Categorie archief: muziek

kauwgomballen

maandag op BBC2 : Bye Bye Birdie (1963)

Bye Bye BirdieVóór de Beatlesmania had je in Amerika de gekte rond Elvis Presley. Sindsdien zijn rages onder teenagers een vast bestanddeel van onze massacultuur geworden. Deze rages baseren zich op hormonen en het verlangen om ergens bij te horen. Hun uitwerking vinden ze in groepshysterie. Dat jonge meisjes de meest dankbare slachtoffers zijn, weet iedere marketeer. Jeugdidolen zijn bijna altijd het product van marketingstrategie. Ze verleiden niet alleen jongeren maar ook fabrikanten die hun merknaam graag verbinden met deze idolen.

In 1978 was John Travolta dé ster. Ik was 15 en had de ideale leeftijd om een tieneridool na te volgen. Maar wij jongens hadden het niet bepaald op John Travolta die “onze meisjes” afpikte. Deze jaloezie bracht sommige jongens ertoe een vette kuif te nemen en een zwart leren jack te dragen in de hoop te delen in zijn succes bij de chicks.

bybye birdie still
Ann-Margret als Kim in Bye Bye Birdie

De musicalfilm Bye Bye Birdie uit 1963 heeft de makers van Grease (1978) duidelijk geïnspireerd. Vrouwelijke hysterie en mannelijke coolness worden in deze film over the top getild. Het idool is Conrad Birdie, een stoere rock ‘n roller, in de markt gezet om jonge meisjes in extase te brengen, zodat ze kritiekloos alles willen hebben wat men hun “vogeltje” te maken heeft.

Het aardige van musicalfilms vind ik altijd de kleurrijke beelden. Bye Bye Birdie begint met een smekende Ann Margret op een lopende band voor een hardblauwe achtergrond die gebruikt wordt voor zogenaamde chroma keying. Dat is een techniek waarbij je in één handeling de volledige achtergrond veranderen kan, terwijl de bewegende figuur op de voorgrond daarin naadloos geïntegreerd is.

Bye Bye Birdie
Ann-Margret in titelsong Bye Bye Birdie

Begin jaren zestig is dit harde blauw vooral bekend door de Franse kunstenaar Yves Klein. De zachte pasteltinten uit de jaren vijftig verdwijnen langzaam uit beeld en aan het begin van de jaren zeventig zullen vooral harde kleuren de sfeer bepalen. Bye Bye Birdie laat een overgang te zien.

Felgekleurde effen achtergronden zoals in Bye Bye Birdie zie je ook in The West Side Story.(1961) Het zal ook te maken hebben met de inburgering van de kleurentelevisie in Amerika. Zoals er in de beginjaren van de talkie enorm veel gekwebbeld werd in de film, zo werd het beginjaren zestig letterlijk heel bont gemaakt.

ins Blaue hinein | Bye Bye Birdie [ nl.wikipedia.org ]

Britse invasie 1964

In april 1964 veroverden The Beatles de top 5 in Amerika

Precies een halve eeuw geleden, op 4 april 1964, hielden The Beatles in de Verenigde Staten de top 5 van de de Billboard Hot 100 bezet met vijf platen: Can’t Buy Me Love, Twist and Shout, She Loves You, I Want to Hold Your Hand, and Please Please Me. Niet voor niets spraken de Amerikanen over de British Invasion.

beatles
de Billboard Hot 100 (4 april 1964)

The Beatles waren niet de enige succesvolle Britten. The Dave Clark Five, The Kinks, The Rolling Stones, en The Who veroverden ook hoge posities in de Billboard Hot 100.

de kijkdoos van Méliès

gekeken en geluisterd naar: Le voyage dans la lune van Air (2012)

air CD 2012Regelmatig schrijven hedendaagse componisten filmmuziek bij zwijgende films uit de pionierstijd. Zo zag ik begin dit jaar bij de Frans-Duitse zender ARTE Fantômas (1913) en Das Cabinet des Dr. Caligari (1920) met een hedendaagse score. Het Franse duo Nicolas Godin en Jean-Benoît Duncke, beter bekend als Air componeerde in 2011 muziek bij Le voyage dans la lune (1902).

Fragmenten uit dit aanstekelijke knutselfilmpje van de legendarische Franse filmmaker Georges Méliès (1861-1938) zag ik onlangs nog in de finale van Hugo (2011) van Martin Scorsese. Hugo is de verfilming van de historische roman The Invention of Hugo Cabret (2007) van Brian Selznick met het leven van Georges Méliès als uitgangspunt.

Le voyage dans la lune laat duidelijk zien dat film (die toen nog “levende beelden” heette) in het prille begin van de twintigste eeuw een echte kermisattractie was. Wanneer je de revuemeisjes ziet die de maanraket in een “dikke Bertha” duwen, waan je je in een théâtre du Vaudeville. De beelden zijn stuk voor stuk met de hand ingekleurd. Het knip-en-plak-werk is duidelijk te zien. Soms lijken het plaatjes uit een poesiealbum die tot leven komen.

Méliès maakte zijn fantastische filmpjes in de nadagen van het Belle Epoque. Dat zijn maanraket sprekend leek op het wapentuig dat in 1914 met geweld losbarstte, kon hij pas achteraf zien. Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog zou Méliès niets meer produceren en zijn werk raakte in de vergetelheid. In de jaren twintig kreeg hij herwaardering van de surrealisten. Hij maakte dat gelukkig zelf nog mee.

twee minuten uit een ingekleurde versie
van Le voyage dans la lune
Air – Le voyage dans la lune
According to a press release, the album takes its inspiration from the classic 1902 silent science fiction film A Trip to the Moon (Le voyage dans la lune) by Georges Méliès. A fully restored version of the film is currently playing at film festivals worldwide. Air composed an original score for this new film version of the film. A free three-minute film excerpt featuring the song “Sonic Armada” was made available for one week in early December 2011 in conjunction with a pre-order offer. The digital version of the album along with the newly restored and colourised sixteen-minute film was released as a strictly limited edition.
 
Bron: en.wikipedia.org

de mooiste maanreis uit de filmgeschiedenis [ filmkrant.nl ]

easy listening

het pianoduo Arthur Ferrante & Louis Teicher
de filmscore van The Apartment (1960)

Ferrante & TeicherEind jaren vijftig brak niet alleen de rock ‘n roll door, maar ook de easy listening. Meestal ging het daarbij om “onsterfelijke melodieën” of bekende muziek uit musicals en films. Het waren licht-klassieke arrangementen vaak met veel blazers. In Europa vlogen langspelers van Mantovani, Bert Kaempfert en James Last de deur van de platenwinkel uit. En in de Verenigde Staten platen van Ferrante & Teicher. Ferrante & Teicher? Hier heeft dit pianoduo nooit echt naam gemaakt. Of er moet nog een film over de heren gemaakt worden, zoals dit jaar met Liberace gebeurd is.

The Apartment
Arthur Ferrante en Louis Teicher waren bijna even populair als Buddy Holly (hun bril was in ieder geval even populair) en gingen zelfs met Kennedy op de foto

Ik ontdekte het duo door de film The Apartment (1960) van Billy Wilder. De score is gecomponeerd door Adolph Deutsch. Het is rijk georkestreerde filmmuziek met hier en daar zwijmelarrangementen voor strijkers zoals tot 1960 nog gebruikelijk was in een romantische komedie. De film kwam in de zomer van 1960 uit maar speelt zich af rond kerst 1959. Eigenlijk is het dus een kerstfilm. De langspeler van Ferrante and Teicher zal met kerst 1960 in Amerika onder heel wat kerstbomen hebben gelegen.

The Apartment
The Apartment (1960)
The Westside Story
In 1961 deden Ferrante & Teicher ook Bernstein’s score van The West Side Story

Ferrante & Teicher [ en.wikipedia.org ]

Spaanse ziel

geluisterd naar Sketches from Spain (1960)
en de filmscore van El Cid (1961)

Als ik de Spaanse ziel in één woord moet typeren, dan weet ik niet te kiezen tussen staccato en frygisch. Het staccato geeft de beweging en het frygisch de stemming van de Spaanse ziel aan. En stemming en roering van de ziel horen bij elkaar. Om in de Spaanse ziel door te dringen, hoef je geen Spanjaard te zijn.

Miklós Rózsa hspace=Ik luister op dit moment naar niet-Spaanse componisten die rond 1960 muziek hebben geschreven waarin we het hart van Spanje horen kloppen: Sketches from Spain (1960) en de filmscore El Cid (1961). Maar toch is dit geen Spaanse muziek. Sketches from Spain van Miles Davis en Gil Evans is een jazzalbum en de filmscore bij El Cid van Miklós Rózsa is filmmuziek uit Hollywood. In een tijd waarin we veel reflecteren over “nationale identiteit”, laat deze muziek horen dat de volksziel vloeibaar is. De Spaanse ziel “doet het” met Jazz en Hollywood zonder dat deze verkracht of zielloos wordt.

De epische filmmuziek van Miklós Rózsa is vaak even monumentaal als de titels van de films waarvoor hij componeerde: Quo Vadis, Ben Hur, The King of Kings en El Cid. Het is spectaculaire Hollywoodmuziek, maar als je goed luistert, hoor je in het lovetheme van El Cid (The falcon and the dove) Hongaarse volksmuziek samensmelten met de ziel van Spanje. Rózsa kreeg twee oscarnominaties voor zijn score.

De frygische toonladder is een van de zeven diatonische hoofdkerktoonsoorten of modi zoals die in de westerse muziek worden gebruikt. Deze toonladder kan worden verkregen door op een piano vanaf de E een octaaf omhoog te spelen op de witte toetsen tot de eerstvolgende E. De frygische toonladder is een mineurladder. Kenmerkend voor deze toonreeks is de kleine secunde. Dit geeft deze toonladder een enigszins mysterieuze, “exotische” of “Spaanse” sfeer.
Bron: nl.wikipedia.org

Sketches of SpainSketches of Spain is een jazz-plaat van Miles Davis en Gil Evans, die de arrangementen en het dirigeerwerk voor zijn rekening nam. De plaat werd in 1960 uitgegeven door Columbia. De opnames vonden plaats in november 1959 en maart 1960 in de 30th Street Studio in New York City. Na Miles Ahead en Porgy and Bess, was Sketches of Spain de derde samenwerking tussen Miles Davis en Gil Evans.
 
Bron: nl.wikipedia.org