Categorie archief: film

Heimat op Arte [ 2 ]

vanavond op Arte: Heimat (1984)
om 22.10 Fernweh (1919-1928) en om 0.10 Die Mitte der Welt (1929-1933)

Een van de mooiste manieren om de Weimarer Republik van binnenuit te leren kennen, is om naar de eerste twee delen van Heimat te kijken die zich afspelen tussen 1919 en 1933. Edgar Reitz is een meester in het vertellen van “kleine geschiedenis”. Hier en daar sijpelt de grote geschiedenis door in het fictieve dorp Schabach op de Hunsrück, maar het klein menselijk drama blijft op de voorgrond en de grote historische gebeurtenissen vormen het decor. Net als in het gewone leven.

Heimat
Heimat vanavond op Arte
Heimat
Centraal in Heimat staat de smidse van de familie Simon. Wij bezochten vorig jaar de oude smidse in Gehlweiler op de Hunsrück.
Heimat
Ik nam deze foto’s van een demonstratie in Simon’s Schmiede en gebruikte daarbij het denkbeeldige Heimat-filter in Photoshop.
Heimat
Simon’s Schmiede in Schabach (Gehlweiler)

Heimat [ arte.tv ] | Heimat [ imdb.com ]

dead of the hippie

gisterenavond gezien op Arte: More (1969)

MoreDe soundtrack van Pink Floyd kende ik al, maar de film More had ik nog nooit gezien. Dus besloot ik gisteren op Arte te kijken met Duitse ondertiteling. Bij de vrijscenes moest ik denken aan La Piscine uit datzelfde jaar en werd de score van Pink Floyd in mijn hoofd overstemd door Je t’aime… moi non plus, ook 1969.

Maar More blijft ver onder het niveau van beide associaties. Ten eerste zijn Mimsy Farmer en Klaus Grunberg geen Romy Schneider en Alain Delon. Ten tweede heeft More de tand des tijds niet doorstaan. Wat in 1969 grensverleggend (heroïnegebruik, naakt, Ibiza) was, is vijf decennia later tot op de draad versleten. Ten derde gebeurt er niets spannends en kabbelt More in de eerst helft van de ene joint naar de andere en in in de tweede helft van de eerste spuit naar de volgende.

More eindigt met de dood van een hippie. Maar die was op 6 oktober 1967 al begraven. Wat More wel goed laat zien is de verschuiving van LSD en marijuana naar heroïne. More geeft dan ook niet het euforische hippiegevoel van de LSD-film The Trip (1967) maar volgt een rauw realisme en bevestigt de Gateway drug theory.

More [ imdb.com ]

duistere dichteres

opnieuw gezien: Sylvia (2003)
biopic over Sylvia Plath

DVD SylviaIn 2007 zag ik voor het eerst de biopic over de Amerikaanse dichteres Sylvia Plath (1931-1963). Gisteren keek ik voor de derde maal. Het tragische einde van Sylvia was een gevolg van haar verlatingsangst in combinatie met de ontrouw van haar man, de Engelse dichter Ted Hughes (1930-1998). Na haar zelfmoord in 1963 werd Sylvia Plath een icoon.

Wat is dat toch met dichters en zelfmoord? De spreekwoordelijke gevoelige ziel die niet tegen het leven is opgewassen? Meestal blijkt de gevoeligheid van ziekelijke aard: een depressie, angstneurose of onverwerkt trauma. Bij Sylvia Plath was dat trauma de dood van haar vader toen je negen jaar oud was. Toen haar man vreemd ging, stortte haar wereld in. Haar moeder had haar schoonzoon nog zo gewaarschuwd: “Wees goed voor mijn dochter.”

Wat is dat toch met dichters
en zelfmoord?

Overigens heeft Ted Hughes zijn portie wel gehad. Zijn minnares Assia Wevill imiteerde in 1969 “met succes” de zelfmoord van Sylvia Plath. Ze verstikte zichzelf met het gas van haar oven. Sylvia liet haar beide kinderen bewust in leven, maar Assia nam het dochtertje van haar en Ted mee in de dood.

Sylvia [ imdb.com ]

huilende hyena

opnieuw gezien: The good, the bad and the ugly (1966)

The good, the bad and the uglySpaghetti-westerns worden gemaakt door Italianen die Sergio heten. De vader van de Spaghetti-western is natuurlijk Sergio Leone (1929-1989). Minder bekend is Sergio Corbucci (1926-1990). Hij maakte in 1966 Django die bijna net zo legendarisch geworden is als zijn jaargenoot The good, the bad and the ugly. Drie weken geleden overleed Sergio Sollima (1921-2015), de oudste van de drie Sergio‘s. Zijn spaghetti-westerns waren meestal politiek getint. Slechterik Lee van Cleef speelde in 1967 in The Big Gundown, maar deze film van Sollima is in Nederland nauwelijks bekend.

Gisterenavond zag ik voor de zoveelste keer The good, the bad and the ugly. Het is de afsluiting van de zogenaamde dollarstrilogie. Sergio Leone perfectioneert de stijl die twee jaar later in C’era una volta il West (1968) zijn hoogtepunt bereikt. Met name de beginscènes van beide films vatten Leone‘s klassieke stijl samen: het trage tempo, de montage met afwisseling van extreme close ups en totaalshots, de verlatenheid en stilte van het droge landschap, het sombere mensbeeld en de zwarte humor.

The good, the bad and the ugly
Clint Eastwood in Il buono, il brutto, il cattivo

De score van Ennio Morricone is een klassiek voorbeeld van de volmaakte filmmuziek: beeld en muziek versterken elkaar wederzijds.

This movie is the most famous of all of Leone’s work, largely because of the incredible Ennio Morricone score featuring the modulated screaming in the main theme that is the most instantly recognizable western theme of all time. There are only a few pieces of film scores that have risen beyond the films they are associated with to become part of our culture (the stabbing music in Psycho, for example), and this is one of a very select group. Morricone’s theme was the attempt to recreate a hyena’s cry, and while most people don’t recognize a hyena, the pure energy and aggressiveness of the scream is a powerful motif in the film that Leone uses to good advantage, punctuating scenes with them throughout his film.
 
Bron: fistful-of-leone.com

The good, the bad and the ugly [ imdb.com ]

bureaucratisering van de geest

gekeken naar Die Zeit der vielen Worte (1993)
uit de serie Die zweite Heimat – Chronik einer Jugend van Edgar Reitz

Heimat 2Het twaalfde deel van Die zweite Heimat, Die Zeit der vielen Worte, vormt een soort tegenhanger van het voorgaande deel Die Zeit des Schweigens. Het verhaal speelt zich af in 1968 en wordt verteld vanuit het perspectief van Stefan, die in Berlijn een film gaat maken van het script dat Reinhard in Venetië geschreven heeft.

Voor de liefhebbers van ostalgie begint het goed, want dit deel begint met de grensovergang naar de DDR. Een beetje in de sfeer van Taxi nach Leipzig, de allereerste aflevering van Tatort uit 1970. Chagrijnige douaniers die West-Duitsers onnodig lang laten wachten en corrupte politieagenten die onterechte bekeuringen uitdelen.

Wanneer Stefan en Olga lang moeten wachten aan de grensovergang Hirschberg merkt de eerste op: “Es ist jedesmal so, als würde mann ins KZ eingeliefert. Die könnten wenigsten mal freundlich “guten Tag” sagen. Aber das ist wohl nicht so im Sozialismus.” Olga antwoordt: “Die sind neidisch auf uns.”

In West-Berlijn komt een deel van de kunstenaarskliek uit München in een villa samen om de film Esther op te nemen. Onmiddellijk barst de geest van 1968 los onder de ultralinkse Helga, Katrin en aanhang. Ze eisen inspraak. “Du solltest dich mal reden hören, Stefan!“, snauwt Katrin naar de regisseur, “Aus deinen Worten spricht das reine bourgeoise Klassenverhalten. Warum sollen ein Beleuchter nicht ein klares Urteil über eine Szene haben, oder?” De belichtingsman stemt daarmee in. Katrin gaat verder: “Die Arbeiter wissen veilleicht mehr vom Leben als wir Kleinbürgerkinder mit Universitätsabschluß. Schließlich sollen ja auch die Arbeiter ins Kino gehen.”

Alles kon nieuw worden. Tegelijk was het een tijd die zichzelf intellectueel schaakmat zette, die zichzelf intellectueel steeds blokkeerde.

Edgar Reitz over Die Zeit der vielen Worte

Inspraak, democratisering en collectief. Dat zijn de toverwoorden van ’68 en het thema van Die Zeit der vielen Worte. We belanden in de stroperige besluitvorming rond de film Esther, waarin de autoriteit van de regisseur (Stefan) im Frage wordt gesteld. Hoezo mag de man van de belichting niet mee beslissen in een scene? In een interview dat Edgar Reitz in 1993 gaf aan Frank Wiering voor de VPRO, zei hij hier het volgende over:

De vraag luidt: Eén regisseur of een collectief? Het was een tijd vol contradicties. Enerzijds het nieuwe, de mogelijkheid om alle gedachten opnieuw te denken. Alle vragen opnieuw te stellen, een stemming dat alles mogelijk was. Alles kon nieuw worden. Tegelijk was het een tijd die zichzelf intellectueel schaakmat zette, die zichzelf intellectueel steeds blokkeerde. Wederzijds. En niemand mocht een grote stap doen zonder dat daar permanent vraagtekens bij werden gezet. Het is eigenlijk uitgelopen op een ‘bureaucratisering van de geest’, zonder dat je wist waarom. Dat is de contradictie. Die tragiek. Grote energie en grote tegenenergie. In dezelfde generatie, in dezelfde hoofden. Dat probeer ik hier uit te beelden. Met deze mensen.
 
Leuk is anders. Het is een wond, voor ons allemaal. We hebben grote verwachtingen moeten begraven, in die tijd. Het ging om de vraag: Wat is een team? Wat is een regisseur? Wat kan de individuele kunstenaar doen, en waar is een team voor nodig? Gezien de thematiek van m’n film was dat een belangrijke vraag. Hoe moest ik alleen de antwoorden van een generatie vinden? Ik wou alle teamleden laten meedenken en meehelpen om het verhaal te vertellen.
 
Bron: heimat123.net
Dat is de contradictie. Die tragiek. Grote energie en grote tegenenergie. In dezelfde generatie, in dezelfde hoofden. Dat probeer ik hier uit te beelden. Met deze mensen.

Edgar Reitz over Die Zeit der vielen Worte

Die Zeit der vielen Worte [ imdb.com ]

totaalkunst

gisterenavond gezien op DVD: Die Zeit des Schweigens (1993)
uit de serie Die zweite Heimat – Chronik einer Jugend van Edgar Reitz

Heimat 2Het elfde deel van Die zweite Heimat vertelt het verhaal van Rob en speelt zich af in de winter en het voorjaar van 1967/1968. Hermann kent Rob al vanaf 1960. Met Reinhard behoort hij tot de Jungfilmer van de kunstenaarskliek.

Edgar Reitz heeft vermoedelijk veel autobiografisch materiaal in de personages Reinhard en Rob verwerkt. In hun filmwerk zien we originele opnamen terug die Reitz in de jaren zestig maakte. Zo gaat Reinhard in 1965 naar Mexico en introduceert Rob in 1968 een nieuwe standaard in de experimentele film: Varia Vision.

Edgar Reitz maakte in 1960 de korte film Yucatan en werkte in 1964/65 samen met Alexander Kluge aan het filmexperiment Varia Vision, waarbij simultaan op zestien schermen filmbeelden werden geprojecteerd.

Alexander Kluge
Alexander Kluge tijdens de opnamen van Abschied von gestern. Edgar Reitz deed in deze film uit 1966 het camerawerk – Deutsches Filminstitut

“Elke overeenkomst met bestaande personen berust op toeval”
 
Toch zal een personage als Eberhard Zielke ongetwijfeld gebaseerd zijn op een oudere cineast die Reitz en Kluge in de jaren zestig gekend moeten hebben. Zielke komt in Heimat (1984) ook al voor als maker van propagandafilms aan het oostfront.

Ich bin Kameramann geworden, weil ich von Reden
nicht viel gehalten hab

Rob in “Die Zeit des Schweigens”

Net als Rob en Reinhard is ook de hoofdpersoon Hermann een alter ego van Edgar Reitz. Hermann deelt in de idealen van Rob. Beiden zijn op zoek naar totaalkunst. Zoals Rob de grens tussen film en leven opzoekt, zo wil Hermann dat op zijn eigen vakgebied.

Rob: “Jedenfalls lösen wir die Guckkasten-Leinwand auf. Was hat Film mit Theater zu tun? Wir stellen einfach alles in Frage. Keine festen Anfangszeiten mehr, keine Ende, permanente Dauervorstellung. Film – Film – Film!”
 
Hermann: “Der moderne Mensch ist in der Lage, tausend Eindrücke gleichzeitig zu verarbeiten. Herr Konsul, sehen Sie doch mal den Chauffeur an! Auf wie viele Eindrücke muß der Mann gleichzeitig achten. Das ist genauso wie in der modernen Kunst. Unser Leben ist eine Simultandarstellung, nonstop.”

Tegenwoordig is cross over een discipline geworden en geïnstitutionaliseerd. Maar in de jaren zestig was het juist het sterke verlangen om disciplines open te breken, om de grens tussen kunst en leven te laten vervagen.

Hoe hoog de jonge kunstenaars in Die zweite Heimat ook willen vliegen, uiteindelijk lopen ze allen tegen de weerbarstige werkelijkheid aan en worstelen ze met zichzelf in hun relaties. Als de jaren zestig ten einde lopen, is de hemelbestorming voor de meesten uitgelopen in een radicale ontnuchtering. In het laatste deel van Die zweite Heimat dat zich in 1970 afspeelt, staat Hermann, inmiddels bijna dertig, nog steeds voor een dilemma : Kunst oder Leben.

Heimat synopsis [ heimat123.de ] | Die Zeit des Schweigens [ imdb.com ]