Categorie archief: muziek

de rebelse jaren

You say you want a revolution? – records and rebels 1966-1970
in Victoria & Albert Museum, London t/m 27 februari 2017

“Wat valt er in godsnaam nog over die uitgekauwde jaren zestig te melden? Plenty! Het Victoria & Albert Museum in Londen heeft een monsterklus geklaard door enige ordening aan te brengen in de overweldigende nalatenschap van het tijdvak 1966-1970.”
Zo begint een artikel in de nieuwste VPRO-gids over de tentoonstelling You say you want a revolution? – records and rebels 1966-1970 in het Victoria & Albert Museum.

Revolution
Victoria & Albert Museum

You say you want a revolution? – records and rebels 1966-1970 [ vam.ac.uk ]

Napoleon & Woodstock

Op 15 augustus 1769 werd Napoleon geboren op Corsica
Op 15 augustus 1969 begon Woodstock

Beiden mobiliseerden een volksmassa, maar Napoleon en Woodstock hebben nog meer met elkaar gemeen. Ze zagen allebei het licht op de Ontslaping van de Moeder Gods, traditioneel het feest dat het kerkelijk jaar afsluit. Op de website van de Canadese schrijfster Shannon Selin las ik over de geboorte van Napoleon:

Napoleon Bonaparte was born on Tuesday, August 15, 1769, in Ajaccio, Corsica. France had acquired Corsica from the Italian city-state of Genoa the year before. Napoleon’s parents were Carlo and Letizia (Ramolino) Buonaparte. Their first surviving child, Giuseppe (Joseph), was 19 months old when Napoleon was born. Two older children, born in 1765 and 1767, had died in infancy.
 
August 15 marks the celebration of the Catholic Feast of the Assumption of Our Lady the Virgin Mary. Letizia was at mass in the Ajaccio cathedral when she felt severe labour pains. She left the service and walked the short distance to her house (Casa Buonaparte, now a museum), aided by Carlo’s sister Gertrude Paravicini.
 
Bron: shannonselin.com
Napoleon geboortehuis
gevelsteen in het geboortehuis van Napoleon in Ajaccio.
Here, on a couch in the salon – for there was no time to reach her bedroom – with the assistance of Gertrude and a maid-servant, Mammucia Caterina, she was delivered of her fourth child – a boy, with a big head and a very intelligent face, who screamed loudly, and soon began sucking his thumb, which was considered a good augury among the peasants of Corsica.
 
uit: H. Noel Williams, The Women Bonapartes, Vol. 1 (New York, 1909)
Woodstock ticket
kaartje voor vrijdag 15 augustus 1969
Early estimates of attendance increased from 50,000 to around 200,000, but by the time the gates opened on Friday, August 15, more than 400,000 people were clamoring to get in. Those without tickets simply walked through gaps in the fences, and the organizers were eventually forced to make the event free of charge. Folk singer and guitarist Richie Havens kicked off the event with a long set, and Joan Baez and Arlo Guthrie also performed on Friday night.
 
Bron: history.com

Revolver 50

vandaag 50 jaar geleden verscheen Revolver (1966)

Volgens Ian McDonald bereiken de Beatles in 1966 met Revolver de top. De jonge honden van She loves you en Can’t buy me love hebben aan geestverruimende middelen gesnuffeld en zijn zelfs kopje onder gegaan. Op Rubber Soul (december 1965) breekt er in Nowhere man al iets door van het nieuwe geluid, maar met Revolver is het evident geworden. The Beatles hebben het Neverland van de LSD nu ook bezocht. En deze ervaring opent een wereld van geestelijke inzichten (met name bij George Harisson) of vrolijk en soms donker absurdisme (Lennon). Muzikaal dringen de Beatles met psychedelische stijlmiddelen een nieuwe klankwereld binnen. Het duidelijkst is dat op nummers als I’m Only Sleeping, She Said She Said en natuurlijk hét psychedelische sluitstuk Tomorrow never knows.

Revolver
de Russische cover van Revolver
Op de website van Klaus Voormann, de ontwerper van de hoes van Revolver, is het boek Birth of an icon – Revolver 50 te bestellen.

Ian McDonald benadert in Revolution in the head het oeuvre van The Beatles niet als op zichzelf staand, maar als een exponent (misschien wel de belangrijkste) van een veel breder cultuurverschijnsel in de jaren zestig: de psychedelische revolutie. Daarom is het logisch dat hij Revolver (1966), Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band (1967) en The Beatles (1968) tot de top rekent. Met deze albums vormden The Beatles de voorhoede van een counter culture die de kapitalistische westerse wereld vanaf 1966 definitief een alternatief bood: Turn on, tune in and drop out.

Side One
Taxman
Eleanor Rigby
I’m Only Sleeping
Love You To
Here, There and Everywhere
Yellow Submarine
She Said She Said
 
Side two
Good Day Sunshine
And Your Bird Can Sing
For No One
Doctor Robert
I Want to Tell You
Got to Get You into My Life
Tomorrow never knows

Mozart’s zusje

vrijdag gezien op NPO2: Nannerl, la soeur de Mozart (2010)

NannerlRegisseur René Féret heeft Nannerl, la soeur de Mozart gebaseerd op de gelijknamig roman van Rita Charbonnier. Het begint in de herfst van 1763 als Leopold Mozart met zijn vrouw en hun twee wonderkinderen aan een Europese rondreis door Europa begint. De Zevenjarige Oorlog is voorbij en met het talent van Nannerl en Wolfie hoopt vader Mozart roem en fortuin te vergaren. De Grand Tour van de Mozartjes begint in Versailles aan het hof van Lodewijk XV (1710-1774) waar Madame de Pomapadour (1721-1764) de machtigste vrouw is. Beiden komen niet echt in beeld, maar de dauphin Lodewijk Ferdinand speelt wel een rol. Hij raakt bevriend met Nannerl.

De zoon van Lodewijk XV was tijdens het bezoek van de familie Mozarts 34 jaar. Nannerl is in de film bijna vijftien maar dat klopt niet. In werkelijkheid was ze pas twaalf. Wolfgang Amadeus zou op 27 januari 1764 zijn achtste verjaardag vieren.

Nannerl, la soeur de Mozart is gemaakt met veel liefde voor details en laat een intiem beeld zien van de Mozartjes op hun rondreis door Europa. Nannerl wordt gespeeld door de dochter van de regisseur. Een andere dochter van Féret speelt ook een rol. René Féret moet zich in de positie van vader Mozart gevoeld hebben met zijn twee kinderen in zijn productie. Het is een gouden greep geweest om zijn dochters mee te laten spelen, want ze zijn zo naturel als dochters in de nabijheid van hun vader maar kunnen zijn.

Nannerl, la soeur de Mozart
Nannerl zoals Fragonard haar in 1764 gezien zou kunnen hebben.
Nannerl, la soeur de Mozart is gemaakt met veel liefde voor details en laat een intiem beeld zien van de Mozartjes op hun rondreis door Europa.
A private visit was organised in mid-December. Louis XV received them with Mme de Pompadour. Leopold found her beautiful but full of pride. She looked like an empress! He laughed when Wolfgang whispered to him that she looked like Threzel, their cook! After playing for her, Mozart wanted to kiss her. The marquise refused, which annoyed the little boy. Had he not kissed Maria Theresa of Austria? The fact is that the Mozart family came up against the rigidity of the French Court.
 
The official reception of the family was held at the end of December. Since the 24th they had been staying at the hôtel de Cormier (no. 6 of the present rue due Peintre Lebrun), close to the Château. After playing before the royal family, the Dauphine and Mesdames, the daughters of Louis XV, kissed the children several times, to the great satisfaction of Leopold. He measured the interest they took in them by the number of kisses given. Mme de Pompadour was put in her place!
 
On 1 January 1764, the family was invited to the king’s table. Wolfgang was seated beside queen Marie Leszczinska, Leopold close to the king and Nannerl between the Dauphin and Mme Adélaïde. The queen, who spoke German, acted as interpreter. At the end of the meal, Louis XV asked to hear Mozart playing the organ. A time was fixed for the next day, but the king was impatient to hear him and he got up and headed for the royal chapel. Everybody followed. The boy hit one prolonged note, then another, followed by a deluge of harmony. The king was stunned!
 
The Mozart family stayed for 16 days at Versailles. Leopold found the music of the royal chapel both good and bad. He thought the choirs were excellent, but the vocal music was too glacial, too French! They departed with a gift of 1,200 livres from the Menus Plaisirs funds of Louis XV, along with the many other presents that they had received. In March, Mozart dedicated to Mme Victoire, in gratitude, his first two sonatas for harpsichord published in Paris.
 
Bron: en.chateauversailles.fr

Nannerl, la soeur de Mozart [ imdb.com ] | nannerllasoeurdemozart.com

spektakel & vervreemding

Sgt. Peppers Lonely Hearts Club Band (1967) van The Beatles
La Société du spectacle (1967) van Guy Debord
Play Time (1967) van Jacques Tati

Gisteren werd ik extra attent gemaakt op de beroemde klassieker La Société du spectacle van Guy Debord doordat twee heel verschillende draden elkaar raakten. Naar aanleiding van het 49-jarige jubileum van Sgt. Peppers Lonely Hearts Club Band had ik zojuist gelezen in Revolution in the Head (1994) van Ian MacDonald. In deze veel geprezen biografie van Beatles songs wordt diep ingegaan op de betekenis van A day in the life.

Ik las het volgende: “At one level, A day in the life concerns all the alienating effects of “the media”. On another, it looks beyond what the Situationists calles “the society of the Spectacle” to the poetic consiousness invoked by the anarchic wall slogan of May 1968 in Paris.

Even later las ik in het kleinste kamertje van ons huis een tekst op de Filosofie Scheurkalender waarin ook verwezen werd naar het boek van Debord. Langs heel verschillende wegen kwam de spektakelmaatschappij naar mij toe, afgezien van het feit dat ik er vrijwel voortdurend in ondergedompeld ben en aan probeer te ontsnappen.

Beatles
Sgt. Peppers Lonely Hearts Club Band kruipt dicht tegen de massabeeldcultuur aan maar wijst tegelijkertijd naar een poëtisch alternatief.
De hoes van Sgt. Peppers is een soort selfie van de spektakelmaatschappij.

Het is waarschijnlijk geen toeval dat La Société du spectacle en Sgt. Peppers Lonely Hearts Club Band in 1967 verschenen. Er is nog een ander artistiek product uit 1967 dat past in de thematiek van de moderne massaconsumptiemaatschappij, namelijk de film Play Time van Jacques Tati. Halverwege de jaren zestig werd duidelijk hoe sterk de invloed van de massabeeldcultuur op onze geest is. In de kunst gaf pop art een commentaar dat op zijn minst dubbel genoemd mag worden: aan de ene kant was er een kritische houding maar aan de andere kant omhelsden en verheerlijkten pop art kunstenaars de massabeeldcultuur.

Play Time
still uit Play Time (1967)

In Play Time geeft Jacques Tati een speels-filosofisch commentaar. Net als in Mon Oncle laat hij zijn typetje meneer Hulot verwonderd rondwandelen in de moderniteit. Tati houdt zich daarbij verre van moralisme of anti-globalistisch chagrijn. Wél laat hij in even concrete als hilarische situaties zien welke vervreemding er is tussen de mens en zijn modernistische leefomgeving. Ook The Beatles kiezen natuurlijk voor het speelse. Voor Sgt. Peppers spelen ze een soort maskerade en hijsen ze zich in pakken uit de carnavalsshop en worden omgeven door een bont gezelschap. De hoes van Sgt. Peppers is een soort selfie van de spektakelmaatschappij.

Tati laat meneer Hulot verwonderd rondwandelen in de moderniteit. Hij houdt zich daarbij verre van moralisme of anti-globalistisch chagrijn.

Zoals Ian MacDonald terecht opmerkt, wijst Sgt. Peppers ook naar een poëtisch alternatief, een vluchtroute IN de werkelijkheid. De vervreemding biedt namelijk ook kansen. In navolging van het citaat van Novalis wordt in Sgt. Peppers het alledaagse leven in de consumptiemaatschappij geromantiseerd. “Doordat ik het banale een verheven betekenis, het gewone een geheimzinnig aanzien, het bekende de waardigheid van het onbekende, het eindige de schijn van oneindigheid geef, romantiseer ik het.” Natuurlijk lukt dat wat beter als je de mogelijkheden hebt om daar uit te breken met geestverruimende middelen en reizen naar India.

Maarten Doorman merkt tijdens zijn college Het romantische bewustzijn op dat de hippiebeweging een laatste opleving is van de romantiek. De bloemenkinderen verzetten zich aanvankelijk nog tegen de kapitalistische consumptiemaatschappij en vinden een poëtische uitweg. Maar de Facebookgeneratie van vijftig jaar later is volledig in de tang genomen. De verticale grensoverschrijding van Novalis die in 1967 nog volop beleefd wordt, heeft in 2016 plaats gemaakt voor horizontaal surfgedrag, van de ene piek(ervaring) naar de andere piek(ervaring).

De oceaan van het world wide web is uitgestrekter dan ooit en dijt iedere dag verder uit. Maar over het algemeen heeft deze de diepgang van een soepbord gekregen. Door ’68-ers (waaronder Debord) zou deze ontwikkeling gehekeld worden. Maar niet door hedendaagse schrijvers als Alessandero Baricco. In Barbaren legt hij zich erbij neer dat ons “oude bewustzijn” door de massacultuur muteert naar een “nieuw bewustzijn”. We hoppen over het horizontale vlak van het ene spektakel naar het andere. Wat zou daar mis mee zijn?

La Société du SpectacleLa Société du Spectacle (1967)
Dit boek moet gelezen worden in de wetenschap dat het welbewust geschreven is met de bedoeling de spectaculaire maatschappij schade te berokkenen. Het heeft nooit iets verkondigd wat buitensporig is“. Zo besluit Guy Debord (1931-1994) zijn voorwoord uit 1992 bij de derde Franse editie van De spektakelmaatschappij. Dit boek verscheen voor het eerst in 1967 als theoretisch geschrift van de Situationistische Internationale, aan de vooravond van de troebelen van mei 1968, waarin deze organisatie na tien jaar van niet aflatende agitatie en compromisloze kritiek een verregaande invloed had. Sindsdien is het boek, dat met recht en reden ‘Het Kapitaal van de twintigste eeuw’ is genoemd, vele malen herdrukt en in meer dan twaalf talen vertaald; in 1973 werd het door de auteur zelf verfilmd.

De spektakelmaatschappij [ nl.wikipedia.org ] | Play Time [ W&V ]

it was 49 years ago today

op 1 juni 1967 werd de lp een kunstvorm
Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band

Ik maakte pas twintig jaar na dato kennis met de moeder van alle conceptalbums. Op 1 juni 1987 werd ook op de Nederlandse televisie de documentaire It was twenty years ago today uitgezonden. Een vriend had deze voor mij opgenomen op VHS en ik keek wel twintig keer. Ik besloot de LP onmiddellijk aan te schaffen. In 1987 was de compact disc al volop verkrijgbaar maar ik wilde per se het vinyl en de kartonnen hoes. Dat was een gelukkige keuze. Ook al is het een exemplaar uit de jaren tachtig, het werkt toch als een fetisj. Dit hielden de hippies van 1967 ook in hun handen en als ze de dubbele hoes opensloegen, keken de Beatles je recht aan alsof ze tegenover je zaten.

Sgt. Pepper's
de binnenkant van Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band is bijna net zo bekend als de voorzijde
Als 14 juli 1789 voor de Franse Revolutie staat, dan staat 1 juni 1967 voor de Psychedelische Revolutie.

In Revolution in the Head plaatst Ian MacDonald Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band samen met zijn voorganger Revolver (augustus 1966) op het hoogtepunt van The Beatles, precies in het midden van hun bestaan, de jaren 1966-1967. De titel van zijn boek slaat dan ook vooral op de psychedelische revolutie waarin The Beatles misschien wel de hoofdrol hebben gespeeld. De twee bovengenoemde albums bevatten iconische nummers als Lucy in the Sky with diamonds en A day in the life en uitgesproken geestverruimende nummers als Tomorrow never knows en Within you without you. Bovendien verscheen in februari 1967 nog de legendarische single met Strawberry Fields Forever. Als 14 juli 1789 voor de Franse Revolutie staat, dan staat 1 juni 1967 voor de Psychedelische Revolutie.

Sgt. Pepper's
Bijna nergens is de psychedelische omwenteling van 1967 zo zichtbaar geworden als op de cover van Sgt. Pepper’s. The Beatles van Love me do (1963) waren niet alleen historisch geworden maar leken ook uit een ander tijdperk te komen.

Side One
Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band
With a Little Help from My Friends
Lucy in the Sky with Diamonds
Getting Better
Fixing a Hole
She’s Leaving Home
Being for the Benefit of Mr. Kite!
 
Side Two
Within You Without You (Harrison)
When I’m Sixty-Four
Lovely Rita
Good Morning Good Morning
Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band (Reprise)
A Day in the Life

Gospelrock uit Veenendaal

Aarzel niet om te geloven (1971?) van De Maskers

Een Veense band uit de jaren 1960-1975 waar ik nog nooit van gehoord had en die ik ook nog niet was tegengekomen op de blog Veens Lawaai is het trio De maskers. Aan het begin van de jaren zeventig maakten ze stevige Nederlandstalige gospelrock. Hun plaat Aarzel niet om te geloven moet ergens dateren uit 1970-1972.

De maskers
De foto op de hoes moet genomen zijn voor het voormalige buurthuis De Geut aan de Dr.Colijnstraat. Waarschijnlijk repeteerde het drietal hier.