De Eerste Wereldoorlog was de laatste oorlog van het Habsburgse keizerrijk. Het werd ook haar ondergang. Op zich was het al een wonder dat het in 1914 nog bestond. Aan het begin van de twintigste eeuw was de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije in Midden-Europa een anachronisme geworden. Sinds het door Pruisen verslagen was in 1866, verkeerde het in een staat van ontbinding. Het nationalisme had onder de verschillende volkeren binnen het Habsburgse Rijk nationaal zelfbewustzijn aangewakkerd. Vroeg of laat moest het eens zo machtige Rijk wel uiteenvallen.

Toch streden in de Eerste Wereldoorlog Polen, Tsjechen, Slowaken, Slovenen, Kroaten, Hongaren, Roemenen en Oekraïners samen met Oostenrijkers tegen de vijand in het Oosten: Rusland, de grote broer van Servië. In 1915 kwam er in het Zuidwesten nog een front bij toen Italië zich tegen de centrale mogendheden keerde.

In juni ging het internetproject Erster Weltkrieg und das Ende der Habsburgermonarchie van start. De online tentoonstelling belicht op indrukwekkende wijze de oorlog vanuit Habsburgs perspectief en is een onderdeel van het bestaande project Die Welt der Habsburger.

Am 24. Juni 2014 geht das neue Projekt des mehrfach ausgezeichneten Portals „Die Welt der Habsburger“ online. Für die neue Web-Ausstellung haben ein 7-köpfiges Team und eine Reihe von GastautorInnen unter der wissenschaftlichen Leitung von Univ.-Prof. Franz X. Eder seit Anfang 2013 recherchiert und über 1.000 Abbildungen sowie Ton- und Filmquellen gesammelt. Dabei ist nicht nur Quellenmaterial aus unterschiedlichen Archiven, sondern auch eine Vielzahl an Erinnerungsstücken aus Privatbesitz zusammengetragen worden.
 
Bron: ww1.habsburger.net

Träger der Online-Ausstellung ist, wie bereits bei der „Welt der Habsburger“, die Schloß Schönbrunn Kultur- und Betriebsges.m.b.H. unter der Leitung von Dr. Franz Sattlecker. „Das Ende der Donaumonarchie und der Erste Weltkrieg sind untrennbar miteinander verbunden. Wir sehen es als unsere Verantwortung, nicht nur das bauliche Erbe der Habsburger zu bewahren, sondern auch über das Ende der Dynastie und ihre Rolle im Weltkrieg zu berichten. Vor allem aber möchten wir aufzeigen, was die Schrecken des Krieges und die drastischen gesellschaftlichen Veränderungen für die Menschen in Österreich bedeutet haben“, erklärt Sattlecker.
 
Bron: ww1.habsburger.net

Erster Weltkrieg und das Ende der Habsburgermonarchie [ ww1.habsburger.net ]

Giovanni Domenico Tiepolo (1727-1804) was de rechterhand van zijn vader, de grote Venetiaanse frescoschilder Giovanni Battista Tiepolo (1696-1770). Op de beroemde plafondschildering in de Würzburger Residenz staan ze beiden naast elkaar afgebeeld. Na de dood van zijn vader in 1770 ontwikkelde Giovanni Domenico een eigen stijl. Zijn bekendste werk bevindt zich in het Ca’Rezzonico in Venetië. Hier schilderde hij een aantal fresco’s die bevolkt worden door klonen van Pulchinella, een figuur uit de Commedia del Arte.

Wat bezielde deze schilder om zijn huis vol te schilderen met deze onbetrouwbare snuiter uit de Commedia del Arte? In de BBC documentaire over het rococo legt presentator Waldemar Januszczak het uit. Toen Napoleon in 1797 een einde maakte aan de bijna duizendjarige onafhankelijkheid van Venetië, was de stad een schaduw van wat ze ooit geweest was. Doordat Engeland en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden de handel op zee hadden overgenomen, was het bergafwaarts gegaan met Venetië. In de achttiende eeuw werd het een soort Las Vegas. De rijken maakten tijdens hun Grand Tour graag een extra lange stop in Venetië om er te gokken en achter de vrouwen, mannen of kinderen aan te zitten. Zo was “La Serenissima” ten prooi gevallen aan moreel verval.

Dit morele verval wil Giovanni Domenico Tiepolo volgens Januszczak laten zien. Op een van de plafondschilderingen staat een groepje Pulchinella’s die capriolen uithalen op een slap koord. Op de plaats waar ooit Christus stond en later de antieke god Apollo, staat nu een clown. Sinds de Renaissance zagen we al een toenemende verwereldlijking. Dat begon al met de fresco’s van Michelangelo op het plafond van de Sixtijnse kapel. “Naakte atleten in een kerk, meer iets voor een kroeg!” oordeelden tijdgenoten. In de achttiende eeuw worden Christus en de heiligen vervangen door Apollo en het heidense pantheon. Het wordt steeds meer een kermisvertoning. Op de fresco’s in Ca’Rezzonico maakt Giovanni Domenico Tiepolo het af. Hij schildert een soort machtsgreep van paljassen. Niets wordt meer serieus genomen. Het vermaak domineert.

De relativist in mij haalt zijn schouders op. Die taferelen in Ca’Rezzonico zijn toch van alle tijden? Kwamen er op de schilderijen van Jeroen Bosch ook al geen narren en dwazen voor? De dwaasheid is toch zo oud als de wereld? Net als het pessimisme dat we steeds verder afglijden. Toch stelt deze relativering mij niet gerust. Omdat dwaasheid van alle tijden is, betekent het nog niet dat we er maar niets aan moeten doen. Het morele appèl is ook van alle tijden. Als je Pulchinella daarmee confronteert, slaat hij met een knuppel op je kop en schatert zijn publiek.

A World of Pulcinellas at Ca’ Rezzonico [ veneziablog.blogspot.nl ]