Categorie archief: film

patriottisch epos [ 3 ]

dinsdag de HBO het laatste deel van John Adams (2008) gezien

John Admas DVDDe negentiende eeuw was de eeuw van het historisme. Het historisme trekt een lijn vanuit het verleden naar de actualiteit, waardoor het hier-en-nu in de diepte van de geschiedenis verankerd wordt. Het historisme is vooral ingezet ten behoeve van de politieke agenda van het nationalisme. Nationale mythen werden gecreëerd om volk en vaderland aaneen te smeden. Van grote mannen (vrouwen, op de maagd Maria en Jeanne d’Arc na, speelden in de negentiende eeuw nog geen rol) verrezen standbeelden en van grote gebeurtenissen werden reusachtige doeken geschilderd. Het nationalisme bloeide overal in Europa op. In Duitsland spreekt men van “Denkmalwut” (monumentenwoede) als het gaat over nationalistische monumenten die tussen 1815 en 1914 overal verrezen.

De jonge Verenigde Staten van Amerika werden ook aangestoken door het nationalisme. Het waren de native Americans geweest die zich bevrijd hadden van de Engelse monarchie en zich in een republiek met een voorzitter hadden verenigd volgens het Verlichtingsideaal van de volkssoevereiniteit. Het gevoel een Amerikaan te zijn, voedde het Amerikaanse patriottisme. De kolonist in New-England of Virginia had in de achttiende eeuw bijna altijd een voorouder die afkomstig was uit Engeland, maar voelde zich in de eerste plaats Amerikaan en dan pas een onderdaan van de koning van Engeland. De Amerikaan was immers geboren op Amerikaanse bodem en kende Engeland meestal alleen van horen zeggen.

Toen de dertien Engelse kolonies zich onder leiding van de founding fathers in 1776 losmaakten van Engeland, werd een nieuwe natie geboren. Het was de eerste moderne natie die gegrondvest werd op de idealen van de Verlichting. Iedere Amerikaan is zich ervan bewust dat dit een heel nieuw moment in de geschiedenis is. Om dit moment te actualiseren, maakte de Amerikaanse schilder John Trumbull in 1786 een schilderij van de ondertekening van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring op 4 juli 1776. De tekst van deze verklaring wordt gezien als een gewijde tekst, niet alleen voor de Amerikaan, maar voor de hele mensheid.

Declaration of Independence
The Declaration of Independence
een eerste versie van het schilderij begon Trumbull al in 1786. Het hangt tegenwoordig in de Yale University Art Gallery
Misleid onze nakomelingen niet met verzinselen die zijn aangekleed als poëtische of grafische vrijheid.

John Adams over het schilderij van John Trumbull

In het laatste deel van John Adams zien we de stokoude founding father samen met John Trumbull voor een XXXL-versie van dit schilderij staan. Het is bestemd voor de koepel van het Capitol (waar het zich overigens nog altijd bevindt). Adams vindt het maar niets. Hij noemt het een “schenenstuk”. Historicus en blogger Pieter Serrien geeft op zijn blog de transcriptie van de dialoog tussen Adams en Trumbull.

John Adams ziet zichzelf (van de staande mannen, de meest linkse) en breekt het schilderij meteen af: ‘Allemaal dood. De hele groep, behalve ik en Jefferson.
Trumbull: ‘Doet het schilderij u eer aan?’
Waarop Adams antwoordt: ‘Een schenenstuk. Er staan veel benen en enkels op. Men zegt dat een van de grootste talenten van een schilder het vermogen is om een grote ruimte te bevatten. Rubens, wiens schilderijen ik in de Nederlanden altijd bewonderde, was daar een meester in. U, Mr. Trumbull, bent geen Rubens.’
De aangevallen schilder repliceert: ‘Ik pretendeer niet een Rubens te zijn. Ik wil echter er aan herinneren dat Rubens nooit zo een uniek Amerikaans onderwerp schilderde.’
John Adams: ‘Over de uniekheid van dit werk kan ik niet oordelen. Maar ik zeg wel dit: de geschiedenis klopt niet. Deze scène die u heeft geschilderd heeft nooit plaats gevonden. Er is nooit een moment geweest, geen dag dat het hele congres bij elkaar kwam om handtekeningen te zetten.’
‘Dat is maar een klein detail’, antwoordt Trumbull
waarop Adams zegt: ‘Mag ik u er aan herinneren dat het al oorlog was? In tegenstelling tot uw kalme scène haastten deze mensen zich de hele zomer lang Philadelphia in en uit om hun naam te schrijven op Mr. Jefferson zijn gewijde perkament, als ze toevallig in de stad waren.’
Trumbull verdedigt zich: ‘U ontzegt een artiest toch niet een bepaalde mate van vrijheid?’
Waarop John Adams besluit: ‘Misleid onze nakomelingen niet met verzinselen die zijn aangekleed als poëtische of grafische vrijheid. Een wijd verspreide wijsheid in Europa is, Mr. Trumbull, dat niks zo vol fouten staat als de moderne geschiedschrijving. Daar wil ik aan toevoegen dat niks zo vol fouten staat als de Europese geschiedschrijving, behalve dan de Amerikaanse geschiedschrijving. Kortom, beschouw ik de ware geschiedenis van de Amerikaanse Revolutie als verloren. Voorgoed.’
 
Bron: pieterserrien.be

Deze dialoog is door de scenaristen van de tv-serie John Adams verzonnen en komt in de biografie van David McCullough niet voor. Toen John Adams het schilderij inspecteerde, zou zijn enige opmerking zijn geweest: When I nominated George Washington of Virginia for Commander-in-Chief of the Continental Army, he took his hat and rushed out that door. (David McCullough, John Adams, Simon & Schuster, 2001, pg. 627.)

Declaration of Independence
vlnr. John Adams, Roger Sherman, Robert R. Livingston, Thomas Jefferson en Benjamin Franklin

Toch neemt het schilderij van John Trumbull een loopje met de feiten, zoals bijna alle schilderijen van historische gebeurtenissen. Geschiedvervalsing werd niet zelden afgedwongen omdat de schilder in opdracht werkte. De opdrachtgever bepaalde dus hoe de voorstelling eruit moest zien. Daarom kunnen we nationalistische historieschilderkunst bijna altijd beschouwen als staatspropaganda.

patriottisch epos [1] | patriottisch epos [2]

patriottisch epos [ 2 ]

gekeken naar de HBO tv-serie John Adams (2008)

bookDe tv-serie van John Adams (2008) is gebaseerd op de gelijknamige biografie (2001) van de Amerikaanse historicus David McCullough die er in 2002 de Pulitzer Prize mee won. In 2009 verscheen t.g.v. 400 jaar Nederlands-Amerikaanse betrekkingen een Nederlandse vertaling van McCullough‘s Adams-biografie.

De HBO productie won vier Golden Globes en nog 35 andere prijzen. En op de website Internet Movie Database krijgt John Adams van het internetpubliek ook een zeer hoge waardering: 8,7. In Nederland is het ondenkbaar dat nationaal historisch drama als De troon (2010) een echte publiekslieveling wordt. Maar Amerikanen zitten nu eenmaal anders in elkaar. Het Amerikaanse patriottisme is bijna religieus van aard en de binding tussen de gemiddelde Amerikaan en de Founding Fathers gaat veel dieper dan de binding tussen de gemiddelde Nederlander en Willem van Oranje.

De serie is met zorg voor historische details gemaakt. Ook met de casting zit het wel goed. Benjamin Franklin lijkt sprekend op de buste die Jean-Antoine Houdon (1741-1828) in 1779 in Parijs van hem maakte of op het portret dat Joseph Siffred Duplessis (1725-1802) van hem schilderde. Dat portret heeft de wereld veroverd doordat het model stond voor de beeltenis van Benjamin Franklin op het honderd dollar biljet.

Jean Leon Gerome Ferris 1900
detail uit een schilderij van Jean Leon Gerome Ferris (1900) Benjamin Franklin, John Adams en Thomas Jefferson lezen het schetsontwerp voor The Declaration of Independence in 1776.

Het geboortemoment van de Verenigde Staten is zonder twijfel de ondertekening van de Onafhankelijkheidsverklaring op 4 juli 1776. Het is ons vooral overgeleverd in het schilderij dat John Trumbull in 1786 van deze historische gebeurtenis heeft geschilderd. In 1817 deed hij het nog eens over, maar dan op groot formaat (voor in de koepel van het Capitool). Net als de Eed op de Kaatsbaan in 1789 was het een geboortemoment van een nieuwe natie.

Voor de Amerikanen breekt de praktijk van de Verlichting (en daarmee de Revolutie) voor het eerst door in Philadelphia. Dertien jaar later zal het ook in Parijs gebeuren. Het idee dat David voor zijn schetsontwerp voor Eed op de Kaatsbaan gebruikt had, hebben de makers van John Adams overgenomen bij de ondertekening van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring: het onweert buiten en het weerlicht komt de zaal binnen alsof de machten van de hemel zich er persoonlijk mee bemoeien. Zo is het geboorteuur van de Verenigde Staten een echt Pinkstermoment geworden.

Bonny Johnny [ W&V ]

patriottisch epos [ 1 ]

begonnen aan de serie John Adams (2008)

John AdamsJohn Adams (1735-1826) behoort samen met Benjamin Franklin (1706-1790), Alexander Hamilton (1755/7-1804), John Jay (1745-1829), Thomas Jefferson (1743-1826), James Madison (1751-1836) en George Washington (1731-1799) tot de Founding Fathers van de Verenigde Staten. Voor de Amerikaan is hij dus een van de vaders des vaderlands.

Benjamin Franklin (1705-1790) was de oudste van hen en was te oud om in 1789 president te worden. George Washington werd uiteindelijk de eerste president, John Adams de tweede, Thomas Jefferson de derde en James Madison de vierde president. Bovendien werd Adams‘ zoon John Quincy Adams in 1825 de zesde president van de Verenigde Staten en zijn vader maakte dat net nog mee. Zo zijn de founding fathers niet alleen de stichters maar droegen ze met elkaar in de eerste decennia ook bij aan het bestuur van de jonge Amerikaanse natie.

de HBO-serie John Adams is niet alleen het verhaal van een van de founding fathers en de derde president van Amerika, maar ook het verhaal van een jonge natie die zich ontworstelt aan het bestuur van het moederland.

John AdamsDe HBO tv-serie John Adams miniserie (2008) is opgezet als een groots patriottisch drama in de geest van Band of Brothers. Tom Hanks en Gary Goetzman zijn niet toevallig de producers van beide projecten. Voor de Europese kijker zal John Adams te Amerikaans zijn. De heroïsche filmmuziek zet vanaf de openingsgeneriek de toon. Deze serie is een epos waarin burgerlijke waarden als vaderlandsliefde, rechtvaardigheid en onafhankelijkheidszin bovenin het vaandel staan. John Adams is niet alleen het verhaal van een van de founding fathers en de derde president van Amerika, maar ook het verhaal van een jonge natie die zich ontworstelt aan het bestuur van het moederland.

Ik ben vooral ook benieuwd hoe in de derde episode het verblijf van John Adams in Nederland wordt afgeschilderd. Tijdens de Amerikaanse vrijheidsoorlog (1775-1783) maakte hij tweemaal een reis naar het vasteland van Europa waar hij in Parijs verbleef (in 1777 en 1779) maar ook Amsterdam (1780-1782) als de eerste Amerikaanse ambassadeur in Nederland. Zijn missie was om in Frankrijk en Nederland politieke en financiële steun te krijgen voor de Amerikaanse onafhankelijkheidsstrijd. Aanvankelijk zag hij de Republiek der Verenigde Nederlanden als een lichtend voorbeeld, maar toen de Hollanders hun sympathie voor de Amerikaanse zaak niet onmiddellijk wilden aanvullen met financiële steun, verloor hij zijn sympathie. Hij zag bij de Hollanders een “benepenheid” die voortkwam uit “de preoccupatie met stuivers en centen die het hele volk doordesemt”. Maar uiteindelijk wist hij in juni 1782 toch bij Amsterdamse kooplieden en bankiers een lening te regelen van vijf miljoen gulden.

Keizersgracht 529John Adams ging in de zomer van 1780 naar Amsterdam om in de Republiek der Verenigde Nederlanden politieke en financiële steun te vinden voor de Amerikaanse opstand tegen de Engelsen. Zijn zonen John Quincy (13) en Charles (10) vergezelden hem. Hij woonde enige tijd op de Keizersgracht 529. Aanvankelijk kreeg Adams weinig voet aan de grond in Holland, en in elk geval durfden de bankiers geen lening aan zonder sanctie van de Staten-Generaal. Wel stonden zij sympathiek tegenover het streven, terwijl de stadhouder Engelsgezind was.
 
Toen het tij leek te keren ten gunste van de opstandelingen, was de Republiek bereid om na Frankrijk als tweede staat diplomatieke banden aan te gaan met de Verenigde Staten. Zo werd Adams op 19 april 1782 geaccrediteerd als gezant van de VS. In juni lukte het hem om een lening te krijgen van Amsterdamse kooplieden en bankiers met een waarde van vijf miljoen gulden, destijds een aanzienlijk bedrag. (Er is een syndicaat gevormd tussen de Staphorsten, de Willinks en De la Lande & Fijnje om een lening voor de Verenigde Staten te organiseren.) Het was de eerste buitenlandse lening aan de VS. In oktober 1782 ondertekende Adams namens de VS een vriendschaps- en handelsverdrag tussen zijn land en de Republiek.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Het John Adams Institute is de Amerikaanse evenknie van het Duitse Goethe-Institut en bevordert de culturele uitwisseling tussen Nederland en de Verenigde Staten.

John Adams – episodes
1.Join or Die 1770-1774
2.Independence 1774-1776
3.Don’t Tread on Me 1777-1781
4.Reunion 1781-1789
5.Unite or Die 1788-1797
6.Unnecessary War 1798-1802
7.Peacefield1803-1826

join or die
de voorloper van de stars and stripes:
de join or die flag

John Adams in Amsterdam [ geheugenvannederland.nl ] | John Adams [ nl.wikipedia.org ]

Deens drama [ 2 ]

gezien op DVD: de laatste twee delen van 1864 (2014)

Zaterdagavond zag ik de laatste twee delen van de Deense televisieserie 1864. Het dieptepunt van de Tweede Deens-Duitse Oorlog was de Pruisische bestorming van de Düppeler Schanzen op 18 april 1864. Het Deense leger had zich achter de verdedigingswerken bij Dybbøl teruggetrokken nadat duidelijk werd dat de verdediging van het dertig kilometer lange en zuidelijker gelegen Danewerk niet haalbaar zou zijn.

Dybbøl skanser 1864-2014
Deense herdenkingspostzegels uit 2014 van de bestorming van de Dybbøl skanser op 18 april 1864

Pruisen kon voor het eerst de vuurkracht van zijn houwitzers uitproberen en maakte gehakt van het Deense leger. 1864 laat op realistische wijze zien hoe de hel van de Düppeler Schanzen was, niet minder gruwelijk dan de loopgravenoorlog van een halve eeuw later.

Am Morgen des 18. April wurde die Beschießung in einem bis dahin nicht gekannten Umfang intensiviert, um dann Punkt 10.00 Uhr plötzlich zu enden. Unmittelbar danach stürmten Tausende preußischer Soldaten auf die südlichsten der dänischen Schanzen zu, daraus entwickelte ein ausgesprochen harter Kampf, mit schweren Verlusten auf beiden Seiten. Die Beschießung wurde bald wieder aufgenommen und richtete sich auf das hinter den Schanzen gelegene Terrain, um dänische Verstärkungen daran zu hindern, den Kampfplatz zu erreichen.
 
In den stark zerstörten Schanzen gab es nur wenige intakte Kanonen, die in der Lage waren, die Angreifer zu beschießen. Außerdem war die Infanteriebesatzung der Schanzen gering, da der Hauptteil der Infanterie außerhalb in Laufgräben lag, wo er eine bessere Deckung gegen die Beschießung hatte. Es war nur ein eher geringer Widerstandvorhanden, den die zerschossenen Schanzen leisten konnten, die deshalb zügig eingenommen werden konnten.
 
Der preußische Vormarsch auf die südlichen Schanzen erfolgte so schnell, dass für Teile der dänischen Truppen auf den nördlichen Schanzen die Gefahr bestand, abgeschnitten zu werden. Um deren Rückzug zu sichern, wurde aus der Reserve heraus ein Gegenangriff entlang der Chaussee bis zur Düppeler Mühle geführt. Dieser Angriff erfolgte mit starken Kräften, aber auch mit erheblichen Verlusten. Um 14.00 Uhr war der letzte dänische Soldat über den Alsens und zurückgezogen worden. Der Kampf um Düppel war vorbei.
 
Sowohl die Beschießung als auch der Sturm auf die Schanzen hatten zu erheblichen Verlusten geführt. Besonders ernst war der Verlust von erfahrenen Offizieren und Unteroffizieren.
 
Bron: museum-sonderjylland.dk
Dybbøl skanser 1864
na de val van de Dybbøl skanser op 18 april 1864

Deens drama [1]

Deens drama [ 1 ]

de Tweede Duits-Deense Oorlog (1864) om Sleeswijk en Holstein

18642014 en 2015 hebben een grote dichtheid aan herdenkingen. In de eerste plaats zijn er allerlei herdenkingen rond de Eerste Wereldoorlog (1914-1918). Daarnaast worden het Congres van Wenen (1814-1815) en de Slag bij Waterloo (1815) herdacht. Naast deze internationale herdenkingen zijn er ook herdenkingen met een nationaal karakter. In Nederland herdenken we dat ons land 200 jaar geleden een Koninkrijk werd, een gevolg van het Congres van Wenen. De Amerikanen herdenken volgende week het einde van de Civil War (1861-1865). En Denemarken herdacht vorig jaar de Deens-Duitse Oorlog van 1864 waarin het land afstand moesten doen van Sleeswijk-Holstein. Over deze oorlog is de duurste Deense televisieserie uit de geschiedenis gemaakt, die eenvoudig 1864 heet.

Het gaat goed met de Deense film en 1864 is niet alleen gemaakt voor eigen publiek. Het is ook een exportproduct. De nadruk van de film ligt niet teveel op de historische feiten, maar op de tragedie. 1864 zou geen nationale geschiedenisles zijn, maar universeel menselijk drama. Nu ben ik buiten Denemarken waarschijnlijk een van de weinigen die juist wél in de Deens-Duitse Oorlog van 1864, om precies te zijn de Tweede Duits-Deense Oorlog, geïnteresseerd is. Voordat ik naar de 8-delige tv-serie (die vandaag op 3 DVD’s door de bus viel) ga kijken, ga ik mij eerst historisch oriënteren.

Slaget ved Dybbøl
de openingsgeneriek zoomt uit op dit schilderij van Vilhelm Jacob Rosenstand (1894), vergelijkbaar met de openingsgeneriek van Novecento

De oorlog van 1864 tussen Denemarken enerzijds en de Duitse Bond (Pruisen en Oostenrijk) anderzijds, was een vervolg op de Eerste Duits-Deense Oorlog (1848-1851). In het revolutiejaar 1848 verklaarde een groep etnisch Duitsers in zich onafhankelijk van Denemarken. Ze werden daarin gesteund door Pruisen die de Sleeswijk-Holsteinse kwestie lieten escaleren. Deze escalatie was een gevolg van het nationalisme dat na 1815 in Europa soms hoog oplaaide. Maar pas in 1914 zou het nationalisme in een totale oorlog uitmonden waarbij alle grootmachten betrokken waren.

Düppeler Schanzen
de bestorming van de Düppeler Schanzen

In 1852 werd de Eerste Duits-Deense Oorlog beëindigd met het Verdrag van Londen. Maar dit verdrag legde, zoals wel vaker met verdragen gebeurt, een tijdbom. De grootmachten wilden niet dat Pruisen te groot en machtig zou worden, en daarom was het Verdrag van Londen in het voordeel van Denemarken en in het nadeel van de Duitse Bond: de Deense troonopvolging in Sleeswijk-Holstein werd erkend, alle delen van het land moesten gelijkwaardig behandeld worden, Sleeswijk mocht niet tot het Deense koninkrijk worden ingelijfd en Holstein bleef lid van de Duitse Bond. In feite veranderde er niet zo veel. Het was een kwestie van tijd dat het conflict opnieuw tot uitbarsting zou komen. Twaalf jaar later was het zover en brak opnieuw oorlog uit tussen Denemarken en de Duitse Bond.

De oorzaak van Tweede Duits-Deense Oorlog was de schending van het Verdrag van Londen door Denemarken. Tegen de afspraken in wilden Deense nationalisten het hertogdom Sleeswijk verenigen met het Koninkrijk Denemarken. Dit leidde tot grote verontwaardiging binnen de Duitse Bond. Bismarck maakte gebruik van de publieke opinie en adviseerde de Pruisische koning om Denemarken de oorlog te verklaren. De Denen konden ditmaal niet rekenen op Britse steun, omdat ze zich niet aan het Verdrag van Londen hadden gehouden.

Slaget ved Dybbøl
Slaget ved Dybbøl (Slag bij de Düppeler Schanzen)
schilderij van Jørgen Valentin Sonne 1871

De Tweede Duits-Deense Oorlog werd een afgang voor Denemarken. De Vrede van Wenen (1864) die een einde maakte aan het conflict, bepaalde dat de twee hertogdommen het gezamenlijke bezit zouden worden van Pruisen en Oostenrijk. Al gauw zou dit leiden tot spanningen binnen de Duitse Bond. Twee jaar later zou het tijdens de Slag bij Königgfratz (1866) tot een krachtmeting komen tussen Pruisen en Oostenrijk.

Düppeler Schanzen
de aanval op de Düppeler Schanzen, 18 april 1864

Achteraf was de oorlog van 1864, met name voor Bismarck, de generale repetitie voor de oorlogen in 1866 en 1870 waarin Pruisen respectievelijk de grootmachten Oostenrijk en Frankrijk zou verslaan. De Tweede Duits-Deense Oorlog vormde het startschot voor de Pruisische opmars in Europa. De gevreesde confrontatie tussen Pruisen (als aanvoerder van het Duitse Keizerrijk) met de grootmachten, Rusland, Engeland zou in 1914 volgen. De deelname aan de Eerste Wereldoorlog van de opkomende grootmacht Amerika in 1917 zou Duitsland tenslotte fataal worden.

1863 en 1865
met de Vrede van Wenen in 1864 verliest het Koninkrijk Denemarken éénderde van haar grondgebied en éénvijfde van haar bevolking

1864 PDFDer Zweite Schleswigsche Krieg 1864
Meer dan 3.500 boeken en publicaties zijn er al over de Tweede Deens-Duitse Oorlog geschreven. Ter gelegenheid van de 150-jarige herdenking van deze oorlog komt daar nu dit boekje van Inge Adriansen en Jens Ole Christensen bij. Het is via internet als PDF in drie talen (Deens, Duits en Engels) te downloaden.

Der Deutsch-Dänische Krieg 1864 [ preussenweb.de ] | Düppeler Schanzen

fly me to the sixties

maandagavond gezien op RTL8: Catch me if you can (2002)

Catch me if you can is een misdaadkomedie die gebaseerd is op het ware verhaal van oplichter Frank W. Abinagle Jr. die carrière zou maken bij de FBI als expert in check fraude. Het is een aardige onderhoudende film met een stercast (naast Leonardo Di Caprio en Tom Hanks in de hoofdrollen spelen Christopher Walken en Martin Sheen mee, bekend van twee legendarische anti-Vietnamfilms uit de late jaren zeventig). Het leukste van de film vind ik de stijl van de jaren zestig in het bijzonder de luchtvaartcultuur. De toon wordt al gezet met de openingsgeneriek, een animatie in frisse kleurige vectorstijl.

Catch me if you can
de openingsgeneriek van Catch me if you can

Fraudeur Frank Abinagle ontdekt dat een piloot priveleges geniet en veel gemakkelijker toegang krijgt en doet zich in een uniform van panam voor als copiloot. We zien de wereld vanuit het perspectief van de luchthaven. In de jaren vijftig en zestig kondigde het airport zich aan als de voorbode van onze huidige geglobaliseerde wereld. Daar paste een blij modernistisch beeld bij zoals dat in de posters van Trans Word Airlines naar voren komt.

TWA
TWA poster uit de jaren zestig

Een van de iconen van het futurisme van de late jaren vijftig en zestig is het TWA Flight Centre (1962) op John F. Kennedy (JFK) International Airport van de Finse architect Eero Saarinen. Het is tevens een van de schoolvoorbeelden van sculpturale architectuur. Een van de scenes speelt zich af in het interieur van het TWA Flight Centre. Op de achtergrond klinkt Fly me to the moon van Astrud Gilberto. Onbezorgder en maakbaarder kun je je de wereld bijna niet voorstellen. Precies in de geest van het utopisch modernisme dat vijftig jaar geleden een hoogtepunt had bereikt. Snel daarna kwam de ontnuchtering met Vietnam en de schaduwzijde van de welvaart.

TWA Flight Centre van Eero Saarinen
Op de achtergrond van het TWA Flight Centre klinkt Fly me to the moon van Astrud Gilberto. Maakbaarder is de wereld nauwelijks voor te stellen.

Catch me if you can [ imdb.com ]

Amerikaanse angst

opnieuw gezien: Mad Men zesde seizoen episode 5: The Flood

Mad Men Poster Season 6In april en mei zullen in de Verenigde Staten de laatste afleveringen van Mad Men uitgezonden worden. De fans waren hier al een paar jaar op voorbereid, maar het blijft toch even slikken. Het zevende seizoen dat in 2014 werd uitgezonden, bestond slechts uit zeven afleveringen in plaats van de gebruikelijke dertien. Het laatste seizoen zal om marketingtechnische redenen niet “Season 8″ maar “Season 7 Part II” gaan heten. De serie zal tenslotte uitkomen op 92 afleveringen. Waarschijnlijk komen er in Nederland en Vlaanderen ook twee DVD-boxen uit met ieder zeven afleveringen en zal “Season 7 Part I” vanaf juni verkrijgbaar zijn met Nederlandse ondertiteling.

Om mij een beetje voor te bereiden op het naderende afscheid van Mad Men dook ik weer eens in het zesde seizoen (2013) dat zich afspeelt in 1968. Gisterenavond keek ik op DVD naar de vijfde episode The Flood die zich afspeelt rond 4 april 1968, de dag dat Martin Luther King in Memphis vermoord werd. Het is jammer dat de uitgebreide timeline van Mad Men afleveringen niet verder gaat dan het vierde seizoen en 12 oktober 1965. Daarin kun je precies aflezen hoe de episodes langs de achtergrond van historische gebeurtenissen schuiven. Met de applicatie Smart Draw heeft iemand een tijdlijn gemaakt die de jaren zestig wél helemaal doorloopt maar ook erg bondig is.

Mad Men Timeline 1867 - 1968 - 1969
Martin Luther King werd vermoord op 4 april 1968
(of in Mad Men Season 6, episode 5)

Soms verwijzen de titels van Mad Men naar een quote van een van de personages. In dit geval gebruikt de vader van Ginsberg de metafoor van de ark van Noach in het Bijbelverhaal van de zondvloed. Maar The Flood heeft in deze aflevering nog een andere betekenis. Ze verwijst naar de geestelijke toestand van Amerika in 1968. Sinds het Tet-Offensief dat op 30 januari 1968 begon en maandenlang duurde, drong in Amerika langzaam het besef door dat de oorlog in Vietnam een verloren oorlog was. Achteraf weten we dat de Verenigde Staten sindsdien over het hoogtepunt van hun macht heen zijn. Het apocalyptische beeld van een half vergaan vrijheidsbeeld uit Planet of the Apes is een Amerikaanse metafoor van onderhuidse angst.

Mad Men
de scene uit Planet of the Apes met de brokstukken van het vrijheidsbeeld in de branding verwijst naar The Flood, de titel van de deze episode.
Met Mad Men heeft geestelijk vader Matthew Weiner een kunstwerk gemaakt dat even Amerikaans als menselijk is.

Je ziet deze onderhuidse angst in de ogen van Bobby wanneer hij samen met zijn vader dit onheilsbeeld in de bioscoop ziet. Scenes als deze maken Mad Men zo bijzonder. Telkens worden een-tweetjes gemaakt tussen the show must go on aan de buitenkant en de angst en onzekerheid aan de binnenkant. Met Mad Men heeft geestelijk vader Matthew Weiner een kunstwerk gemaakt dat even Amerikaans als menselijk is.

alle episodes van Mad Men op een rij [ amctv.com ]