U typeert de maakbaarheid van het individuele leven en de maakbaarheid van de kerk als pseudo-vragen, schijnprojecten. Wat is volgens u de echte vraag waar het ons om moet gaan?
“De echte vraag is: hoe blijven we antwoorden op Gods presentie? Niet: wat is het antwoord? Religie is omgang; omgang met het heilige, omgang met God-de-gevende, de genade-God. Religie is een eigen toegang tot de ontologie.”
 
Legt u dat eens uit.
“Gebruikelijk is een scheiding te maken tussen zijn en zin. De scheiding is actueel en wordt zichtbaar in allerlei zingevingsprojecten, waarin zinloze levens zinvol moeten worden. Maar al die projecten zullen hopeloos falen; je kunt zin namelijk niet zelf aanbrengen in je leven. Zin komt van buiten en wordt met het leven gegeven. Religie pretendeert deze ontologische kloof te overbruggen: schepping is genade.”
 
Hoe bedoelt u dat: schepping is genade? Is er geen onderscheid tussen schepping en herschepping?
“In de lijn van Thomas van Aquino is de schepping er met het oog op het volle leven dat in de synoptische evangeliën ‘het Koninkrijk Gods’ wordt genoemd. Dit is wat Paulus uitdrukt met het idee dat alles ‘in Christus’ geschapen is. In deze lijn is God de ruimte van genadige vrijgevendheid waarin alles tot uitdrukking komt. ‘In Hem bewegen wij ons en zijn wij’. Deze ruimte wordt in de zonde geweigerd en in de verlossing hersteld.”

( … ) Repin portretteerde de componist met een picturale vrijheid die tot uitdrukking komt in de manier waarop hij de verf op het doek aanbracht. Op het gezicht geven de van licht doordrenkte verflagen het voorhoofd een zachte weerschijn en zorgen ze voor een spel van licht en donker op de frambozenrode kraag van het jasje. In de grote expressieve gestalte, de open gelaatstrekken en de welwillende neiging van het hoofd toonde Repin hoe hij zich het innerlijk gemoed van Moesorgskij voorstelde.
De eerste kennismaking tussen beide mannen vond plaats in het begin van de zeventiger jaren. Repin was diep geroerd door de muziek van Moesorgskij en voelde de vernieuwende kracht van diens composities aan, iets wat in die tijd voor lang niet iedereen gold. Repin schilderde dit portret naar hij zei ‘voor zichzelf, als herinnering aan een vurige beminde vriend.’ Toen Tretjakov zich echter tot de kunstenaar wendde met de wens het portret voor zijn portrettengalerij aan te schaffen, kreeg hij te horen dat hij het graag afstond, gezien de betekenis van Moesorgskij als persoon en Tretjakovs taak een portrettengalerij samen te stellen ‘van de beste mensen van Rusland’. Het bedrag dat repin voor het schilderij ontving, werd door hem ter beschikking gesteld voor de oprichting van een gedenkteken voor Moesorgskij.

In Brompton Oratory, genoemd naar Brompton Catedral in Londen, stapt Nick Cave de kerk binnen op paasmorgen. De voorganger leest Lucas 24 waarin Christus na zijn lijden weer verenigd wordt met zijn discipelen. De zanger ziet ondertussen de beelden van de apostelen in de kerk en wou dat hij zelf zo’n beeld was, zodat hij de schoonheid niet onder woorden zou hoeven brengen noch zou hoeven te geloven wat hij in het avondmaal weerspiegeld ziet:
 
A beauty, impossible to endure
The blood imparted in little sips
The smell of you still on my hands
As I bring the cup up to my lips
 
No God up in the sky
No Devil beneath the sea
Could do the job that you did, baby
Of bringing me to my knees
 
( Bron: Peter Sierksma in Trouw van 12 maart )