Categorie archief: film

triest en stoïcijns

gezien op TV5: Berthe Morisot (2012) van Caroline Champetier

MorisotIsabelle Adjani speelde Camille Claudel (1864-1943) in de gelijknamige film uit 1988. Het ging daarin vooral om de liefdesrelatie met haar 24 jaar oudere leraar Auguste Rodin (1840-1917). Rodin en Claudel vormden een van de beroemdste kunstenaarskoppels uit de geschiedenis. Meestal draait het dan om een verhouding leraar-leerling of meester-model.

De Franse televisiefilm Berthe Morisot gaat over de relatie tussen de Franse schilder Edouard Manet (1832-1883) en Berthe Morisot (1841-1895). Tot een passie zoals bij Rodin en Claudel kwam het niet, maar Manet en Morisot waren wel intiem bevriend. De film volgt de beide schilders vanaf hun eerste ontmoeting in 1864 tot aan 1872. Manet zou haar onsterfelijk maken op zijn beroemde schilderij het balkon uit 1868/69.

Manet - Le Balcon
Edouard Manet Le Balcon 1868/69
Musée d’Orsay, Parijs

Hoofdrolspeelster Marine Leterme zet een mooie, trieste en stoïcijnse Berthe Morisot neer. De film is niet overal geslaagd, maar toch wel de moeite waard om naar te kijken, vooral als je van schilderkunst en geschiedenis houdt. Op de achtergrond speelt de Franse-Duitse Oorlog (1870/71) en de Pruisische bezetting van Parijs. We zien fraaie binnen- en buitenopnamen die een overtuigend beeld geven van de jaren ’60 en ’70 van de 19e eeuw.

Impressionistische schilderijen van het mondaine leven in Parijs en Argenteuil onder het Tweede Keizerrijk komen tot leven. De vrouwen droegen tot in de tweede helft van de jaren zestig crinolines, enorme hoepelrokken. Deze zien we ook nog op het vroege werk van Monet. Tegen 1870 wordt de mode voor vrouwen á la Anglaise en natuurlijker zoals op het onderstaande schilderij aan de haven van Lorient waarop Edma Morisiot poseert. Kleine lichte parasols voor dames komen in de mode. Op zonovergoten impressionistische schilderijen van de impressionisten zijn deze vaak te zien.

Morisot
Berthe Morisot Il porto a Lorient 1869
Rechts op de voorgrond zit Berthe’s zuster Edma. Manet prees het om zijn licht en helderheid en kreeg het van haar cadeau.

Bij het zien van Marine Leterme als Berthe Morisot met ezel en schilderskist op haar rug aan zee bij Lorient, moest ik onmiddellijk denken aan Kirk Douglas als Vincent van Gogh in de Provence. Morisot was Van Gogh twintig jaar voor. Vrouwelijke schilders waren in die tijd nog altijd zeldzaam. Naast Mary Cassatt (1844-1926) geldt Berthe Morisot als de beroemdste vrouwelijke impressionist.

Berthe Morisot [ imdb.com ]

geheiligde natuur

gezien op Canvas: Metéora (2012) van Spiros Stathoulopoulos

MeteoraHet is alweer 35 jaar geleden dat ik de kloosters van Metéora in centraal Griekenland bezocht. Het onwezenlijke landschap met zijn steile rotspartijen maakte meer indruk op mij dan de kloosters. In dezelfde zomer dat ik Metéora bezocht, ging de James Bond film For your eyes only in première. De finale speelt zich af rond de kloosters van Metéora. Het contrast tussen verstild kloosterleven en luidruchtige misdaad past natuurlijk goed in het James Bond concept.

Toen ik de film jaren later terug zag en ik inmiddels orthodox geworden was, kwamen de scenes in Metéora eerder over als heiligschennis. Hadden de gangsters die James Bond achtervolgde, de bordjes niet gelezen dat Metéora een stiltegebied is en dat er in meerdere talen om respect voor deze geheiligde natuur gevraagd wordt? In 1981 stonden die bordjes er al!

Ik was benieuwd naar de film Metéora (2012) van Spiros Stathoulopoulos die zaterdagavond laat werd uitgezonden op het Belgische Canvas. De VPRO-gids vindt deze film slechts twee sterren waard (“een levenloze aaneenschakeling van mooie plaatjes”), maar dat is een tamelijk voorspelbare reactie op een film waarin de fotografie het narratief domineert. Metéora is inderdaad een aaneenschakeling van fraaie fotografie, natuurlijk te danken aan het zeer fotogenieke landschap. Levenloos is de film allerminst. Als Leitmotiv heeft regisseur Spiros Stathoulopoulos gekozen voor de strijd tussen lichaam en geest. En dat is toch het leven zelf. Of zou het moeten zijn. Want als de spanning tussen mind en body ontbreekt, dan wordt het leven óf cerebraal óf hedonistisch.

Metéora trailer

Meteora [ imdb.com ]

t’is wel een beetje raar, 52 jaar

vandaag is het 52 jaar geleden dat de filmopnamen
voor Hard Day’s Night (1964) klaar waren

In 1981 brak Doe Maar definitief door met zijn eerste grote hit 32 jaar (sinds 1 dag of 2). “t’is wel een beetje raar, 32 jaar” staat sindsdien in ons nationale collectieve geheugen gegrift. Ik was 18 en kon me er nog geen voorstelling maken hoe het was om 32 jaar te zijn, maar dat trillend op mijn benen staan ging mij af en toe wel goed af.

22 maart 1964

De Doe Maar-mania werd vaak vergeleken met de Beatlesmania twintig jaar eerder. Inmiddels ben ik 52 jaar en ligt 32 jaar ver achter mij. Wel een beetje raar.

De tracks voor A Hard Day’s Night werden opgenomen tussen 29 januari en 2 juni 1964. De filmopnamen duurden van 2 tot en met 31 maart 1964. Tijdens deze opnamen leerde George Harrison zijn grote liefde Pattie Boyd kennen. Paul McCartney vertelt hoe dat ging: “We got on a train at Marylebone Station one day and the train took off – and suddenly we were in a film! And in the film there were little schoolgirls in gym-slips, who were actually models, and we were quite fascinated with them – George even married one: Pattie Boyd.” (Bron: beatlesbible.com) George Harrison zou voor Pattie Boyd in 1968 een van de mooiste lovesongs aller tijden schrijven: Something.

A Hard Days Night [ en.wikipedia.org ]

liberalisme en nationalisme

gelezen: de laatste twee hoofdstukken van De fantoomterreur (2015)
hoofdstuk vijf van Aardse Machten (2005) en gezien: Noi Credevamo (2011)

de fantoomterreurVorig jaar juni schreef ik hier iets over De Fantoomterreur van Adam Zamoyski. In dit boek, dat verscheen na zijn twee succesvolle boeken over Napoleon, beschrijft hij de onderdrukking van liberale bewegingen tussen 1815 en 1848. Tijdens de Restauratie liep in Europa de paranoia hoog op. Het grootst was deze in het Habsburgse en Russische Keizerrijk. Met name het Habsburgse Rijk had te maken met vele bevolkingsgroepen die met het nationalisme besmet konden worden. Nationalisme en liberalisme gingen in die tijd hand in hand. Ook Rusland voelde zich bedreigd door de Poolse minderheid. Het oostelijk deel van Polen was eerst een Russische vazalstaat maar na de bloedige onderdrukking van de opstand van 1832 ging deze op in het Russische Rijk.

In Italië en Duitsland was het nationalisme zo nog sterker. Het nationalisme toonde hier een ander gezicht dan in Midden-Europa. In plaats van separatisme speelde hier unificatie nationalisme. Goethe en Schiller schreven in 1796 al “Deutschland? Aber wo liegt es? Ich weiß das Land nicht zu finden.” Hetzelfde kon toen ook voor Italië geschreven worden. Tot 1871 was er nog geen sprake van de Duitse en Italiaanse eenheidsstaat resp. onder Berlijn en onder Rome.

Deutschland? Aber wo liegt es? Ich weiß das Land nicht zu finden.

Goethe en Schiller in Xenien, 1796

Zamoyski beschrijft in De fantoomterreur vooral de bestrijding van liberale en nationale bewegingen door de staat en de toenemende paranoia tijdens het repressieve Systeem Metternich, zoals de Restauratie ook wel eens genoemd wordt. Europa was tussen 1815 en 1848 in feite één grote politiestaat. De revolutie mocht geen tweede keer uitbreken en moest overal de kop in gedrukt worden. Ook in het “liberale” Engeland.

In Parijs kwam het in juli 1830 opnieuw tot een revolutie en Frankrijk werd tussen 1830 en 1848 een toevluchtsoord voor gevluchte of verbannen Italiaanse en Duitse liberalen en nationalisten. Tenslotte kwam het in 1848 voor een derde maal in Parijs tot een uitbarsting en werden opnieuw barricaden opgeworpen.

In het laatste hoofdstuk “De duivel op oorlogspad” volgt Zamoyski de ontwikkelingen van 1847 en 1848. Overal kwam het in Europa tot opstand: in Berlijn, Wenen en in veel Italiaanse steden waaronder Milaan, Venetië en Rome. De laatste twee steden werden zelfs voor korte tijd een republiek. De grootste angst van Metternich was uitgekomen. “Eindelijk is de ziekte dan uitgebroken!” zei hij toen hij vanuit het raam van de kanselarij naar een boze menigte keek. Hals over kop moest hij vluchten, nota bene naar Londen, het bolwerk van het door hem zo verfoeide liberalisme.

Eindelijk is de ziekte
dan uitgebroken!

Metternich op 11 maart 1848

De revolutie van 1848 zou niet leiden tot een totale omwenteling zoals die van 1789. Al gauw kwamen overal in Europa contrarevolutionaire krachten in beweging en in de zomer van 1849 was bijna alles weer bij het oude. De enige monarch die afstand had moeten doen van de kroon was burgerkoning Louis Philippe en Frankrijk was weer een republiek. Maar in 1852 proclameerde Napoleon III het Tweede Keizerrijk . Frankrijk werd reactionair. In Parijs werden brede boulevards aangelegd. Nooit meer barricaden!

Noi CredevamoIk keek vrijdag ook weer eens naar de Italiaanse miniserie Noi Credevamo (2011), een epos over de pijnlijke Italiaanse eenwording in de negentiende eeuw, ter gelegenheid van de 150e verjaardag van het Koninkrijk Italië. Buiten Italië heeft deze film helaas weinig aandacht gekregen. Dat is begrijpelijk want het vraagt enige voorkennis van de Italiaanse geschiedenis. Voor ons zijn Mazzini, Cavour en Garribaldi historische figuren die eerst afgestoft moeten worden, terwijl ze voor de Italiaan nationale helden zijn. De muziek komt veel dichterbij. Het meeslepende Va pensiero uit Nabucco (1842) van Verdi is wereldberoemd. Maar bij het engelachtige, zweverige gevoel dat Va Pensiero oproept, hoort ook een grote pijn en om die te voelen, moet je Italiaan zijn. Deze zingt Va Pensiero met de hand op het hart.

Aardse MachtenTenslotte ben ik weer aan het lezen in Aardse Machten van Michael Burleigh (2005). In het vijfde hoofdstuk (uitverkoren volkeren: politiek messianisme) gaat het over de vaderlandsliefde. In de vijfde paragraaf schrijft Burleigh over Giuseppe Mazzini (1805-1872) de oprichter van La Giovine Italia. Hij noemt hem een martelaar. Zo schrijft de Italiaanse historica Anna Banti ook over Mazzini en Jong Italië: “Mazzini probeert zijn volgelingen te leiden met een kracht die zij al in zich hebben. Het moet gezegd dat zijn aanhangers die stierven voor de zaak, dat deden met zoveel moed en zoveel toewijding dat ze doen denken aan de eerste martelaren van het christendom.”

Retro West – Berlin

vanavond om 20.15 op ZDF: de finale van Ku’damm 56 (2016)
Ku'damm 56
ZDF website van Ku’damm 56
Dreiteilige Familiengeschichte
über den Aufbruch der Jugend
in den 1950er Jahren
Meine Inspiration für Ku’damm 56, für die Figuren, waren die Erzählungen meiner Eltern über diese Zeit. Immer wieder tauchte der Name einer unmöglichen Monika auf. Sie war nicht anständig, poussierte mit Jungs, trug Petticoats und las Romane! Eine Helga gab es auch, eine Freundin meiner Mutter, gutmütig, anständig, bemüht, allen Erwartungen gerecht zu werden. Auch Vorbilder für die berechnende Eva, die ‘auf dem Standesamt promovieren’ will – wie das damals hieß – kamen in vielen Erzählungen vor. Aber am meisten interessierte mich diese Monika, denn der Umgang mit ihr war verboten. Sie war also gefährlich.
 
schrijfster Annette Hess over Ku’damm 56

Ku’damm 56 [ zdf.de ]

Adenauerzeit in Technicolor

gisteren gezien op ZDF: Ku’damm 56 (2016)

Na de dure en succesvolle UFA-productie Unsere Mütter, unsere Väter brengt de ZDF opnieuw een period piece over jonge Duitsers die inmiddels onze ouders of grootouders kunnen zijn. In Ku’damm 56 gaat het over een moeder en drie dochters. De drie zusjes groeien na de oorlog op in een van de vele vaderloze gezinnen in Duitsland. Moeder heeft een dansschool aan de Kurfürstendamm in West-Berlijn.

leuke retro in trailer van Ku’damm 56

Het verhaal brengt allerlei aspecten van de Adenauerzeit bij elkaar: het Wirtschafstwunder, de Oost-Westverhouding én de rock ‘n roll uit Amerika, een voorbode van de seksuele revolutie en de vrouwenemancipatie. Het zou geen Duits drama zijn als de reflectie op de oorlog en het gespleten naoorlogse Duitsland ontbrak.

Zestig jaar later kijken de Duitsers weer als één volk naar hun verleden dat veertig jaar lang in twee delen was opgesplitst: een Amerikaanse en een Russische vazalstaat. De vervreemding tussen beide Duitslanden was in 1956 volop aan de gang. De Berlijnse muur was er nog niet, maar er was in 1953 wel een grote opstand geweest en door het Wirtschaftswunder van Adenauer was de DDR aan het leeglopen. In 1956 keerden de laatste Duitse krijgsgevangen uit Siberië terug. Veel Wehrmachtsoldaten waren tijdens hun krijgsgevangenschap in de Sovjet-Unie overtuigde socialisten “geworden” en vestigden zich in de DDR om een nieuw anti-fascistisch Duitsland op te bouwen.

In einer Werbung der 50er Jahre heißt es: “Eine Frau hat zwei Lebensfragen: Was soll ich anziehen? Und: Was soll ich kochen?”

Ku’damm 56 heeft alles in zich om een klassieker te worden: de positie van de vrouw staat weliswaar centraal, maar er wordt ook een mooi beeld gegeven van de naoorlogse generatie die het zwijgen van de ouders nog niet durfde te verbreken. De Rote Armee Fraktion en de seksuele bevrijding lagen nog te ver in de toekomst. In de Adenauerzeit dompelden de West-Berlijners zich liever onder in zoete pastelkleuren. Het tijdsbeeld in Ku’damm 56 is net als in Der Baader-Meinhof Komplex gründlich gereconstrueerd, met de BMW Isetta in het straatbeeld en de moderne huisvrouw met snelkookpan in de keuken.

Morgenavond om 20.15 op ZDF volgt het derde en laatste deel.

Ku’damm 56 [ zdf.de ]

Adam, Kén Adam

gekregen van Matze uit Kassel: Bond by design
met werk van production designer Ken Adam

bond by designHet boekje Bond by design geeft inkijk ik het production design achter een halve eeuw James Bond films. Een van de beroemdste production designers ter wereld is Sir Ken Adam, geboren als Klaus Hugo Adam in Berlijn in 1921. Met zijn 95 jaar is hij ook een van de oudste production designers ter wereld. Ken Adam ontwierp de decors voor Dr. No, de allereerste James Bond film uit 1962. Daarna ontwierp hij decors voor Goldfinger (1964), Thunderball (1965), You Only Live Twice (1967) en Diamonds Are Forever (1971). Voor de supertanker in The Spy Who Loved Me (1977) liet hij een gigantische sound stage bouwen. De laatste Bondfilm waaraan hij meewerkte, was Moonraker. (1979)

Ken Adam
set van You only live twice (1967)

Sir Ken Adam, geboren Klaus Hugo Adam (Berlijn, 5 februari 1921), is een Brits production designer. Hij schreef in de jaren zestig en zeventig filmgeschiedenis met zijn doordachte en extravagante decors voor de vroege James Bondfilms. Hij won twee Oscars en verschillende andere prijzen en werd voor zijn bijdragen aan de filmindustrie en de Anglo-Duitse relaties in 2003 door koningin Elizabeth geridderd. (Bron: nl.wikipedia.org)

Ken Adam
You only live twice (1967) heeft niet alleen een hoog sushi-gehalte maar ook een hoog Thunderbird-gehalte. Op een klein Japans eilandje bevindt zich in een uitgedoofde vulkaan een geheime basis. De mierzoete titelsong You only live twice van Nancy Sinatra is wat mij betreft de mooiste Bond song.

Ken Adam [ nl.wikipedia.org ]