Categorie archief: 19e eeuw

Tolstoj’s Austerlitz

gelezen in Oorlog en Vrede: De Slag bij Austerlitz (1805)

De BBC zendt vanaf 3 januari op zondagavond de zesdelige miniserie War and Peace uit, de jongste filmische interpretatie van Oorlog en Vrede (1869). In de afgelopen episode zaten spectaculaire beelden van de Slag bij Austerlitz. Deze wordt in het tweede deel van het eerste boek door Tolstoj uitvoerig beschreven.

Tsjechië2005
Tsjechië gaf in 2005 een herdenkingspostzegel uit van de Slag bij Austerlitz. Tegenwoordig heet het plaatsje in Zuid-Moravië Slavkov u Brna
At five in the morning it was still quite dark. The troops of the center, the reserves, and Bagration‘s right flank had not yet moved, but on the left flank the columns of infantry, cavalry, and artillery, which were to be the first to descend the heights to attack the French right flank and drive it into the Bohemian mountains according to plan, were already up and astir. The smoke of the campfires, into which they were throwing everything superfluous, made the eyes smart. It was cold and dark.
 
Begin van de beschrijving van de Slag bij Austerlitz in War and Peace
France 2005
Ook Frankrijk is in de 21e eeuw nog altijd trots op Napoleon’s mooiste overwinning en besloot samen met Tsjechië tot een duo-emissie.

Austerlitz 1805Austerlitz 1805 – The Battle of the Three Emperors
 
Austerlitz was the battle that established Napoleon‘s reputation: a classic example of the general’s masterly use of deception to lure his enemy into a carefully devised trap. Beginning with the bold and crushing advance of the French Army from the Rhine to the Danube, David Chandler describes the envelopment of Mack’s army at Ulm, the manoeuvres to Austerlitz and the brilliant counter-attack that resulted in decisive defeat for the Austro-Russian Army.
 
More than 80 illustrations, including maps, charts and colour plates accompany the text, and a series of threedimensional battle maps mark the critical stages ‘of the campaign. Each volume concludes with a brief guide to the battlefield today, and detailed notes for wargamers.

Slag bij Austerlitz [ nl.wikipedia.org ]

Thomas Cole en de Bijbel

De Bijbelse visie van Thomas Cole (1801-1848)
grondlegger van de Hudson River School

Thomas ColeDe 19e eeuwse Amerikaanse landschapsschilder Thomas Cole (1801-1848) was bij zijn dood in 1848 in de Verenigde Staten een beroemdheid, maar werd daarna snel vergeten. Tegenwoordig is hij vooral bekend als de grondlegger van de Hudson River School, de eerste schildersschool in de geschiedenis met een eigen Amerikaans karakter die vooral in de jaren vijftig en zestig van de negentiende eeuw floreerde. Ze was verweven met het Amerikaanse transcendentalisme van Thoreau en Emerson. De Amerikaanse wildernis werd door de transcendentalisten gezien als de manifestatie van het sublieme.

Het ging de schilders van de Hudson River School niet om het romantische plaatje, maar om de ervaring van de grootsheid van de natuur. Hun schilderijen hadden dan ook vaak een XXL-formaat. Maar de landschappen van Thomas Cole waren tamelijk bescheiden in afmeting. Ze pasten nog in de traditie van de Engelse kolonisten die in de ongerepte natuur van Amerika hun Beloofde Land zagen, God’s own country. Rond 1830 werkte Cole nog helemaal in de Bijbelse visie op Amerika. De invloed van schrijvers en denkers als Ralph Waldo Emerson (1803-1882) en Henry David Thoreau (1817-1862) kwam pas in de jaren veertig. Toen begon de Amerikaanse ziel zich ook te openen voor de geest van het Oosten met zijn transcendente benadering van de christelijke God als “het goddelijke”.

Thomas Cole
The Garden of Eden 1828
De landschappen van Thomas Cole pasten in de traditie van de Engelse kolonisten die in de ongerepte natuur van Amerika hun Beloofde Land zagen, God’s own country.

In 1828 schilderde Thomas Cole The Garden of Eden. De Hof van Eden is theatraal benaderd en in de traditie van Joachim Patinir of Herri Met de Bles. Adam en Eva op het middenplan en in de verte een weids panorama. Het doorkijkje is omzoomd door gebladerte.

Thomas Cole
detail van The Garden of Eden waarin we zien dat de menselijke figuur niet zijn sterkste punt was.

In hetzelfde jaar schilderde hij The Expulsion from Paradise. We zien hoe Adam en Eva uit het Paradijs verdreven worden in een woeste, duistere wereld door een theatrale rotspoort. Cole trekt alle registers van het zogenaamde “heroïsche landschap” open: onheilspellende luchten, donder en bliksem, scherpe rotsen, afgronden, verwrongen boomstammen en kolkend water. Alsof alle elementen boos zijn op het eerste mensenpaar.

Thomas Cole
The Expulsion from Paradise 1829

Een jaar later schildert Cole weer een Bijbels thema uit het boek Genesis: The Subsiding of the Waters of the Deluge de ark van Noach tijdens de Zondvloed. Net als in de voorgaande landschappen maakt hij er weer theater van. De compositie is weer een doorkijkje met een verschiet. Op het middenplan drijft de ark.

Thomas Cole
The Subsiding of the Waters of the Deluge 1829
Thomas Cole
The Subsiding of the Waters of the Deluge (detail)

The Subsiding of the Waters of the Deluge is interpreted as representing rebirth and redemption through destruction.The cleansing nature of the Flood is meant to represent America as a “New Eden” free of the abusive power of the European monarchies.

The views and visions of Thomas Cole | Christianity and the work of Thomas Cole
Landschap en Herinnering [ W&V ]

Tolstoj 4ever

zondagavond gezien op BBC2: episode 1 van War and Peace (2016)

War and PeaceTolstoj’s klassiekers Oorlog en Vrede (1869) en Anna Karenina (1877) blijven fris genoeg om nog steeds verfilmd te worden. Een week geleden besteedde ik nog aandacht aan de laatste verfilming van Anna Karenina uit 2012 met Keira Kneightly in de hoofdrol. Voor de jongste verfilming van War and Peace (2016) speelt Lily James, bekend van Downton Abbey, de rol van Natasha Rostova. Ze wordt geflankeerd door Paul Dano (als Pierre Bezukhov) en James Norton (als Andrei Bolkonsky). De eerste aflevering trok in Engeland 6,3 miljoen tv-kijkers.

Het re-enactment werd opgenomen in Litouwen. In de eerste episode zagen we de Slag bij Austerlitz (2 december 1805) die plaats vond in het huidige Tsjechië. Door het slagveld in kruitdampen te verhullen, maakt het weinig uit waar een gevechtscène wordt opgenomen.

War and Peace
website van de BBC-serie War and peace
Rubens Peale
Rubens Peale geschilderd door zijn broer.
Bij dit portret uit 1801 denk ik altijd aan de kippige Pierre Bezukhov uit Oorlog en Vrede

official website [ bbc.co.uk ]