijna twee uur) een aaneenschakeling van gedramatiseerde beelden, wetenschappelijke betogen en reconstructies met de ‘rehabilitatie’ van Judas als doel. Onverbloemde gnostische propaganda waarvoor het post-christelijke Westen op dit moment bijzonder ontvankelijk is. Gnosis biedt op de reli-markt een geestelijke weg aan die het individu erg aanspreekt. Het ‘ik’ kan zich in de leerschool van het leven ontplooien als egoloze en goddelijke vonk zonder daarbij afhankelijk te zijn van de persoonlijke, patriarchale God. Laat staan afhankelijk van de Kerk! Een ‘Baas-in-eigen-Huis-geloof’ dus.

Maria MagdalenaEen ‘spiritualiteit’ die ook heel veel vrouwen aanspreekt. Niet voor niets werden we voor deze uitzending al opgewarmd met een documentaire over Maria Magdalena, waarin fenomeen Dan Brown veelvuldig aan het woord kwam. Hij mocht nog eens zeggen waarom Maria Magdalena altijd als hoer is afgeschilderd. De Kerk heeft als boos en mannelijk machtsinstituut natuurlijk altijd de positie van de vrouw willen onderdrukken. Maria Magdelena is een van de trouwste discipelen van Christus. Volgens sommige sprekers in deze documentaire was ze in de meeste opzichten ‘veel verder’ dan de mannelijke volgelingen. De boodschap is duidelijk: naast machtswellust zal de door mannen gedomineerde Kerk vast ook wel door jaloezie gedreven zijn en haar daarom gestraft hebben met een negatief imago. Dan Brown weet haarfijn hoe hij zijn publiek, dat vooral uit lezeressen bestaat en zich identificeert met de spirituele Maria Magdalena, moet paaien.

Uit het volgende citaat van de lesbische (en dus feministische) criminoloog Dr. C.I. Dessaur blijkt hoeveel frustratie en felheid er in het (‘spirituele’) feminisme soms is tegenover het christelijk geloof:

“Met het monotheïstische jodendom en de later volgende, nog fanatiekere islam, behoort het orthodoxe christendom tot de extreemste paternalistische, monotheïstische godsdiensten. In een totale verabsolutering van het manlijke ego wordt de hoogste god als een (grillige, driftige, jaloerse, wrede, maar ook wel door gebeden en rituelen manipuleerbare!) Vader geprojecteerd, de Verlosser als diens Zoon. Zelfs het wijsheidsbeginsel, de Heilige Geest (de Hagia Sophia van de Oudheid) wordt in het christendom gemasculiniseerd.
De van oorsprong zeer tirannieke Vader-God transformeert in de christelijke mythe overigens soms tot een liefdevolle, zorgzame Vader, die de rol van de Moeder heeft geüsurpeerd.”
 
Bron: Dr. C.I. Dessaur (Andreas Burnier) De Droom der Rede [ blz. 65 ]

Ook bij het ‘Evangelie’ van Judas is er een identificatie met de hoofdpersoon: Volgens dit ‘Evangelie’ is Judas de enige discipel die Jezus goed begrepen heeft. Hij was dus ‘verder’ dan de anderen, een positie die de gemiddelde aanhanger van New Age voor zichzelf stiekem geclaimd heeft. Temidden van de slapende (en door de Kerk onderdrukte) massa, komt de enkeling tot inzicht en wordt hij/zij ‘een wetende’.

Wat mij uiteindelijk het meest verbaast van deze documentaire is de volstrekt onlogische redenering dat een bron die ruim 1600 jaar oud is ons het ware verhaal over Judas (maar juist ook over ‘de historische Jezus’) zou brengen. Alsof er in de vierde eeuw geen leugens opgeschreven werden! Er is niets nieuws onder de zon en hoe je het allemaal ook wilt noemen, gnosis, neo-gnosis of New Age, leugens blijven leugens.

Irenaeus van Lyon
Bisschop Ireneaos van Lyon
verwierp terrecht de gnosis als een dwaalleer, maar wordt in de documentaire van NGC voorgesteld als een intolerante man die ‘ware geschriften’ agressief van tafel veegt

Ik geef vader Sergius Heitz graag het laatste woord met de visie van de Orthodoxe Kerk op het gnosticisme:

De gnostici (=wetenden) in de christelijke gemeenten aan het eind van de eerste en in de tweede eeuw verbreidden dualistische geheimleren en mythen om de goddelijke geestziel uit de slavernij van lichaam en psyche te verlossen. Deze heretici (dwaalleraren) werden door de na-apostolische kerkelijke schrijvers bestreden bv. door Ignatios van Antiochiëen Irenaeos van Lyon), aan wie we ook de belangrijkste inlichtingen over hun leerstellingen te danken hebben, naast vondsten in Egypte (Nag Hammadi) en overgeleverde apokriefe christelijke geschriften. Hun leerstellingen en mythen berustten op een dualistisch (tweepolig) wereldbeeld, waarin de wereld een noodlottige vermenging is van goddelijk-goede geest en demonisch-boze materie. Ze erkennen dientengevolge de wereld niet als goede schepping van God, maar zien daarin het werk van een ‘demiourgos’ (maker). Zij verwerpen niet alleen een scheppende God, maar daarmee ook het Oude Testament. Christus is voor hen een gezant van de verre, vreemde Lichtgod, en had Zich, als een zuiver geestelijk wezen, slechts met een schijnlichaam bekleed (=doketisme). Zij loochenen de opstanding der doden en vertegenwoordigen onder de dekmantel van het christendom een leer van zelfverlossing, waarbij Jezus Christus, als mythisch wezen, slechts de aanleiding is voor het in de mens gevangen goddelijk bewustzijn om zichzelf te vinden.
 
Deze beweging van het ‘gnosticisme’ of van de ‘gnosis’ -hoe men die ook noemt- leidde in de 2e en 3e eeuw tot heftige discussies in de christelijke gemeenten van de hele toenmalig bekende wereld; vooral in Klein-Azië, Oost-Syriëen Alexandriëwaren centra van gnostische sekten. Een begin van het gnosticisme, dat men vaak met ‘pregnosis’ aanduidt, vindt men echter in het begin van het Nieuwe Testament, zoals bij de tegenstanders van Paulos in Korinthe of in de omgeving van de gemeenten waarvoor de Brieven van Joannes bestemd zijn., hoewel hier een gnostische mythe nog niet werkelijk vorm gekregen schijnt te hebben. Of er een gnosticisme heeft bestaan dat onafhankelijk van het Christendom is ontstaan en zich zonder invloed van het Christendom ontwikkeld heeft, is bij het wetenschappelijk onderzoek nog steeds omstreden.
 
Bron: Christus in U : Verwachting van Heerlijkheid, Orthodox Geloofsonderricht,
uitgegeven door Aartspriester Sergius Heitz in Düsseldorf

Bekijk het zelf

Maria van Egypte

De Vijfde Zondag van de Grote Vasten

Met deze zondag begint de laatste week voor de Grote Week. Om ons nog beter voor te bereiden, plaatst onze Kerk de ‘metanoia’ (het berouw) van de Heilige Maria van Egypte in de schijnwerper.

Maria van Egypte
Our holy mother Mary was born in Egypt. She had left her parents at the age of twelve to go to Alexandria, where she spent the next seventeen years in debauchery and the greatest profligacy. Living on charity and linen-weaving, she nevertheless offered her body to any man, not being forced to it by dire necessity as were so many poor women, but as though she were consumed by the fire of a desire that nothing was able to appease.
 
One day, seeing a crowd of Lybians and Egyptians moving towards the port, she followed them and set sail with them for Jerusalem, offering her body to pay her fare. When they arrived in the Holy City, she followed the crowd that was thronging towards the Church of the Resurrection, it being the day of the Exaltation of the Cross. But, when she reached the threshold of the church, an invisible force prevented her entering in spite of repeated efforts on her part, although the other pilgrims were able to go in without hindrance. Left alone in a corner of the narthex, she began to realize that it was the impurity of her life that was preventing her approaching the holy Wood. She burst into tears and smote her breast and, seeing an icon of the Mother of God, made this prayer to her: “O Sovereign Lady, who didst bear God in the flesh, I know that I should not dare to look upon thine icon, thou who are pure in soul and body, because, debauched as I am, I must fill thee with disgust. But, as the God born of thee became man in order to call sinners to repentance, come to my aid! Allow me to go into the church and prostrate before His Cross. And, as soon as I have seen the Cross, I promise that I will renounce the world and all pleasures, and follow the path of salvation that thou willest to show me.“
 
Bron: goarch.org

De Evangelielezing van de dag (Mc. 10,32-45) kondigt het lijden van Christus aan en van degenen die Hem willen volgen.

32 En zij waren op den weg, gaande op naar Jeruzalem; en Jezus ging voor hen; en zij waren verbaasd, en Hem volgende, waren zij bevreesd. En de twaalven wederom tot Zich nemende, begon Hij hun te zeggen de dingen, die Hem overkomen zouden;
33 Zeggende: Ziet, wij gaan op naar Jeruzalem, en de Zoon des mensen zal den overpriesteren, en den Schriftgeleerden overgeleverd worden, en zij zullen Hem ter dood veroordelen, en Hem den heidenen overleveren;
34 En zij zullen Hem bespotten, en Hem geselen, en Hem bespuwen, en Hem doden; en ten derden dage zal Hij weder opstaan.
35 En tot Hem kwamen Jakobus en Johannes, de zonen van Zebedeüs, zeggende: Meester! wij wilden wel, dat Gij ons deedt, zo wat wij begeren zullen.
36 En Hij zeide tot hen: Wat wilt gij, dat Ik u doe?
37 En zij zeiden tot Hem: Geef ons, dat wij mogen zitten, de een aan Uw rechter-, en de ander aan Uw linker hand in Uw heerlijkheid.
38 Maar Jezus zeide tot hen: Gij weet niet, wat gij begeert. Kunt gij den drinkbeker drinken, dien Ik drink, en met den doop gedoopt worden, daar Ik mede gedoopt word?
39 En zij zeiden tot Hem: Wij kunnen. Doch Jezus zeide tot hen: Den drinkbeker, dien Ik drink, zult gij wel drinken, en met den doop gedoopt worden, daar Ik mede gedoopt word;
40 Maar het zitten tot Mijn rechter- en tot Mijn linker hand staat bij Mij niet te geven; maar het zal gegeven worden dien het bereid is.
41 En als de andere tien dit hoorden, begonnen zij het van Jakobus en Johannes zeer kwalijk te nemen.
42 Maar Jezus, het tot Zich geroepen hebbende, zeide tot hen: Gij weet, dat degenen, die geacht worden oversten te zijn der volken, heerschappij voeren over hen, en hun groten gebruiken macht over hen.
43 Doch alzo zal het onder u niet zijn; maar zo wie onder u groot zal willen worden, die zal uw dienaar zijn.
44 En zo wie van u de eerste zal willen worden, die zal aller dienstknecht zijn.
45 Want ook de Zoon des mensen is niet gekomen om gediend te worden, maar om te dienen, en Zijn ziel te geven tot een rantsoen voor velen.
46 En zij kwamen te Jericho. En als Hij en Zijn discipelen, en een grote schare van Jericho uitging, zat de zoon van Timeüs, Bar-timeüs, de blinde, aan den weg, bedelende.

Luister naar de hymnen die vandaag gezongen worden.