Categorie archief: muziek

Prins Igor

geluisterd naar Overture to Prince Igor van Alexander Borodin

De Russische componist Nikolaj Rimski-Korsakov (1844-1908) overleefde de componisten Modest Moessorgsky (1839-1881) en Alexander Borodin (1833-1887) die samen met hem (en Mili Balakirev en César Cui) tot het Machtige Hoopje behoorden. Hij voltooide verschillende composities die ze zelf niet meer hadden kunnen afmaken. Van Moessorgsky orkestreerde hij de Nacht op de Kale Berg (1886) en van Borodin voltooide hij de opera Prins Igor (1890).

Overture van Prins Igor o.l.v. Bernard Haitink

filmmuziek zonder film [ 2 ]

aan het luisteren naar: В средней Азии van Alexander Borodin
een tafereel uit de steppen van Centraal-Azië (1880)

Aleksandr BorodinDe Russische componist Alexander Borodin (1833-1887) maakte deel uit van Могучая Кучка, ook wel “het Machtige Hoopje” of “De Vijf” genoemd. Samen met Mili Balakirev (1837-1910), César Cui (1835-1918), Modest Moessorgski (1839-1881) en Nikolaj Rimski-Korsakov (1844-1908) streefde hij naar specifiek Russische muziek.

Ook in Rusland had het nationalisme in de negentiende eeuw voet aan de grond gekregen. Het panslavisme probeerde de Russen en de Slaven in Oost-Europa geestelijk te verenigen, bij voorkeur onder leiding van Rusland. Nog altijd beschouwen de Bulgaren en Serviërs zich als bloedbroeders van de Russen. Door de Russische aders stroomt echter niet alleen Slavisch bloed. Van 1240 tot diep in de vijftiende eeuw werd Rusland door een wild steppevolk uit Azië, de Tataren, overheerst. Het Slavische bloed mengde zich met Tataars bloed.

Voor Noord-Europeanen is de Slavische volksaard al pittig. Maar de Tataarse volksaard raast als Dzjengis Khan over de steppen. Zeker niet iedere Rus heeft kolkend bloed in de aderen, maar de Europeaan verbindt de spreekwoordelijke Ivan de Verschrikkelijke wel gemakkelijk met de Russische volksaard. Als deze volksaard ergens tot uitdrukking in is gekomen, dan is het wel in de muziek. De bovengenoemde vijf Russische componisten zochten hun nationale identiteit in sprookjes en volksmuziek. Juist daar meenden zij, in navolging van Herder, de gebroeders Grimm en de Duitse romantici, de volksaard op heterdaad te kunnen betrappen. Slavische dansen en volksverhalen waren voor deze componisten een geliefd thema. Ze hadden een voorkeur voor contrasten: lieflijke, dromerige passages worden in hun composities afgewisseld met temperamentvolle, heftige passages.

steppe
Alexei K. Savrasov (1830-1897)
steppe in de middag

In 1880 componeerde Alexander Borodin het symfonische gedicht een tafereel uit de steppen van Centraal-Azië. Programmamuziek volgt een scenario en is daardoor heel beeldend. Je zou het de filmmuziek zonder film kunnen noemen en het genre was in de tweede helft van de negentiende eeuw erg populair. Aanleiding voor zijn compositie was het 25-jarig jubileum van Alexander II (1818-1881). Tijdens de regeerperiode van deze tsaar waren er grote gebieden in Centraal-Azië aan het Russische Rijk toegevoegd. Borodin‘s compositie is behalve een eerbetoon aan tsaar Alexander II ook een politiek werk: de Russische ziel en de geest van het oosten versmelten met elkaar. Onder Moskou’s paraplu.

steppe
A. Franz Roubaud (1856-1928)
Russische kozakken in de steppe
Borodin’s compositie is behalve een eerbetoon aan tsaar Alexander II ook een politiek werk: de Russische ziel en de geest van het Oosten versmelten met elkaar. Onder Moskou’s paraplu.

een tafereel uit de steppen van Centraal-Azië
In de monotone steppe van Centraal-Azië horen we een vredig Russisch lied. In de verte horen we het getrappel van paarden en kamelen, begeleid door oosterse klanken. Een lokale karavaan komt naderbij. Onder de bescherming van de Russische soldaten is de karavaan veilig en zorgeloos trekt ze haar lange tocht door de uitgestrekte steppe. Daarna verwijdert de karavaan zich weer. Het Russische lied en de oosterse klanken combineren zich tot een gemeenschappelijke harmonie die geleidelijk in de immense ruimte van de steppe weer verloren gaat.

filmmuziek zonder film [ 1 ]

L’Estro Armonico

geluisterd naar Concerto in G minor (1711) van Antonio Vivaldi

L’Estro Armonico (“De harmonieuze inspiratie”) is de titel van een cyclus van twaalf concerten voor viool en strijkorkest van Antonio Vivaldi uit 1711. Het is gecomponeerd voor vier violen, twee altviolen, cello en continuo. De invloed van dit concert was zo groot, dat er in het begin van de achttiende sprake was van een zogenaamde Vivaldikoorts. Ook in de vroege concerten van Johann Sebastian Bach is de invloed van de Estro Armonico onmiskenbaar aanwezig.

Vivaldi Concerto grosso in g minor RV 578 op 3 nr 2

Het derde concert uit deze cyclus begint met een karakteristiek ritmisch spiccato dat ik vaker in de score van historische drama ben tegengekomen.

1975 – disco really made it

veertig jaar geleden brak de disco definitief door

In januari 1975 zat ik in de zesde klas van de basisschool. Ik was nog te jong voor de discotheek en kon noch het gekreun van Donna Summer noch het Frans van Patti Labelle “een plek geven” in mijn elfjarige zieltje. Maar ik begreep toch wel dat het om iets ondeugends ging: halfnaakte dames in badpakken die met de heupen stonden te wiegen en die door Ad Visser of Sjef van Oekel enthousiast werden aangekondigd.

Donna Summer
Donna Summer The Lady of the Night op nummer 3 in de top 40 van 18 januari 1975

Toen ik op de middelbare school kwam, ontwaakte de puber in mij en begon ik het gekreun van Donna “een plek gaan geven”. Haar lady of the night zag ik overigens bij andere artiesten terugkeren. Van Abba leerde ik dat ze “only seventeen” was. De disco dreunde en Donna kreunde vanaf januari 1975 de tweede helft van de jaren zeventig door, ondanks de opkomst van punk, ska, reggae en new wave. “Disco really made it” zong Gruppo Sportivo in 1979. “it’s empty and I hate it” Dat disco leeg is, wisten we al van een andere discohit uit 1975. Fly Robin fly van Silver Convention kende slechts zes woorden: Fly, Robin, Up, To, The en Sky. Maar om teksten gaat het niet bij disco. Yes sir, I can boogie.

Labelle
Labelle Lady Marmalade (Voulez vous coucher avec moi ce soir) op nummer 7 in de top 40 van 18 januari 1975

Het feestje van de disco had een apocalypstisch einde. De losbandigheid waartoe disco en discotheken in de jaren zeventig een voorzet hadden gegeven, leidde in de loop van de jaren tachtig niet alleen in een explosie van allerlei soorten SOA’s, maar tenslotte ook in het gevreesde dodelijke HIV-virus.

Overigens stond Killer Queen, de eerste hitsingle van Queen in ons land, op een derde plaats in de Top 40 van 18 januari 1975. Hoger zou deze plaat niet komen. Twee weken later, op 1 februari 1975, bereikte Voulez vous coucher avec moi ce soir van Labelle de eerste plaats.

droomwereld

vandaag gezien: Spellbound (1945)

Eindelijk zag ik Spellbound, mijn zestiende film van Hitchcock. De film wordt geroemd om de sequence van surrealistische droombeelden geïnspireerd door schilderijen van Salvador Dali. Dertien jaar later zou Hitchcock in Vertigo een soortgelijke psychologische animatie herhalen. Bijna net zo dromerig vond ik de matte painting in de buitenopnamen.

Spellbound
matte uit Spellbound

Eerst zien we Gregory Peck en Ingrid Bergman door een pastorale idylle flaneren en later skiën ze samen door een Alpine sneeuwwereld. Beide landschappen zijn realisme over the top. Nep dus. Onderstaande matte paintings vond ik op nzpetesmatteshot.blogspot.nl.

Spellbound
matte uit Spellbound

Spellbound is ook zeer de moeite waard door de filmmuziek van Miklós Rózsa die er een oscar aan overhield. Hij zette met deze score een standaard neer.

Spellbound [ imdb.com ]

punk goddess

gisteren gezien bij het Uur van de wolf: Blondie’s New York

In het voorjaar van 1978 werd mij de adem benomen door een blonde verschijning. Het eerste optreden van Blondie in Toppop was voor mij en de jongens in mijn klas een verpletterende gebeurtenis. De hormonen bleven die zomer gieren met stormkracht 11. In mijn fantasie ging Whole lotta Rosie van AC/DC over Blondie.

Blondie,
Blondie met Denis in Toppop, maart 1978
… Blondie hield mij als 14-jarige een rode lap voor
Met het album “Parallel Lines” transformeerde Blondie van een New Yorks punkbandje tot een pop-act met wereldwijde sterrenstatus. Met twintig miljoen verkochte exemplaren zijn nummers als “Heart of Glass”, “Hanging on the Telephone” en “One Way or Another” inmiddels klassiekers. Het album belichaamde de sfeer van New York in de jaren zeventig: armoede, criminaliteit en tegelijk een explosie van creativiteit. Deze documentaire is het verhaal van dit album, verteld door de zeven eigenzinnige types die het maakten.
 
Bron: programma.ntr.nl

Hanging on the telephone [ W&V ]

geniaal kattengejammer

geluisterd naar Pussycat Moan van Katie Webster

Op een bandje dat ik in 1991 tijdens een bluesnacht heb opgenomen, kwam ik
Katie Webster tegen met een klaagzang over haar drinkende echtgenoot. Wat een wijf!

Katie Webster
Katie Webster (1936-1999)
Because, baby, this here pussycat
Aint gonna be your pussycat
no more
So many days, since you’ve been away
I often think of you my sweet baby
I think of you both night and day
But some day, someday my sweet baby
You won’t be no trouble, you won’t worry my life anymore
 
But, baby, you just goin around spending my money
Chasing every single woman in town
But listen man, if you knew didn’t want my lovin
Why the hell would you stop, stop and put my dollars down
 
You know that is the one thing, the main thing baby
That could get you a lifetime home in the ground
 
But, baby, why’d you tell my best friend that you didn’t want me, Nore?
But I know that’s a lie because every time I turn my back
You’re trying to sneak back into my back door
And I’m telling you, I’m warning you if you don’t stop all that jive
And stop trying to be so high classed
Somebody’s gonna shoot you right dead in your….
 
I can’t understand
Why don’t you just pack your bags
Don’t you see I don’t need you no more
Because my other man is just waitin
For you to step out of that front door
But is said I’m sorry baby
I warned you
And now I’m for really
Because, baby, this here pussycat
Aint gonna be your pussycat no more
Kate Webster – Pussycat Moan

biografie van Katie Webster