Categorie archief: geschiedenis

Milaan 1840

Il laghetto di San Marco door Agnelo Inganni (1807-1880)

Tussen 1835 en 1845 schilderde Angelo Inganni een aantal stadsgezichten rond Il laghetto di San Marco. Zijn vedute zijn net als bij zijn grote voorganger Canaletto topografisch verantwoord. (Stads)historici kunnen zich aan de hand van zijn schilderijen dus een prima beeld vormen van dit deel van Milaan in de eerste helft van de 19e eeuw.

Angelo Ingani
Il laghetto di San Marco, 1835
Angelo Ingani
Il Naviglio dal ponte di San Marco, 1834-37
Angelo Ingani
Il Naviglio di San Marco
Angelo Ingani
Naviglio sotto la neve, 1845

Angelo Inganni [ en.wikipedia.org ] | riaprireinavigli.it

maffe komedie

zondagmiddag gezien op Een: Arsenic and old lace (1944)

Arsenic and old laceDe reden waarom ik naar deze maffe komedie van Frank Capra keek, was omdat ik Peter Lorre wilde zien. De Duitse acteur met de uitpuilende ogen werd in één klap beroemd als de kwetsbare seriemoordenaar Hans Beckert uit M Eine Stadt sucht einen Mörder uit 1931 van Fritz Lang. In 1935 emigreerde hij naar de Verenigde Staten. Daar speelde hij de klassieke romanfiguur Raskolnikov in Crime and Punishment (1935) en in de jaren daarop nog een aantal hoofdrollen. Hans Beckert bleef hem achtervolgen want Lorre werd meestal gecast als een wat sinistere maar tamelijk ongevaarlijk personage. Vooral zijn rollen in The Maltese falcon (1941) en Casablanca (1942) zijn memorabel. In dezelfde tijd werden de opnamen gemaakt voor Arsenic and old lace maar de film werd pas in 1944 uitgebracht. Lorre speelt de rol van dr. Einstein en hoefde zijn Duitse accent dus niet te verbergen. De Tweede Wereldoorlog was voor de Verenigde Staten nog niet begonnen tijdens de opnamen in 1941. Er worden nog geen toespelingen op de oorlog gemaakt. Dat zou met Casablanca veranderd zijn.

Arsenic and old lace
stills uit Arsenic and old lace (1944)

Arsenic and old lace [ en.wikipedia.org ]

Luttichuys

Isaack Luttichuys (1616-1673)

Tot voor eergisteren had ik nog nooit gehoord van Rembrandt’s tijdsgenoot Isaack Luttichuys. Hij schilderde fijne portretten van rijke burgers in de traditie van Hans Holbein en Angnolo Bronzino. Luttichuys heeft zich mijlenver verwijderd van de levendigheid van Frans Hals maar toch zien we op zijn statige portretten mensen van vlees en bloed.

Isaack Luttichuys
portret van Esther Bary (1630-1696), bruid van Jan Hendrik Lestevenon ca. 1652
Isaack Luttichuys
detail
Isaack Luttichuys
portret van een jonge vrouw, 1656

Isaack Luttichuys [ nl.wikipedia.org ]

jij daar!

de roeping van Mattheus in de schilderkunst van de 17e eeuw

Samen met Giotto di Bondone (1266-1334) en Michelangelo Buonarroti (1475-1564) is Caravaggio (1571-1610) wellicht de meest invloedrijke schilder uit de geschiedenis. Met zijn revolutionaire chiaroscuro had hij enorme invloed op de barokschilderkunst in de eerste helft van de zeventiende eeuw. Met dramatische lichteffecten toverde Caravaggio zijn schilderijen om in kijkdozen. De ruimtelijke illusie was maximaal geworden.

De maniëristen van de zestiende eeuw beheersten de anatomie van het menselijk lichaam zo goed dat ze het in allerlei houdingen konden neerzetten. Door het lichaam in perspectief (het zogenaamde “verkort”) af te beelden, was de bewegingsvrijheid van de figuren enorm toegenomen. Maar het maniërisme kwam ook met zichzelf in de knoop te liggen. Vaak waren de posen helemaal niet functioneel. Het maniërisme was letterlijk en figuurlijk een pose geworden.

Caravaggio bevrijdde het maniërisme uit de crisis door terug te gaan naar eenvoudige composities en de gebaren functioneel te gebruiken, zodat ze zeggingskracht kregen. Dat werd nog versterkt door een overdreven schema van licht en donker waarmee bepaalde gebaren extra benadrukt konden worden, zoals je met een marker fragmenten uit een tekst onderstreept. Caravaggio is niet de uitvinder van de barok maar hij was wel de schilder met wie de barok in het laatste decennium van de zestiende eeuw definitief doorbrak.

Caravaggio
Caravaggio Vocazione di san Matteo, 1599-1600

De katholieke kerk was tijdens de Contrareformatie de kunst gaan gebruiken om het volk bij de moederkerk te houden. De aantrekkingskracht van het woord was sinds 1517 groot gebleken, maar op het Concilie van Trente (1543-1563) had Rome besloten om terug te slaan met het beeld. De roeping van Mattheus is een van de bekendste schilderijen van Caravaggio. We kijken eerder naar een tableau vivant in een ondiepe ruimte dan naar een plat schilderij. Met deze voorstelling leek hij zijn tijdgenoten te willen zeggen: als Jezus in het huis van de tollenaar Mattheus komt om hem te roepen, dan wil Hij ook in ons huis komen om ons te roepen. De voorstelling is daarom een genretafereel en geen verheven voorstelling. God is afgedaald in onze wereld en stapt Persoonlijk op ons af.

Cuadro vivente
tableau vivant (Cuadro vivente) van Caravaggio’s meesterwerk. [credits: comune.caravaggio.bg.it]
Ik ben niet gekomen om rechtvaardigen te roepen, maar zondaars tot bekering.

Mattheus 9:13

In Nederland werd Caravaggio aan het begin van de zeventiende eeuw nagevolgd door de Utrechtse Caravaggisten. In de jonge calvinistische Republiek was Utrecht immers de zetel van de bisschop en werd nog in opdracht voor de katholieke kerk geschilderd. De protestantse kerken hadden immers afstand gedaan van beelden. Hendrick Ter Brugghen (1588-1629) schilderde in 1621 een voorstelling van De roeping van Mattheus waarbij Mattheus net als in het tafereel van Caravaggio de wijzende hand van Jezus spiegelt naar zichzelf toe. Maar hij blijft er kalm onder.

Ter Brugghen
Hendrick Ter Brugghen 1621

In diezelfde tijd schilderde de Italiaanse kapucijner monnik Bernardo Strozzi (1581-1641) het tafereel weer als een inbraak in het leven van de tollenaar. Mattheus deinst achteruit en brengt zijn hand naar zijn borst. Bedoelt u mij?!

Strozzi
Bernardo Strozzi ca. 1625-1630

Tenslotte schilderde Rembrandt’s tijdgenoot Jacob I van Oost (1603-1671) uit Brugge in 1648 een roeping van Mattheus waarbij we de tollenaar op zijn rug zien. Geschrokken draait hij zich naar de deur waar Jezus binnenkomt. Zijn hond neemt de emotie van zijn baasje over alsof de schilder ons wil zeggen: een gelovige mens luistert naar Jezus zoals een hond naar zijn baasje.

Jacob van Oost
Jacob I van Oost 1648
9 En Jezus, van daar voortgaande, zag een mens in het tolhuis zitten, genaamd Mattheüs; en zeide tot hem: Volg Mij. En hij opstaande, volgde Hem. 10 En het geschiedde, als Hij in het huis van Mattheüs aanzat, ziet, vele tollenaars en zondaars kwamen en zaten mede aan, met Jezus en Zijn discipelen. 11 En de Farizeën, dat ziende, zeiden tot Zijn discipelen: Waarom eet uw Meester met de tollenaren en de zondaren? 12 Maar Jezus, zulks horende, zeide tot hen: Die gezond zijn hebben den medicijnmeester niet van node, maar die ziek zijn. 13 Doch gaat heen en leert, wat het zij: Ik wil barmhartigheid, en niet offerande; want Ik ben niet gekomen om te roepen rechtvaardigen, maar zondaars tot bekering.
 
Bron: Mattheus 9:9-13

100 jaar Patriarchaat Moskou

vandaag is het 100 jaar geleden dat in Moskou het Patriarchaat hersteld werd
De parochie van de heilige Tychon vierde vandaag in Nijmegen het eeuwfeest

In Rusland wordt vandaag gevierd dat het precies honderd jaar geleden is dat op 5/18 november 1917 metropoliet Tychon van Moskou tot patrirach gekozen werd. Daarmee werd het patriarchaat Moskou hersteld. (Door de hervormingen onder tsaar Peter de Grote was er in 1721 een einde gekomen aan het Patriarchaat. Tussen 1721 en 1917 was het vervangen door de Heiligste Regerende Synode) Sinds 2005 is er in Nederland een Russisch-orthodoxe parochie die gewijd is aan de heilige Tychon. Vandaag was er in deze parochie een feestelijke viering van het jubileum met een moleben voor haar patroon.

parochie heilige Tychon
vader Sergi Merks (midden) geflankeerd door twee gastpriesters
parochie heilige Tychon
bloemen voor vader Sergi Merks namens de parochie van de heilige Tychon
icoon heilige Tychon
icoon van de heilige Tychon, patriarch van Moskou en heel Rusland (1917-1925)

heilige Tichon van Moskou [ nl.wikipedia.org ]

pittrice Italiana

vandaag is het de 392 sterfdag van Sofonisba Anguissola (1532-1625)

De Italiaanse schilderes Sofonisba Anguissola is samen met Rosalba Carriera (1675-1757), Angelica Kauffmann (1741-1807) en Elisabeth Vigée Le Brun (1755-1842) een van de grootste vrouwelijke schilders van internationaal niveau die vóór 1800 werkzaam waren.

Sofonisba Anguissola
Le sorelle della pittrice Lucia, Minerva e Europa Anguissola giocano a scacchi, 1555
Sofonisba Anguissola
portret van Caterina Micaela van Spanje, 1578

De Amerikaanse schilder Charles Wilson Peale (1741-1827) had tien kinderen waarvan er volgens het plan van hun vader zeven kunstschilder werden. Hij had het blijkbaar hoog in de bol met hen want hij noemde zijn zoons achtereenvolgens Rembrandt, Rubens, Titian, Raphaelle en Tizian II en zijn dochters Angelica Kauffmann en Sofonisba Anguissola (1786-1859). Zoon Rembrandt Peale (1778-1860) zette de ambitie van zijn vader voort om in de jonge Verenigde Staten en dynastie van schilders te stichten. Zijn dochter noemde hij Rosalba Carriera Peale (1799-1874)

Sofonisba Anguissola [ nl.wikipedia.org ]

a portrait of Effie Gray

gezien op BBC 2: Effie Gray (2014)

Effie GrayJohn Ruskin (1819-1900) was de meest invloedrijke kunstcriticus van het Victoriaanse tijdperk. Hij maakte al vroeg naam met het eerste deel van Modern Painters in 1843. Daarin stelde hij dat de landschapsschilderkunst van Joseph Mallord William Turner (1775-1851) superieur was aan die van de meesters uit de zeventiende en achttiende eeuw. Dat was een ongebruikelijke opvatting, want veel van Turner’s tijdgenoten vonden zijn schilderijen te slordig en onaf. Er volgden nog vijf delen van Modern Painters; het laatste deel verscheen in 1860.

Effie Gray is niet de enige film uit 2014 waarin we John Ruskin kunnen zien. Een jonge Ruskin komt ook even voorbij in Mr.Turner van Mike Leigh. Philip Hoare vraagt zich af waarom er in Effie Gray en Mr.Turner zo’n negatief beeld gegeven wordt van John Ruskin.

John Ruskin
driemaal John Ruskin foto uit ca. 1865 onder en linksboven Joshua McGuire in Mr. Turner (2014)
en rechtsboven Greg Wise in Effie Gray (2014)
Ruskin, played by Joshua McGuire, is a simpering Blackadderish caricature of an art intellectual: a lisping, red-headed, salon fop.

Philip Hoare in The Guardian

Effie Gray exploreert de liefdesdriehoek tussen de victoriaanse kunstcriticus John Ruskin (Greg Wise), zijn tienerjaren bruid Effie Gray (Dakota Fanning) en pre-raphaelite schilder John Everett Millais (Tom Sturridge). Het verhaal volgt Effie, zij trouwde op de jonge leeftijd van 19 jaar en al snel realiseerde dat haar huwelijk een leugen is wanneer Ruskin weigert om haar liefde te geven. Verlangend naar liefde valt ze al snel voor de charmes van de charismatische John Everett Millais. Wanhopig om bevrijd te worden van John, begint Effie aan een levensveranderende reis om één van de eerste vrouwen in de geschiedenis te worden die van haar man wil scheiden.
 
Bron: filmvandaag.nl
John Ruskin
Millais schilderde dit portret van John Ruskin bij Glen Finglas tijdens hun reis naar Schotland in 1853. Hier werden Effie en Everett op elkaar verliefd.
During 1847 Ruskin became closer to Effie Gray, the daughter of family friends. It was for Effie that Ruskin had written The King of the Golden River. The couple were engaged in October. They married on 10 April 1848 at her home, Bowerswell, in Perth, once the residence of the Ruskin family.[33] It was the site of the suicide of John Thomas Ruskin (Ruskin’s grandfather). Largely owing to this association, Ruskin’s parents did not attend. The European Revolutions of 1848 meant that the newlyweds’ earliest travelling together was limited, but they were able to visit Normandy, where Ruskin admired the Gothic architecture. Their early life together was spent at 31 Park Street, Mayfair (later addresses included nearby 6 Charles Street, and 30 Herne Hill) secured for them by Ruskin’s father. Effie was too ill to undertake the European tour of 1849, so Ruskin visited the Alps with his parents, gathering material for the third and fourth volumes of Modern Painters. He was struck by the contrast between the Alpine beauty and the poverty of Alpine peasants, stirring the social conscience that became increasingly sensitive.
 
Bron: en.wikipedia.org

Effie Gray [bbc.couk ] | Effie Gray [ imdb.com ]