Categorie archief: film

court drama

zondag gezien op Een: Witness for the Prosecution (1957)

Witness for the ProsecutionWitness for the Prosecution (1957) is de negende film van Billy Wilder die ik zag na Double Indemnity (1944), Sunset Blvd. (1950), Stalag 17 (1953), Sabrina (1954), The Seven Year Itch (1955), Some Like It Hot (1959), The Apartment (1960) en Irma la Douce (1963). Wilder’s verfilming naar het gelijknamige toneelstuk van Agatha Christie uit 1925 is een zogenaamd court drama. Witness for the Prosecution was niet de enige rechtbankfilm dat jaar. Twelve angry men van Sidney Lumet werd misschien wel de invloedrijkste rechtbankfilm aller tijden. Het genre deed het de volgende jaren goed. Ook Anatomy of a murder (1959) en To kill a mocking bird (1962) werden klassiekers.

Witness for the Prosecution
Witness for the Prosecution is een typische Agatha Christie met een bijzonder verrassende plotwending op het eind.

Billy Wilder maakte zijn rechtbankfilm met Marlene Dietrich, die net als hij in de jaren dertig van Berlijn naar Hollywood was gekomen. De hoofdrol wordt gespeeld door de Engelse acteur Charles Laughton. Ik kende hem nog van zijn vertolking van Hendrik VIII in The Private Life of Henry VIII (1933) en natuurlijk van zijn rol als Sempronius Gracchus in Spartacus (1960). Charles Laughton is geknipt om lichtvoetige, vadsige typen te spelen. Peter Ustinov, die ook in Spartacus speelde, kwam dicht in zijn buurt. Later vertolkte Ustinov zesmaal Hercule Poirrot van Agatha Christie.

we’re the people

woensdagavond gezien op DVD: The grapes of wrath (1940)

The grapes of wrathGregg Toland (1904-1948) is een van de invloedrijkste cameramannen uit de filmgeschiedenis. Met zijn deep focus en high key fotografie zette hij een standaard die vooral in de jaren veertig en in de film noir werd toegepast. Voor zijn camerawerk in wuthering heights (1939) had hij in 1940 een oscar gekregen. In datzelfde jaar werd hij door Orson Welles gevraagd voor de cinematografie in Citizen Kane (1941). Toland werd weer voor een oscar genomineerd maar won deze uiteindelijk niet.

Omdat ik nog maar drie films heb gezien waarin Gregg Toland verantwoordelijk was voor de cinematografie (Wuthering Heights, The Little Foxes en Citizen Kane), wilde ik meer films zien die zijn signatuur dragen. Daarom keek ik naar de klassieker The grapes of wrath uit 1940. De film begint met prachtige straight photography uit de jaren dertig. We zien een weg die door het kale landschap van Oklahoma snijdt, waarlangs de hoofdpersoon Tom Joad (Henry Fonda) ons tegemoet komt lopen.

straight photography
beginscene (links) en straight photography (rechts) in The grapes of wrath (1940) met cinematografie van Gregg Toland

The grapes of wrath is gebaseerd op de beroemde roman van John Steinbeck waarin de schrijnende armoede van de grote depressie onverbloemd getoond wordt. Bepaalde bevolkingsgroepen, zoals de boeren in Oklahoma, werden vluchteling in eigen land. De vluchtelingenkampen in Californië leken op de huidige in Libanon. Er was sociale uitbuiting, mensen waren alles kwijtgeraakt en kinderen leden honger. Toch is de boodschap van John Steinbeck hoopvol. Ondanks alle misère verloren de gewone mensen hun zelfrespect niet. Het is de kracht van het oersocialisme: “we’re the people.”

Rich fellas come up an’ they die, an’ their kids ain’t no good an’ they die out. But we keep a’comin’. We’re the people that live. They can’t wipe us out; they can’t lick us. We’ll go on forever, Pa, ’cause we’re the people.

Ma Joad (The grapes of wrath)

The grapes of wrath [ imdb.com ]

Rosebud [ 2 ]

zondagmiddag gezien op Canvas: Citizen Kane (1941)

CitizenCitizen Kane is een van de meest creatieve films die ik ken. Het meesterwerk van Orson Welles heeft een zeer origineel script met gevatte dialogen, vernieuwende cinematografie en schitterende fotografie. Ook al heb ik de afgelopen jaren deze film al vaker gezien, opnieuw werd ik helemaal gepakt door het magistrale begin: eerst beelden van Xanadu bij zonsondergang die een gothic sfeer oproepen. Daarna een newsreel uit een bioscoopjournaal (News on the March).

Hierin wordt, na het overlijden van de krantenmagnaat Charles Foster Kane, teruggekeken op zijn leven. De voice over spreekt op heroïsche toon, zoals tijdens de oorlogsjaren gebruikelijk was, en noemt Kane “an American Kublai Khan”. Het nieuwsitem laat beelden zien van Xanadu, het exorbitante privédomein waar Charles Foster Kane zijn laatste jaren sleet. Het is kapitalisme over the top. Toch was deze über-kapitalist ook een man van het volk. Vandaar de bijnaam Citizen Kane. Met zijn eerste krant The New York Inquirer ging hij pal achter de arbeidersklasse staan. Dat maakte hem gehaat bij zijn bankier Walter P. Tatcher die hem een communist noemde omdat hij in zijn kranten de bezittende klasse bekritiseerde.

With full awareness of the meaning of my words and the responsibility of what I am about to say, it is my considered belief that Mr. Charles Foster Kane, in every essense of his social beliefs and by the dangerous manner in which he has persistently attacked the American traditions of private property, initiative and opportunity for advancement, is in fact nothing more or less than a communist.
 
bankier Walter P. Tatcher over Charles Foster Kane

Stakende arbeiders op Union Square noemden hem juist weer een fascist. Citizen Kane is een tragikomisch portret van een schatrijke man die hunkerde naar liefde, maar die eenzaam stierf met het woordje Rosebud op zijn lippen.

You don’t care about anything except you. You just want to persuade people that you love ‘em so much that they ought to love you back. Only you want love on your own terms. Something to be played your way, according to your rules.
 
Jedediah Leland tegen Charles Foster Kane
citizen kane
in de deep focus fotografie van Gregg Toland zien we net als in de film noir vaak sterke licht-donkercontrasten, silhouetten en diagonalen.
Voor de cinematografie benaderde Welles vermaard cameraman Gregg Toland, die in 1940 een Oscar had gewonnen voor zijn werk aan de verfilming van Wuthering Heights. Toland en Welles namen de scènes op met lange opnames (long takes) in deep focus en gebruikten een hoog zwart-wit contrast. De film wordt gezien als een pionier op het gebied van deep focus, een techniek waarbij zowel voorwerpen op de voorgrond, in het midden als op de achtergrond tegelijkertijd scherp (in focus) te zien zijn. Voor sommige scènes maakte Toland hierbij gebruik van een optische printer, waardoor bepaalde stukken film werden gefilmd over andere stukken film.
 
Bron: nl.wikipedia.org
citizen kane
in Citizen Kane is ook mooie matte painting te zien, zoals het gebouw van The New York Inquirer, een eclectisch gebouw, ingeklemd tussen de hoogbouw uit de late negentiende eeuw.

Peter Cook uit Nieuw-Zeeland schreef een uitgebreide visual guide bij de matte painting in Citizen Kane.

citizen kane
een andere matte painting is het sprookjesachtige beeld van Xanadu, een soort Amerikaans Schloss Neuschwannstein.
Since the Pyramids, Xanadu is the costliest monument a man has built to himself.

voice over uit Citizen Kane

Here, on the deserts of the Gulf Coast, a private mountain was commissioned and successfully built. One hundred thousand trees, twenty thousand tons of marble are the ingredients of Xanadu’s mountain. Contents of Xanadu’s palace: paintings, pictures, statues, the very stones of many another palace — a collection of everything so big it can never be cataloged or appraised; enough for ten museums; the loot of the world. Xanadu’s livestock: the fowl of the air, the fish of the sea, the beast of the field and jungle. Two of each; the biggest private zoo since Noah. Like the Pharaohs, Xanadu’s landlord leaves many stones to mark his grave. Since the Pyramids, Xanadu is the costliest monument a man has built to himself.
 
voice over uit de newsreel aan het begin van Citizen Kane

Citizen Kane [ nl.wikipedia.org ] | Citizen Kane [ imdb.com ]

lachen om Snuf en Snuitje

gezien op Canvas: Fargo (1996)

fargo DVDEindelijk zag ik Fargo (1996). Veel over gehoord. Het was een film die ik moest gaan zien, dus was het wachten welke zender deze film zou gaan uitzenden. Gisterenavond was Fargo op Canvas te zien, gelukkig zonder reclameblokken. De kritieken die ik gelezen had, waren net zo lovend als de reacties op Pulp Fiction. Fargo zou een film zijn die je knock out zou slaan. “Het is een vlijmscherp verhaal dat de kijker naar lucht doet happen van bewondering en shock en hem daverend laat lachen.” (Angelica Errico in 1001 movies you must see before you die). De VPRO gids noemt het een meesterwerk en deelt vijf sterren uit. Ik kon eigenlijk niet om Fargo heen.

Het is een vlijmscherp verhaal dat de kijker naar lucht doet happen van bewondering en shock en hem daverend laat lachen.

Angelica Errico

fargo DVDNu ik Fargo eindelijk gezien heb, weet ik wat voor vlees ik hier in de kuip heb. Het is een sarcastische film die ondanks het lege witte landschap van Minnesota en North-Dakota waar het verhaal zich afspeelt, gitzwart blijft. Wat de film blijkbaar zo succesvol maakt, is de humor. Maar over wat voor humor gaat het? De bewoners van de midwest lijken zonder uitzondering sukkels. De twee criminelen spelen een Snuf en Snuitje voor volwassenen. Dus daarom gaan ze vreselijk tekeer: Ze vloeken en schelden. Ze moorden. En ze zijn net zo zielig als de rest. Maar wat hebben we om al die zielige mensen moeten lachen!

Toen ik in 1990 Wild at heart van David Lynch zag, keerde ik mij af van een nieuwe en harde “humor” die in de jaren negentig met films als Pulp Fiction (1993) en Natural Born Killers (1994) ingeburgerd raakte. “Humor” die combineert en contrasteert met overdreven en overdadig geweld. Fargo (1996) is er een van. Het is zieke soldatenhumor, waarbij geweld en wreedheid een onmisbaar ingrediënt van het vermaak zijn geworden.

Overigens zijn de gebroeders Coen met Fargo veel verschuldigd aan Twin Peaks (1990/91) van David Lynch. Ook deze film (en tv-serie) speelt zich af in het andere Amerika, een kleine gemeenschap in een van de noordelijkste staten, en zit vol lugubere details.

True/False
The “this is a true story” opening is not true, but was included by Joel and Ethan Coen to set a tone for the story. After all, at the end of the credits, one can see the standard “This movie is fictional…” legal clause.

Fargo [ imdb.com ]

levende geschiedenis

op DVD aan het kijken: Mad Men seizoen 6 (2013)

The greatest tv drama of all time wordt Mad Men door Rolling Stone Magazine genoemd. Voor mij persoonlijk deelt het deze hoogste waardering met de Duitse Heimat trilogie van Edgar Reitz. Beide behoren tot het beste drama dat ik ooit op televisie zag. Mad Men en Heimat zijn enigszins met elkaar vergelijkbaar. De levens van de personages staan weliswaar centraal, maar de geschiedenis speelt op de achtergrond als onzichtbare personage mee. De tijdgeest bepaalt steeds de “couleur locale” en soms treedt de geschiedenis in een historische gebeurtenis even op de voorgrond.

Mad Men 6 DVD
het art work van de DVD box is gemaakt door de 76-jarige Engelse illustrator Brian Sanders in een jaren zestig stijl die buble and streak genoemd wordt.

Edgar Reitz noemde Heimat eens een fictieve kroniek. Het is geen gewone kroniek, maar menselijk drama waarin we de levens van de hoofdrolspelers gedurende jaren of decennia volgen. Matthew Weiner, de geestelijk vader van Mad Men, zei over de serie: “I don’t want this to be a history lesson. I am always interested in the characters’ lives and what can be thematically told in whatever the event is.” Over de rol van de geschiedenis van de jaren zestig, zei hij: “The greatest thing about this job is that I get to learn so much, and I don’t just mean about history. I mean how history interacts with their lives”

Wereldschokkende gebeurtenissen worden teruggebracht waar ze horen: niet in de geschiedenisboeken, maar in de menselijke ervaring.

Mad Men en Heimat laten zien hoe mensen afzonderlijk reageren op “geschiedenis” die zich hier en daar expliciet ontlaadt in een historische gebeurtenis. Hoe werd er in het boerendorp Schabach op de Hunsrück gereageerd toen de nazi’s in 1933 aan de macht kwamen? Wat waren de reacties van het publiek tijdens een prijsuitreiking voor reclamejongens in New York, toen het nieuws bekend werd gemaakt dat Martin Luther King was vermoord? Wereldschokkende gebeurtenissen worden teruggebracht waar ze horen: niet in de geschiedenisboeken, maar in de menselijke ervaring.

het jaar 1968
Het zesde seizoen van Mad Men begint in december 1967 en loopt daarna door 1968. Dat jaar zou een keerpunt worden in de Amerikaanse geschiedenis. In februari begon in Vietnam het Tet offensief dat zou eindigen in een strategische overwinning voor het communistische Noord-Vietnam. De Amerikanen realiseerden zich voor het eerst dat ze de oorlog in Vietnam niet konden winnen. De protesten tegen de oorlog in Vietnam werden massaler en in Europa heerste er een anti-Amerikaanse stemming. 1968 was voor Amerika in meer opzichten een traumatisch jaar: op 4 april werd Martin Luther King in Memphis vermoord en twee maanden later ook senator Bobby Kennedy.
 
Voor het Amerikaanse zelfvertrouwen was er helemaal aan het einde van het jaar toch nog een lichtpuntje: De Apollo 8 missie was de eerste waarbij de bemanning in een baan om de maan draaide. Het bleek achteraf de generale repetitie voor de bemande maanlanding in het jaar daarop. De oorlog in Vietnam was verloren, maar de space race tegen de sovjet-unie gewonnen.

mad men [ amctv.com ]