De openingsceremonie van de Olympische Spelen is niet alleen het visitekaartje van het organiserende land aan de wereld, maar presenteert ook de tijdsgeest en idealisme. Engeland, dat 64 jaar geen Olympische Spelen meer georganiseerd had, toonde zich in Londen aan de wereld als het land waar de industrialisatie begonnen is, het land van de popmuziek, Mike Oldfield, Paul McCartney, Mr.Bean, Harry Potter en Sir Tim. Sir Tim? Jazeker, Tim Berners Lee, de geestelijk vader van HTML en dus van het World Wide Web.

Regisseur Danny Boyle had een set bedacht die me aanvankelijk aan the Shire (de Gouw) van Tolkien deed denken, maar de commentator liet ons weten dat dit Engeland omstreeks 1600 moest voorstellen. Het pastorale tafereeltje bleef in het centrum van het Olympisch Stadion het beeld bepalen totdat een groepje heren met hoge hoeden en bakkebaarden die uit een boek van Charles Dickes leken te zijn weggelopen het vredige landleven kwamen verstoren. De plaggen werden opgerold, het heesterperk (shrubbery) weer ingepakt en langzaam verrezen rokende fabrieksschoorstenen uit de grond. Alsof je naar Lord of the Rings-The Two Towers zat te kijken.

De volgende dag zag ik op nostalgienet.nl unieke ingekleurde beelden van de Wereld Jamboree in 1937. Deze week is het precies 75 jaar geleden dat in Vogelenzang bij Bloemendaal de vijfde Wereld Jamboree van start ging. Ook hier was net als vrijdagnacht een vlaggenparade te zien van de deelnemende landen. De kleurenbeelden laten zien wat er in de laatste 75 jaar veranderd is, maar ook wat onveranderd is gebleven. We zien de vlag van Armeniëvoorbij komen, sportieve jongeren en de koningin net als vrijdagavond in Londen. De Olympische Spelen, scouting, het Esperanto en het Vredespaleis in Den Haag zijn omstreeks 1900 geboren uit het idealisme om de volkeren in de wereld bij elkaar te brengen en de wereldvrede te bevorderen. Lord Baden Powell (1857-1941) de oprichter van scouting was tijdens de Wereld Jamboree in Bloemendaal eregast.

De Wereld Jamboree van 1937 was de vijfde keer dat de Wereld Jamboree gehouden werd en vond in het Nederlandse Vogelenzang plaats. Het terrein groeide uit tot een Jamboreestad met 28750 verkenners en leiders uit 54 landen (alleen jongens, geen welpen). Voor de Nederlandse scouting was dit een enorme opsteker. Veel groepen waren nog jong, kenden alleen hun eigen groepje en moesten in hun dorp opboksen tegen een negatieve stemming (“padvinderij, opschepperij”). Ook wist men niet veel van buiten het dorp, er was geen TV en vrijwel niemand kwam in het buitenland. En daar liepen ze dan opeens tussen tienduizenden andere (top)verkenners uit de meest exotische landen, terwijl heel Nederland het Jamboreeliedje meezong. (Bron: nl.scoutwiki.org)

Drie weken geleden bezochten we in Ravenna verschillende vroeg-christelijke kerken uit de vijfde en zesde eeuw. Achteraf zie je op de foto’s soms meer dan tijdens het bezoek. Zo vielen mij pas later bepaalde verschillen en overeenkomsten op bij het mozaïek in het baptisterium van de arianen en van de orthodoxen. In de vierde eeuw had Arius de orthodox christelijke leerstelling verworpen dat Christus volledig God en volledig mens is. In het zogenaamde arianisme worden Christus en de Heilige Geest gezien als scheppingen van God en daarmee wordt afstand gedaan van de leer van de Heilige Drie-eenheid die leert dat Vader, Zoon en heilige Geest een volmaakt Eenheid vormen, éénwezenlijk en ondeelbaar.

In Ravenna hadden de arianen een eigen doopkapel, het zogenaamde baptisterium. In het interieur is een plafondmozaïek bewaard gebleven. Ook de orthodoxen hadden een eigen baptisterium en ook daar is een plafondmozaïek. Beide mozaïeken hebben dezelfde centrale voorstelling van de doop van Christus door Johannes de Doper in de Jordaan. Op de foto’s zag ik een paar verschillen (zie boven). De Christusfiguur bij de arianen is baardloos. Dat is in overeenstemming met de toenmalige iconografie. Christus werd in de vijfde en zesde eeuw meestal zonder baard afgebeeld.

De Christusfiguur in het baptisterium van de orthodoxen heeft wel een baard, maar dat is een toevoeging uit de negentiende eeuw. Een deel van het mozaïek was verloren gegaan en in de negentiende eeuw heeft men het gelaat van Johannes de Doper en Christus en de duif toegevoegd.

En opmerkelijke overeenkomst is de figuur naast Christus in het water. In het ariaanse mozaïek heeft deze twee kreeftenscharen op zijn hoofd. Het blijkt een riviergod te zijn, een overblijfsel uit de Romeinse mythologie. In het andere mozaïek is er ook zo’n figuur, die de personificatie van de Jordaan voorstelt. Deze reikt een groen badlaken (?!) aan.