Categorie archief: film

brombeer

gisteren gezien in Focus: Mr.Turner (2014) van Mike Leigh
vandaag is de 163e sterfdag van Joseph Mallord William Turner

Mr. TurnerMr. Turner begint met een lang openingsshot van een molen aan de dijk bij een opkomende magere zon. Er beweegt nauwelijks iets. Het lijkt alsof we naar een schilderij van de Haagse School kijken. Dan maken zich uit de verte twee gestalten los die langzaam naderbij komen. Mike Leigh laat zijn cameraman rustig wachten, niet bang om zijn film te laten beginnen met een “Tarkovskyshot” van langer dan een minuut. De gestalten blijken twee meisjes in Hollandse klederdracht. Als ze ons genaderd zijn, gaat de camera met hen meebewegen. De ruimte wordt zichtbaar. We horen ze in het Nederlands kouten over een of andere vrijer. Dan gaat de camera iets omhoog en zien we langs de dijk een man met een hoge hoed, die in een klein schetsboekje de molen in het ochtendlicht staat te tekenen. We weten dat hij het is. Mike Leigh wil ons niet belasten met data en plaatsnamen en laat een onderschrift weg. Maar als je iets over het leven van Turner gelezen hebt, weet je dat we in het jaar 1825 zijn, toen hij zijn tweede reis naar Holland en het Rijndal maakte.

Het openingsshot is eigenlijk het establishmentshot voor de hele film die het leven van Mr. Turner tussen zijn vijftigste en zijn dood in 1851 op 76-jarige leeftijd kabbelend volgt. Geen bijzondere gebeurtenissen in het leven van de niet bepaald innemende hoofdpersoon. Valt daar nog wel een genietbare film van te maken? Mike Leigh laat zien dat het kan. Maar je moet dan wel houden van historisch drama, traagheid en mooie beelden. Mike Leigh wist bij voorbaat dat Mr.Turner een film voor een select publiek zou worden, zeker buiten Engeland. In eigen land is Turner nog steeds een beroemdheid die dezelfde postuur heeft als Rembrandt bij ons.

Mr. Turner
Turner’s aquarel de schilder en zijn bewonderaars inspireerde de production designers om het interieur na te bouwen. In plaats van halve bogen werd gekozen voor rechte ruiten, zodat er over de vloer een schaduw van horizontale en verticale lijnen valt.

Het dagelijks leven van Turner is niet veel bijzonders. Zijn vader William (1745-1829) woont in bij zijn zoon die ongetrouwd is, maar het net als Rembrandt met zijn huishoudster houdt. Naast zijn atelier is een tentoonstellingsruimte waar zijn vader het handeltje drijft. Er gebeuren geen grote dingen maar het drama van een ongelukkige jeugd heeft zich als een langgerekte schaduw over Turner´s persoonlijkheid geworpen. Hij is een naar binnen gekeerde knorrepot en gromt eerder dan dat hij praat.

Turner is een naar binnen gekeerde knorrepot en gromt eerder dan dat hij praat

Timothy Spall heeft zich erg goed in zijn personage ingeleefd o.m. door veel over hem te lezen. Toen Turner tien jaar oud was, begon zijn moeder tekenen van waanzin te vertonen. Na zeventien jaar haar gekte in huis verdragen te hebben, besloten vader en zoon haar in 1802 tenslotte naar het krankzinnigengesticht te brengen. De zoon bleef daar altijd schuldgevoel aan overhouden. Het heeft zijn leven voorgoed getekend. Dit wetende komt de ongenietbare brombeer toch wat dichterbij.

Mr. Turner
J.M.W.Turner goes C.D.Friedrich

Mr. Turner zit vol prachtige landschappelijke filmbeelden. Soms lijkt het alsof we een reis maken door zijn schilderijen: de krijtrotsen van Dover in avondgloed, de woeste hoogten in Zwitserland en de dampige straten van Londen. Van een van zijn beroemdste schilderijen, The Fighting Témeraire is een tableau vivant gemaakt. We zien het houten oorlogsschip door een stoomboot naar zijn laatste rustplaats gesleept worden. Turner ziet in het spektakel een machtige metafoor van afscheid terwijl zijn metgezellen opmerken dat er voor het schip vijfduizend eiken geveld moesten worden en dat deze nu gerecycled worden in tafels en stoelen.

Turner en Monet
details uit The Fighting Témeraire (1838) van Turner en Impression: soleil levant (1872) van Monet. Turner wordt vaak als een wegbereider van het impressionisme gezien, maar eigenlijk stond hij ver van de impressionisten af. Monet liet met zijn opkomende zon een nieuwe optimistische wereld van licht en kleur zien, terwijl Turner met zijn zonsondergang veel eerder melancholisch terugblikte op het verleden.

Mr.Turner en zijn tijd
 
Er worden in de film geen jaartallen genoemd, maar er zijn wel een paar verwijzingen naar historische gebeurtenissen.
 
Aan het begin van de film komt Turner thuis van zijn reis door Nederland, België en Duitsland en spreekt hij over de ontploffing van het buskruitmagazijn in Oostende. Er vielen twaalf doden en de schade in de omgeving van de kazerne was aanzienlijk. Deze gebeurtenis vond plaats op 19 september 1826.
 
Aan het einde van de film vertelt Turner hoe in Hyde Park het Crystal Palace van Paxton in aanbouw is voor de wereldtentoonstelling van 1851. Deze opende op 1 mei. Turner stierf op 19 december en maakte The Great Exhibition aan het einde van zijn leven dus nog mee.
 
Er zijn ook een historische onjuistheden. Als dokter Price uit Margate de doodzieke Turner in London bezocht heeft, zegt hij dat hij met de trein terugreist vanaf Charing Cross. Maar dit station werd pas in 1864 geopend, 13 jaar na Turner’s dood.

Cinematography: Dick Pope – Production Design: Suzie Davies – Art Direction: Dan Taylor – Set Decoration: Charlotte Watts – Costume Design: Jacqueline Durran

De officiële website van Mr. Turner gaat vandaag in de lucht | Mr. Turner [ imdb.com ]

retro ’57

afgelopen week gezien op DVD: The Hour season two (2012)

The HourTwee jaar geleden becommentarieerde ik het tweede seizoen van het Engelse period drama The Hour dat zich afspeelt achter de schermen bij een actualiteitenprogramma van de BBC in 1957. De eerste vijf episodes zag ik al in november en december 2012 rechtstreeks bij de BBC, maar ik miste helaas het laatste deel en de ontknoping. Daarom kocht ik de serie op DVD en afgelopen week zag ik iedere avond een aflevering.

Ik ben nu milder in mijn kritiek dan twee jaar geleden. Dat komt waarschijnlijk omdat ik het doodzonde vind dat de BBC met dit juweeltje gestopt is. Ook bij de kwalitatief hoog aangeschreven BBC tellen de kijkcijfers. Voor een derde seizoen waren minimaal gemiddeld 1,75 miljoen televisiekijkers nodig in Engeland. Met het eerste seizoen van The Hour in 2011 zat dat wel goed, want er keken meer dan twee miljoen mensen per aflevering. Maar met het tweede seizoen zakte het aantal kijkers dramatisch onder de 1,75 miljoen en dat betekende dat de BBC in 2013 besloot om de serie stop te zetten.

The Hour
de hoofdrolspelers uit The Hour

Commercieel mag het Engelse antwoord op het Amerikaanse Mad Men niet succesvol zijn geweest, artistiek was het beslist een succes. Bij imdb.com wordt deze tv-serie gewaardeerd met een 7,9. Scenarist Abi Morgan heeft alles uit de kast getrokken: een crimestory, maatschappelijke thema’s uit de late jaren vijftig, geloofwaardige karakters plus scherpe en humoristische dialogen. Het production design is om je vingers bij af te likken: interieurs waarin turquoise, caramel en roze domineren, prachtige kostuums en tijdgebonden details. Maar het is over, voorbij. Net als de jaren vijftig.

Maar aan nostalgie komt gelukkig nooit een eind…

The Hour [ imdb.com ]

Ierse pastorale

zondagmiddag gezien op Een: The quiet man (1952) van John Ford

Het was niet de eerste keer dat John Wayne en Maureen O’Hara samen in een film van John Ford (1894-1973) speelden, maar in The quiet man uit 1952 speelden ze wel voor het eerst samen niet een western. Het verhaal speelt zich af in Ierland en John Ford laat zien dat hij buiten Monument Valley ook raad weet met het landelijke Ierse landschap. In 1953 won John Ford een oscar met deze film terwijl zijn cameraman Archie Stout (1887-1973) samen met Winton C. Hoch (1905-1979) de oscar voor de beste cinematografie won. Eén shot is duidelijk geïnspireerd door het schilderij The Hay Wain (1821) van John Constable.

The Quiet Man
The Quiet Man (1952)

Toch keek ik niet echt met plezier naarThe quiet man. Voor mij heeft deze film de tand des tijds niet goed doorstaan. De Ierse Maureen O’Hara is overigens nog steeds in leven. Ze is één van de laatste nog levende Hollywoodlegendes.

The Quiet Man [ imdb.com ]

muiterij

gisteren gezien op Een: The Caine Mutiny (1954)

In 1954 verfilmde Edward Dmytryk de roman The Caine Mutiny van Herman Wouk die in 1951 de Pulitzer Prize won. Het verhaal gaat over loyaliteit en lafheid. Ik keek de film tegen de achtergrond van de communistenjacht in de VS, die in 1954 op zijn hoogtepunt was. Met een beetje fantasie kun je in het karakter van de paranoïde kapitein Queeg (gespeeld door Humphrey Bogart) de Amerikaanse senator Joseph McCarthy herkennen. Overigens was regisseur Edward Dmytryk in de late jaren veertig lid van de Amerikaanse communistische partij, stond hij op de Hollywood Blacklist en zat hij zelfs even gevangen. Maar in 1954 had hij zijn blazoen weer gezuiverd en mocht hij voor Columbia Pictures de bestseller The Caine Mutiny verfilmen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog, op volle zee, vertoont Queeg, de nieuwe bevelvoerder van de mijnenjager de Caine verontrustend gedrag. De radio-officier Keefer, een gemobiliseerd schrijver, vestigt discreet de aandacht van de andere officieren op het gevaar. Tijdens een orkaan verliest Queeg volledig het hoofd en brengt hij het schip en de bemanning ernstig in gevaar. Luitenant Maryk zet Queeg af, na lang aarzelen en overleg met Keefer. Hij moet nadien voor de krijgsraad verschijnen, alhoewel hij de bemanning gered heeft. De vraag die wordt gesteld is of Maryk een held is of zich heeft laten manipuleren door Keefer.
 
Bron: nl.wikipedia.org

The Caine Mutiny [ imdb.com ]

zakkenroller

zondagavond gezien op TV5: Pickpocket (1959) van Robert Bresson

pickpocketIn deze Franse variatie op Misdaad en Straf is Raskolnikov een zakkenroller. Het is een droge, existentialistische film, maar mist wat mij betreft de diepte van Dostojevsky’s roman. De zwart-witbeelden zijn prachtig. De zwijgzame Michel doet mij enigszins denken aan Antonio, de vader in Ladri di biciclette (1948) van Vittorio de Sica.

Susan Sontag plaatste Pickpocket (1959) van Robert Bresson helemaal bovenaan in haar lijst van 50 beste films.

Op een dag gaat Michel naar de paardenrennen en steelt er wat geld van een toeschouwer. Bij het verlaten van de renbaan wordt hij gearresteerd. Hij wordt meteen vrijgelaten bij gebrek aan bewijs. Kort na zijn vrijlating sterft zijn moeder. Michel gaat vervolgens opnieuw zakkenrollen. Hij gaat ook in de leer bij een ervaren gauwdief, zodat hij efficiënter te werk kan gaan. Hij weigert bovendien de hulp van zijn vriend Jacques, die hem aan een baan wil helpen. Het wordt Michel spoedig te heet onder de voeten. Hij vlucht weg uit Frankrijk. Twee jaar nadien ontmoet hij bij zijn terugkomst de vroegere werkster van zijn moeder.
 
Bron: nl.wikipedia.org
pickpocket
Jeanne en Michel (“Sonja en Raskolnikov”)
In Pickpocket, the hero is a young recluse who lives in a closet of a room, a petty criminal who, in Dostoyevskian fashion, appears to crave punishment. Only at the end, when he has been caught and is in jail, talking through the bars with the girl who has loved him, is he depicted as being, possibly, able to love.
 
Bron: Susan Sontag over de films van Robert Bresson

pickpocket [ imdb.com ]

nestgeur [ 3 ]

maandagavond gezien op Arte: La Peau Douce (1964) van François Truffaut

La peau douceEen film uit het begin van de jaren zestig in zwart wit kijk ik eigenlijk altijd. Soms met het geluid uit, alleen voor de beelden. Het is voor mij als het opsnuiven van nestgeur. Ik ben van 1963 en alles van een halve eeuw oud getuigt van mijn historische oorsprong. Françoise Dorleac in zwart-wit (1964), haar zusje Catherine in zwart-wit (1965), Louis de Funès in zwart-wit (1963), Alexandra Kluge in zwart-wit (1966), het is allemaal schitterend om naar te kijken. Ook Catherine Deneuve in kleur (1964/1967) heeft couleur locale. Toch gaat er niets boven grijzen.

Pierre Lachenay, een man van middelbare leeftijd, is een bekende uitgever en docent. Hij is getrouwd met een onevenwichtige vrouw. Samen hebben ze een 10-jarig dochtertje. Tijdens een reis naar Lissabon heeft Pierre een one night stand met Nicole, een stewardess van Panair do Brasil. Ze ontmoeten elkaar daarna regelmatig. Pierre houdt zijn affaire voor zijn familie verborgen, vooral om zijn dochter te sparen voor het leed van een scheiding. Nicole neemt het allemaal licht op maar Pierre neemt het besluit om te scheiden zodat hij zijn leven met haar kan delen. De scheiding leidt tot een tragisch einde.

La peau douce
affiches voor La Peau Douce met typische vormgeving van een halve eeuw geleden.
Critici beschouwen de film als een van de sterkste Truffautfilms. Het publiek liet het echter afweten in 1964. Men was gewend geraakt aan films aan meer luchtige Truffautfilms als Jules et Jim en men moest niets weten van het donkere drama dat in La Peau Douce wordt opgevoerd.
 
Bron: nl.wikipedia.org
La peau douce
Françoise Dorleac in La Peau Douce (1964)
De oudere zus van Catherine Deneuve kwam in 1967 bij een auto ongeluk om het leven. Mama Renee Deneuve is inmiddels 103 jaar oud.

La peau douce [ imdb.com ] | nestgeur [ 1 ]

moderne Germaanse saga

met Michaela gekeken naar Heimat 3 (2004) van Edgar Reitz

De moderne Germaanse saga Heimat van Edgar Reitz heeft een trouwe schare fans. Voor sommigen, waaronder Michaela en ik, is de Hunsrück een soort bedevaartsoord geworden. Er zijn ook bedevaartsplaatsen, zoals Café Heimat in Morbach, het dorp Gehlweiler dat model stond voor Schabach en tenslotte het Günderodehaus in Oberwesel dat in Heimat 3 een centrale plek innam. In juli bezochten we bovengenoemde plaatsen en bovendien nog verschillende locaties in Simmern, Bernkastell en München. De afgelopen dagen keken we samen naar Heimat 3, Kronik einer Zeitenwende, een kroniek van de jaren negentig.

Heimat 3
lokaties uit Heimat 3: het Günderodehaus, uitzicht op Oberwesel en de Lorelei

Heimat 3, Kronik einer Zeitenwende
1: Das glücklichste Volk der Welt (1989)
2: Die Weltmeister (1990)
3: Die Russen kommen (1992–1993)
4: Allen geht’s gut (1995)
5: Die Erben (1997)
6: Abschied von Schabbach (1999–2000)

Heimat 3 [ imdb.com ]