Categorie archief: film

fly me to the sixties

maandagavond gezien op RTL8: Catch me if you can (2002)

Catch me if you can is een misdaadkomedie die gebaseerd is op het ware verhaal van oplichter Frank W. Abinagle Jr. die carrière zou maken bij de FBI als expert in check fraude. Het is een aardige onderhoudende film met een stercast (naast Leonardo Di Caprio en Tom Hanks in de hoofdrollen spelen Christopher Walken en Martin Sheen mee, bekend van twee legendarische anti-Vietnamfilms uit de late jaren zeventig). Het leukste van de film vind ik de stijl van de jaren zestig in het bijzonder de luchtvaartcultuur. De toon wordt al gezet met de openingsgeneriek, een animatie in frisse kleurige vectorstijl.

Catch me if you can
de openingsgeneriek van Catch me if you can

Fraudeur Frank Abinagle ontdekt dat een piloot priveleges geniet en veel gemakkelijker toegang krijgt en doet zich in een uniform van panam voor als copiloot. We zien de wereld vanuit het perspectief van de luchthaven. In de jaren vijftig en zestig kondigde het airport zich aan als de voorbode van onze huidige geglobaliseerde wereld. Daar paste een blij modernistisch beeld bij zoals dat in de posters van Trans Word Airlines naar voren komt.

TWA
TWA poster uit de jaren zestig

Een van de iconen van het futurisme van de late jaren vijftig en zestig is het TWA Flight Centre (1962) op John F. Kennedy (JFK) International Airport van de Finse architect Eero Saarinen. Het is tevens een van de schoolvoorbeelden van sculpturale architectuur. Een van de scenes speelt zich af in het interieur van het TWA Flight Centre. Op de achtergrond klinkt Fly me to the moon van Astrud Gilberto. Onbezorgder en maakbaarder kun je je de wereld bijna niet voorstellen. Precies in de geest van het utopisch modernisme dat vijftig jaar geleden een hoogtepunt had bereikt. Snel daarna kwam de ontnuchtering met Vietnam en de schaduwzijde van de welvaart.

TWA Flight Centre van Eero Saarinen
Op de achtergrond van het TWA Flight Centre klinkt Fly me to the moon van Astrud Gilberto. Maakbaarder is de wereld nauwelijks voor te stellen.

Catch me if you can [ imdb.com ]

Amerikaanse angst

opnieuw gezien: Mad Men zesde seizoen episode 5: The Flood

Mad Men Poster Season 6In april en mei zullen in de Verenigde Staten de laatste afleveringen van Mad Men uitgezonden worden. De fans waren hier al een paar jaar op voorbereid, maar het blijft toch even slikken. Het zevende seizoen dat in 2014 werd uitgezonden, bestond slechts uit zeven afleveringen in plaats van de gebruikelijke dertien. Het laatste seizoen zal om marketingtechnische redenen niet “Season 8″ maar “Season 7 Part II” gaan heten. De serie zal tenslotte uitkomen op 92 afleveringen. Waarschijnlijk komen er in Nederland en Vlaanderen ook twee DVD-boxen uit met ieder zeven afleveringen en zal “Season 7 Part I” vanaf juni verkrijgbaar zijn met Nederlandse ondertiteling.

Om mij een beetje voor te bereiden op het naderende afscheid van Mad Men dook ik weer eens in het zesde seizoen (2013) dat zich afspeelt in 1968. Gisterenavond keek ik op DVD naar de vijfde episode The Flood die zich afspeelt rond 4 april 1968, de dag dat Martin Luther King in Memphis vermoord werd. Het is jammer dat de uitgebreide timeline van Mad Men afleveringen niet verder gaat dan het vierde seizoen en 12 oktober 1965. Daarin kun je precies aflezen hoe de episodes langs de achtergrond van historische gebeurtenissen schuiven. Met de applicatie Smart Draw heeft iemand een tijdlijn gemaakt die de jaren zestig wél helemaal doorloopt maar ook erg bondig is.

Mad Men Timeline 1867 - 1968 - 1969
Martin Luther King werd vermoord op 4 april 1968
(of in Mad Men Season 6, episode 5)

Soms verwijzen de titels van Mad Men naar een quote van een van de personages. In dit geval gebruikt de vader van Ginsberg de metafoor van de ark van Noach in het Bijbelverhaal van de zondvloed. Maar The Flood heeft in deze aflevering nog een andere betekenis. Ze verwijst naar de geestelijke toestand van Amerika in 1968. Sinds het Tet-Offensief dat op 30 januari 1968 begon en maandenlang duurde, drong in Amerika langzaam het besef door dat de oorlog in Vietnam een verloren oorlog was. Achteraf weten we dat de Verenigde Staten sindsdien over het hoogtepunt van hun macht heen zijn. Het apocalyptische beeld van een half vergaan vrijheidsbeeld uit Planet of the Apes is een Amerikaanse metafoor van onderhuidse angst.

Mad Men
de scene uit Planet of the Apes met de brokstukken van het vrijheidsbeeld in de branding verwijst naar The Flood, de titel van de deze episode.
Met Mad Men heeft geestelijk vader Matthew Weiner een kunstwerk gemaakt dat even Amerikaans als menselijk is.

Je ziet deze onderhuidse angst in de ogen van Bobby wanneer hij samen met zijn vader dit onheilsbeeld in de bioscoop ziet. Scenes als deze maken Mad Men zo bijzonder. Telkens worden een-tweetjes gemaakt tussen the show must go on aan de buitenkant en de angst en onzekerheid aan de binnenkant. Met Mad Men heeft geestelijk vader Matthew Weiner een kunstwerk gemaakt dat even Amerikaans als menselijk is.

alle episodes van Mad Men op een rij [ amctv.com ]

we had faces then

zwart wit foto’s uit het klassieke Hollywood op wehadfacesthen.tumblr.com

We had faces then is een van de beroemdste filmquotes uit de geschiedenis en kwam uit de mond van Gloria Swanson in de film noir Sunset Boulevard (1950). De voormalige diva keek met dédain naar de talkie die haar heeft afgedankt. Sinds Hollywoodsterren gingen praten, ging het in haar ogen bergafwaarts met de film. In de zwijgende film hadden de acteurs en actrices geen stem, maar des te meer een gezicht. De close up was een magisch moment waarin het miljoenenpubliek zo’n sterk contact kreeg met zijn idool dat het zijn of haar gedachte leek te kunnen lezen. we had faces then is ook een fijne pagina op tumblr.com met zwart-witfoto’s van Hollywoodsterren.

we had faces then
wehadfacesthen.tumblr.com

wehadfacesthen.tumblr.com

saudade [ 2 ]

gezien: Os Misterios de Lisboa (2010) van Raul Ruiz
naar de gelijknamige roman uit 1854 van Camilo Castelo Branco

BrancoOs Misterios de Lisboa van de Portugese schrijver Camilo Castelo Branco (1825-1890) verscheen oorspronkelijk als feuilleton in 1853 in een dagblad van Porto. In 1854 werd het in boekvorm gepubliceerd. Met zijn tweede roman was de reputatie van de 29-jarige schrijver in Portugal gevestigd. In het voorwoord schrijft de auteur dat Os Misterios de Lisboa eigenlijk geen roman is maar een registratie van dagelijks leed.

Branco was net als zijn Franse tijdgenoot Stendhal een realist. Hij nam de sociale werkelijkheid van zijn tijd als uitgangspunt en verwerkte daarin feiten (Stendhal noemde ze “être vrai”) zoals deze in de krant te lezen waren. Toch is Os Misterios de Lisboa minder op werkelijke feiten gebaseerd dan Branco’s andere romans. Zoals in de meeste naturalistische romans uit de negentiende eeuw is er een veelheid aan personages (hier meer dan veertig!) die vaak allemaal hun geschiedenis te vertellen hebben.

De schrijver is een jonge edelman die zijn verhaal begint met de zin: “Era eu um rapaz de catorze anos, e não sabia quem era” (Ik was jongen van veertien en wist niet wie ik was.) In de zoektocht naar zijn identiteit speelt Padre Dinis een centrale rol. Wanneer João, zoals de veertienjarige wees zichzelf heeft genoemd, na een vechtpartij met een andere jongen uit het weeshuis door Dinis wordt bezocht, begint de ontrafeling van het verleden.

Os Misterios de Lisboa
Era eu um rapaz de catorze anos
e não sabia quem era

eerste zin uit Os Misterios de Lisboa

Hij blijkt de onwettige zoon van Ângela en Pedro da Silva, die oprecht van elkaar hielden maar hun liefde bleek toch onmogelijk omdat Ângela‘s vader, de Markies de Montezelos, geen toestemming gaf voor een huwelijk. Deze wilde per se een rijke echtgenoot voor zijn dochter. Toen Ângela zwanger bleek te zijn van Pedro, gaf haar vader opdracht een huurmoordenaar de opdracht de baby te doden. Dinis vermomde zich als zigeuner en benaderde de huurmoordenaar. Hij bood hem tachtig cruzeiros aan voor de levende baby.

Zo hoort de jonge edelman dat Ângela zijn moeder is, dat zijn vader Pedro da Silva dood is en dat Padre Dinis hem veertien jaar geleden van het leven gered heeft en hem naar een weeshuis heeft gebracht. Maar na dit eerste geopenbaarde geheim begint de ontrafeling pas echt. De levens van de jonge edelman, zijn moeder, Padre Dinis en de huurmoordenaar blijken intens met elkaar vervlochten.

Os Misterios de Lisboa
Ângela en Pedro, de ouders van de jonge edelman die in Os Misterios de Lisboa op zoek gaat naar zijn identiteit en in een web van vervlochten levens verstrikt blijkt te zijn.

Saudade, de Portugese versie van het Duitse Welschmerz, speelt in deze Portugese naturalistische roman uit de negentiende eeuw een grote rol. De levensverhalen zijn bijna altijd tragisch, maar er is ook loutering. Zo wordt Ângela na haar ongelukkige liefde met Pedro door haar vader gedwongen met een liefdeloze graaf te trouwen. De graaf behandelt haar slecht, maar komt op zijn sterfbed tot inkeer en maakt haar tot erfgenaam. Ângela weigert de erfenis, omdat ze het een oneerbaar bezit vindt en besluit in te treden in het klooster.

Anacleta dos Remédios is een hoer die het met een priester houdt van wie ze drie kinderen heeft. Op een dag vergiftigt ze hem. Haar loutering komt nadat haar godvruchtige dochter zelfmoord pleegt nadat ze door haar eigen moeder tot prostitutie is gedwongen. Als een boetvaardige Maria Magdelana trekt Anacleta zich in het bos terug en geneest er zieken die van alle kanten toestromen. De Markies de Montezelos ontloopt zijn lot ook niet. Hij verliest al zijn bezittingen en eindigt als bedelaar.

Saudade [1] | misteriosdelisboa.com

oorlog en vrede [ 2 ]

vanmorgen opnieuw gezien op BBC 2: War and Peace (1956)

War and PeaceRuim een jaar geleden zag ik de Hollywoodversie naar Tolstoi’s beroemde roman voor de laatste keer. Vanmorgen besloot ik het tweede deel van deze film nog eens te bekijken omdat ik graag nog eens de onlangs overleden Anita Ekberg wilde zien. Ze speelt de beeldschone Helene Kuragina naast prinsesje Hepburn die de hoofdrol van Natasha Rostova vertolkt. Zoals ik in mijn stukje van 29 december 2013 al opmerkte, vind ik de productie van King Vidor uit 1956 te Amerikaans. Daarom zou ik graag de vierdelige verfilming Война́ и мир van de sovjetregisseur Sergei Bondarchuk uit 1966-1967 eens willen zien met Russisch sprekende personages.

war and peace
Anita Ekberg als Helene Kuragina en Henry Fonda als Pierre Bezukhov in War and Peace uit 1956

Van Sergei Bondarchuk zag ik al enkele malen het spectaculaire Waterloo uit 1970. De epische scenes zijn in deze film nog spectaculairder dan in de film die King Vidor veertien jaar eerder maakte. Overigens componeerde Nino Rota voor beide films de score. De opnametechniek was tussen 1956 en 1970 duidelijk vooruit gegaan. De charges van de cavalerie worden in War and Peace duidelijk versneld afgedraaid. Als je in die versnelde scenes op het voetvolk let, zou je kunnen denken dat je naar een film uit de jaren twintig kijkt.

Ongetwijfeld zal Waterloo van Bondarchuk rond 18 juni door verschillende zenders uitgezonden worden, wanneer het 200 jaar zal zijn dat Napoleon definitief verslagen werd.

War and Peace [ imdb.com ]

zelfmoordpact

nu in diverse filmhuizen: Amour fou (2014) van Jessica Hausner
over de dubbele zelfmoord van Heinrich von Kleist en Henriette Vogel

amour fouOp de middelbare school hoorde ik tijdens de les Duitse literatuur voor het eerst van de zelfmoord van Heinrich von Kleist. Het zelfgekozen levenseinde kleefde de Duitse romantici aan. Het begon in de Sturm und Drang met Die Leiden des jungen Werther (1774) die in heel Europa een heuse zelfmoordepidemie veroorzaakte. Het cultiveren van Weltschmerz en zelfmedelijden maakte van zelfdoding een blijvertje onder de gevoelige zielen. De dichteres Caroline von Günderrode deed het in 1806. Het bizarre aan de zelfmoord van Heinrich von Kleist in 1811, is dat hij er niet alleen voor ging. Rüdiger Safranski schrijft in zijn essay over Heinrich von Kleist:

Op 20 november trekken Heinrich von Kleist en Henriette Vogel erop uit naar de kleine Wannsee. Ze nemen hun intrek in een pension. Verlangen licht en schrijfgerei op hun kamer. Ze slapen apart. Henriette heeft de tussendeur afgesloten. De volgende dag dollen ze wat met elkaar. Kleist springt over de planken van de kegelbaan. ‘s Middags laten ze op een heuvel vlak bij het pension een tafeltje neerzetten en koffie serveren. Kleist vraagt de pensionhoudster om een potlood. Als zij met het verlangde terugkomt, hoort ze twee schoten. Op de heuvel treft ze hen allebei dood aan. Henriette op de rug liggend. Kleist ineengezakt voor haar, zijn hoofd vlak bij haar rechterbeen. Op de grond twee pistolen.
amour fou
stills uit Amour fou
Heinrich von Kleist en Henriette Vogel in twee tableau vivants die herinneren aan interieurstukken van Georg Friedrich Kersting
trailer van Amour fou

Amour fou [ imdb.com ]