Categorie archief: film

100 jaar oktoberrevolutie

gisteren gezien op BBC2: Countdown to revolution
gelezen in De afdaling in de hel van Ian Kershaw over de Oktoberrevolutie

OktoberOp 7 november is het honderd jaar geleden dat in Petrograd (zoals Sint-Petersburg in 1917 heette) de Oktoberrevolutie (volgens de Juliaanase kalender was het op 24 oktober 1917) plaatsvond. In de media zal er deze maand dus veel teruggekeken worden op de Russische Revolutie van 1917. Gisteren was op BBC2 de documentaire Countdown to revolution te zien, waarin vanaf 245 dagen vóór 7 november 1917 wordt teruggekeken op de ontwikkelingen die tot de Russische Revolutie hebben geleid.

Ruslandhistoricus Orlando Figes schreef naast een boek over de Krimoorlog ook een boek over het revolutionaire Rusland. In Revolutionair Rusland 1891-1991 schrijft hij: “Toen de bolsjewieken de macht grepen, bleven de theaters en restaurants gewoon open en ook de trams bleven volgens de dienstregeling rijden. De revolutie van oktober was een staatsgreep die slechts door een kleine minderheid van de bevolking werd gesteund.” (bron)

Dat is een heel ander verhaal dan verteld wordt in Октябрь (1927) van Sergei Eisenstein. In deze beroemde propagandafilm, die ter gelegenheid van het tienjarige jubileum van de Russische Revolutie werd gemaakt, wordt de revolutie juist voorgesteld als een beweging van mensenmassa’s. De bolsjewistische elite had besloten dat de revolutie als hét momentum van het volk moest worden herinnerd.

Октябрь – Десять дней, которые потрясли мир Oktober – tien dagen die de wereld schokten (1927) van Sergei Eisenstein
Toen de bolsjewieken de macht grepen, bleven de theaters en restaurants gewoon open en ook de trams bleven volgens de dienstregeling rijden.

Orlando Figes

Eisenstein pleegt dus ware geschiedvervalsing. Acht jaar later zou Leni Riefenstahl een andere beroemde propagandafilm maken. Maar ditmaal waren de massa’s wél echt.

The Russian Revolution of 1917 is one of the most controversial events of the 20th century. Three men – Lenin, Trotsky and Stalin - emerged from obscurity to forge an entirely new political system. In the space of six months, they turned the largest country on earth into the first Communist state. Was this a triumph of people power or a political coup d’etat that led to blood-soaked totalitarianism? A hundred years later, the Revolution still sparks ferocious debate. This film dramatizes the 245 days that brought these men to supreme power. As the history unfolds, a stellar cast of writers and historians, including Martin Amis, Orlando Figes, Helen Rappaport, Simon Sebag-Montefiore and China Mieville, battle over the meaning of the Russian Revolution and explore how it shaped the world we live in today.
 
Bron: bbc.co.uk

Oktoberrevolutie [ nl.wikipedia.org ]

poeslief gekat

zaterdagmiddag opnieuw gezien: Stage Door (1937)

Stage DoorStage Door (1937) van Gregory La Cava is na tachtig jaar nog altijd leuk om te zien. Net als Dinner at Eight (1933) is deze komedie een bewerking van een toneelstuk van George Simon Kaufman en Edna Ferber. Het is ook een echte talkie met gevatte dialogen, waarbij de actrices elkaar in snel tempo afwisselen. Stage Door gaat over de Footlights Club, een kosthuis in New York voor jonge vrouwen die ervan dromen die ene rol te bemachtigen die hen beroemd kan maken. Een soort America’s Next Topmodel avant la lettre. De communicatie tussen de meisjes is meestal doordrenkt met “poeslief” venijn.

De hoofdrollen worden gespeeld door twee grote vedettes uit de jaren dertig: Ginger Rogers (1911-1995) en Katharine Hepburn (1907-2003). Rodgers speelt de sarcastische vaudeville danseres, Hepburn de vrijgevochten rijkeluisdochter. De rol van Jean Maitland (Rodgers) herinnert me soms aan die van Kitty Packard (Jean Harlow) in Dinner at Eight, al speelt Rodgers zeker niet het domme blondje.

Andere rollen zijn voor Gail Patrick (1911-1980) die de queen bee Linda Shaw speelt, die onophoudelijk aan het katten is met Jean Maitland. Ook Lucille Ball (1911-1986) heeft een kleine rol. Tussen de krengetjes zit ook een lief meisje, gespeeld door Andrea Leeds.

stage door
jaren dertig affiche

Stage Door is weliswaar een komedie, maar laat ook zien hoe hard het leven tijdens de Grote Depressie was voor jonge vrouwen die een rol op Broadway ambieerden. Alles leek in de crisisjaren in New York om vermaak te draaien, in werkelijkheid moesten de meeste New Yorkers zien te overleven.

Stage Door [ imdb.com ]

90 jaar geluidsfilm

Vandaag is het 90 jaar geleden dat The Jazz Singer in première ging
de allereerste succesvolle “talkie” in de geschiedenis
The Jazz Singer
The Jazz Singer is een Amerikaanse muziekfilm die op 6 oktober 1927 door Warner Music werd uitgebracht, en is bijzonder omdat hij herinnerd wordt als de eerste geluidsfilm die in meerdere theaters in Amerika draaide. Dit is niet geheel waar, er bestaan oudere films met geluid, maar die werden geen enorm succes als The Jazz Singer. Al Jolson had de hoofdrol, en het was de eerste van een serie zogenaamde sprekende films met hem. Feitelijk is er maar een paar minuten echt gezang in deze film. Jolson zingt het nummer “Mammy” twee keer, en heeft een paar regels tekst. De rest van de soundtrack van de film is muziek, en er wordt veel gewerkt met de standaard kaarten met tekst uit de stomme film, in plaats van met gesproken opnames. De film was een grote hit, en bewees aan Hollywood dat sprekende films veel geld konden opleveren. Hij opende de deur naar de evolutie van de film met geluid, en dit was het begin van het einde van de stomme film.
 
Bron: nl.wikipedia.org
The Jazz Singer

Max & Maria

gezien op ZDF: Maximilian – Das Spiel von Macht und Liebe (2016)

MaximilianIn december 2016 zond de Oostenrijkse ORF de miniserie Maximilian uit. Coproducent ZDF volgde tien maanden later op drie achtereenvolgende avonden (1, 2 en 3 oktober). Niet voor niets werd Maximilian geprogrammeerd rond de nationale feestdag van Duitsland. Na de Wende zijn de Duitsers weer dieper naar hun identiteit aan het graven. Zo is er bijvoorbeeld weer veel belangstelling voor het Heilige Roomse Rijk. Maximiliaan van Oostenrijk, de grootvader van Karel V, vestigde de basis van een wereldrijk “waar de zon nooit ondergaat”.

Omdat de miniserie een groot publiek wil bereiken, is er gekozen voor een combinatie van historisch drama én romantiek. Zoals de ondertitel al aangeeft, draait het verhaal van Maximilian om macht en liefde. Niet één, maar twee liefdesparen staan centraal: Maximiliaan van Oostenrijk en Maria van Bourgondië én zijn kamerdienaar Wolf von Polheim en Maria’s hofdame Johanna von Hallewyn. In een bikkelharde wereld vol geweld, verraad en liefdeloosheid, vinden zij toch de ware liefde. We zouden onszelf daar zomaar in kunnen herkennen!

habsburger.net
op de prachtige website habsburger.net staat een uitgebreide biografie over Maximiliaan.

Huwelijken op het allerhoogste niveau waren in de regel het vreedzame alternatief voor oorlogsvoering. Het ging in de eerste plaats om de macht en niet om de liefde. Maar net als vierhonderd jaar later met het huwelijk tussen Franz-Jozef en Sisi, vormde het huwelijk tussen Maximiliaan en Maria van Bourgondië een uitzondering op deze regel. Beiden gingen op den duur voor elkaar voelen en zelfs van elkaar houden. Toen Maria in 1482 (ze was toen nog geen vijf jaar met Maximiliaan getrouwd) een dodelijke val van haar paard maakte, was Maximiliaan ontroostbaar. Tot aan zijn dood in 1519 is hij nooit meer gelukkig geweest in de liefde.

Bourgondië
Bourgondië (rode gebiedsdelen) lag op de grens van Frankrijk en het Heilige Duitse Roomse Rijk

Naast de twee liefdesverhalen biedt Maximilian vooral veel visueel spektakel. We krijgen een aardig beeld van het leven in de laat-Bourgondische tijd. In deel drie, dat begint met een bruiloftsmaal, zien we de rijkdom van de Bourgondische keuken, alsof een van de miniaturen van de gebroeders Van Limburg tot leven is gekomen. Iedereen kijkt met verbazing naar de nog middeleeuwse tafelmanieren van de jonge Oostenrijker. Maximiliaan eet met zijn handen en zijn kin druipt van het vet, terwijl de verfijnde Bourgondiërs met mes en vork eten.

De overgang van Middeleeuwen naar Renaissance ging geleidelijk, maar soms was het contrast duidelijk te zien. Maximiliaan wordt der letzte Ritter genoemd, omdat hij op de drempel stond naar de nieuwe tijd waarin de rijke burgerij het levensniveau omhoog stuwde, weg uit die donkere kuil die we de Middeleeuwen zijn gaan noemen. Nog altijd zijn Bourgondisch en carpe diem synoniemen van elkaar, benamingen voor het goede leven.

Maximilian [ imdb.com ]

1477

gezien op ZDF: Maximilian – Das Spiel von Macht und Liebe (2017)

MaximilianLang voordat de Canon van Nederland met zijn thematische benadering in het geschiedenisonderwijs geïntroduceerd werd, ging vaderlandse geschiedenis nog hand in hand met het koppelen van jaartallen aan historische gebeurtenissen. De meeste ouderen die nog met jaartallen in de schoolbanken zijn opgegroeid, zullen zich bij het jaar 1477 twee gebeurtenissen te binnen schieten: de dood van Karel de Stoute [1433-1477] en het huwelijk van zijn dochter Maria van Bourgondië [1457-1482] en Maximiliaan van Oostenrijk [1459-1519]. Over het jaar 1477 ging het gisteren in het eerste deel van de Duits-Oostenrijkse miniserie Maximilian.

Sinds de jaren negentig is er in Duitsland gelukkig weer aandacht voor de Duitse nationale geschiedenis van vóór 1933. In het najaar zendt de ZDF alweer jaren schitterende historische documentaires over het Duitse verleden uit. Gisteren startte ze in samenwerking met de Oostenrijkse ORF de peperdure historische miniserie Maximilian I, over de grootvader van Karel V, de eerste heerser van een wereldrijk waarin de zon nooit onderging.

Hopelijk trekt deze miniserie ook kijkers in Vlaanderen en Nederland, want de geschiedenis van Maximilian I en Maria van Bourgondië gaat natuurlijk ook over de Lage Landen. In de Canon van Nederland is er helaas geen venster op de Bourgondische tijd. De Noordelijke Nederlanden maakten tijdens het bewind van Karel de Stoute tussen 1467 en 1477 een economische bloeitijd door terwijl de Zuidelijke Nederlanden in verval raakten. Maar na de dood van Maria van Bourgondië in 1482 laaide in de Noordelijke Nederlanden het conflict tussen Hoeken en Kabeljauwen weer hoog op.

ZDF website
Alle drie de delen zijn nu al online te zien. Op televisie wordt vanavond deel 2 en morgenavond deel 3 uitgezonden.
1477: Während Friedrich III., Kaiser des Heiligen Römischen Reichs, sein verschuldetes Reich durch die Türken und Ungarn im Osten und durch die Franzosen im Westen bedroht sieht, stirbt bei Nancy Karl der Kühne, Herzog von Burgund, in einem Hinterhalt. Schnell verbreitet sich die Botschaft im Reich. Sowohl König Ludwig XI. von Frankreich als auch Kaiser Friedrich III. sehen nun ihre Chance gekommen, sich mit Burgund zu verbünden. Kaiser Friedrich III. schickt umgehend eine Botschaft nach Gent, um die junge Erbin des wohlhabenden Herzogtums, Maria von Burgund, an das Heiratsabkommen zu erinnern, das sich Karl der Kühne, Herzog von Burgund und Kaiser Friedrich III. einst gegeben haben.
 
Bron: zdf.de

Max [ W&V ]

het Parma van Bertolucci

gezien op DVD: Prima della Rivoluzione (1964)

Prima della RivoluzioneIn 1963 maakte de toen pas 23-jarige Bernardo Bertolucci een vroeg meesterwerk. Prima della Rivoluzione ging in première op het Cannes Film Festival 1964 en trok internationaal de aandacht. Maar in Italië bleef het succes uit. Bertolucci ontleende elementen uit De Kartuize van Parma. Deze zomer las ik Stendhal‘s grote roman voor het eerst en kwam zo ook op het spoor van Prima della Rivoluzione. Het enige dat echt uit het boek is overgenomen, zijn de hoofdpersonen Fabrizio del Dongo en zijn tante Gina, de hertogin van Sanseverina. Bertolucci verplaatst hen naar zijn eigen tijd, het begin van de jaren zestig.

Prima della Rivoluzione
Prima della Rivoluzione begint met een luchtopname van Parma en een voice over

Prima della Rivoluzione is een kruising tussen het Italiaanse neorealisme en de Franse nouvelle vague. Bertolucci opent met fraaie zwart-witbeelden van zijn vaderstad. Het communisme speelt een belanrgijke rol. Zoals zovele intellectuelen in het naoorlogse Italië was Bertolucci lid van de communistische partij. Ook zijn hoofdpersonage Fabrizio wordt aangetrokken door het communisme, maar door zijn afkomst is hij verstrikt in de Parmezaanse bourgeoisie.

Prima della Rivoluzione
ook de Po ten Noorden van Parma vormt een decor

Het motto van Prima della Rivoluzione is een uitspraak van Talleyrand (1754-1838): “Celui qui n’a pas vécu avant la révolution ne sait pas ce qu’est la douceur de vivre.” (Al wie niet geleefd heeft in de wereld van voor de Revolutie, heeft de zoetheid des levens niet gekend.)

een uitvinding zonder toekomst

gezien: Le mépris (1963) van Jean-Luc Godard

Le méprisHet boegbeeld van de Nouvelle vague in Frankrijk, regisseur Jean-Luc Godard baseerde Le mépris (de verachting) op een roman van Alberto Moravia. Het proces van filmmaken wordt gekoppeld aan de ontwikkeling binnen een huwelijk. Michel Piccoli speelt scenarioschrijver Paul en Brigitte Bardot zijn vrouw Camille. Godard had bewondering voor regisseur Fritz Lang en liet hem in deze film zichzelf spelen. Le mépris was een succes bij het grote publiek, waarschijnlijk dankzij de openingsscène met de blote billen van La Bardot, in 1963 oh la la

Le mépris begint onconventioneel. In plaats van een openingsgeneriek die de traditionele informatie aan het begin van een film in beeld brengt, wordt deze door een voice over voorgelezen terwijl we een filmcrew in actie zien. Vervolgens draait de cameraman in onze richting en neemt ons in het vizier. Is film een afspiegeling van de werkelijkheid of omgekeerd?

Le mépris
Italiaanse filmaffiche van Le mépris

Godard stopt ook allerlei verwijzingen naar andere films en regisseurs in Le Mépris. Zo lezen we onder het filmscherm in cinnecittà een citaat dat wordt toegeschreven aan de vader van de gebroeders Lumière: “de cinema is een uitvinding zonder toekomst.”

Le mépris
il cinema e un’invenzione senza avvenire

Leuk is de ontmoeting tussen Camille (Brigitte Bardot) en Fritz Lang. Twee grootheden uit de film die elkaar ontmoeten, de een vanuit de filmische werkelijkheid en de ander vanuit de werkelijkheid. “Aangenaam!”, zegt Camille (Bardot), “Fritz Lang!” zegt Fritz Lang. Paul (Piccoli) zegt tegen zijn vrouw: “Die western met Marlene Dietrich die we laatst gezien hebben, is van hem.” “Geef mij maar M.!” zegt Camille (Bardot).

Een andere dialoog met een citaat:
Camille (Bardot): Komt u ook mee naar Capri, meneer Lang?
Fritz Lang: Om de kost te verdienen, ga ik elke dag naar de markt waar ze leugens verkopen. En hoopvol ga ik bij de verkopers staan.
Camille (Bardot): Wat is dat?
Fritz Lang: Hollywood. Een fragment van een ballade van die arme B.B.
Paul (Piccoli): Bertolt Brecht?
Fritz Lang: Ja!

Every day, to earn my daily bread
I go to the market where lies are bought
Hopefully I take up my place among the sellers.

Bertolt Brecht, Hollywood 1942

Fritz Lang in Le méprisHet boeiendste citaat in de film komt voor mij ook weer van Fritz Lang. Hij citeert de laatste regel uit het gedicht Dichterberuf van Friedrich Hölderlin. Zijn commentaar op de dichter: “Het is niet langer de aanwezigheid, maar de afwezigheid van God, die de mens geruststelt. Heel vreemd, maar waar!”

Le mépris [ imdb.com ]