Categorie archief: Duitsland

ogen als schoteltjes

gezien op DVD: M – Eine Stadt sucht einen Mörder (1931)

M.Van Fritz Lang (1890-1976) had ik zes jaar geleden al het een en ander gezien, Siegfried (1924), Kriemhild’s Rache (1924) en Metropolis (1927) en twee jaar geleden ook nog een van zijn laatste films Der Tiger von Eschnapur/Das Indische Grabmal (1959). Vreemd genoeg had ik M – Eine Stadt sucht einen Mörder (1931) nog niet gezien. Fritz Lang beschouwde het als zijn beste film. Toen ik onlangs Le mépris (1963) van Jean-Luc Godard zag, werd ik eraan herinnerd dat ik M. absoluut nog eens moest zien. De personage die Brigitte Bardot in Le mépris speelt, bekent tegenover Fritz Lang (die dan 73 is en zichzelf speelt) dat ze M. beter vindt dan die western met Marlene Dietrich. Drie dagen nadat ik Le Mépris gezien had, kwam ik in Duitsland een DVD tegen met M.. Ik kocht ‘m onmiddellijk.

M – Eine Stadt sucht einen Mörder (1931) was de eerste geluidsfilm van Fritz Lang. Maar ik besloot de eerste keer te kijken met het geluid uit en M. dus te zien als een zwijgende film. In stilistisch opzicht gaat Lang nog steeds door in de traditie van het Duitse expressionisme. Dat zie je goed in de personages die allemaal dik zijn aangezet, eerder types dan karakters. In de zwijgende film moest ondubbelzinnig duidelijk zijn wat voor een rol iemand speelde. Peter Lorre die de rol van de seriemoordenaar Hans Beckert speelt, heeft een gezicht dat geknipt is voor de expressionistische film. Als hij zijn vissenogen groot maakt, lijkt hij op het poppetje van Edvard Munch en brengt hij primair een gevoel van angst en onbehagen op ons over. Precies de stemming die er tijdens de Grote Depressie heerste.

Peter Lorre
Hans Beckert (Peter Lorre) op het moment dat hij zich realiseert dat hij gestigmatiseerd is (met een M op zijn rug) en de paranoia begint.
Als Peter Lorre zijn vissenogen groot maakt, lijkt hij op het poppetje van Edvard Munch en brengt hij primair een gevoel van angst en onbehagen op ons over.

De meeste acteurs zijn gecast als type en waar nodig wordt het nog eens extra dik aangezet met schmink, kunsthaar, kostuum en attributen. Toen de talkie eenmaal volwassen werd, verdwenen de grotesken van het witte doek om plaats te maken voor een generatie acteurs en actrices die een stem hadden. In Sunset Boulevard (1950) mijmert een vergeten diva (Gloria Swanson) uit het tijdperk van de zwijgende film: “we didn’t need dialogue; we had faces!” In M. zien we een overgang van het expressionisme naar de Nieuwe Zakelijkheid van de jaren dertig en van de zwijgende film naar de geluidsfilm. Het hapert hier en daar nog en dat maakt het stilistisch interessant. Daarnaast zijn de regie en de mis en scene strak. Alles en iedereen staat op z’n plek met afgewogen composities en kadrering. Veel takes lijken wel schilderijen. Het tijdsbeeld van de vroege jaren dertig is bedrieglijk. Eerder zien we een kunstmatige werkelijkheid met kunstmatige belichting die in de filmstudio tot in de puntjes in scene is gezet.

M [ moviemeter.nl ]

Max & Maria

gezien op ZDF: Maximilian – Das Spiel von Macht und Liebe (2016)

MaximilianIn december 2016 zond de Oostenrijkse ORF de miniserie Maximilian uit. Coproducent ZDF volgde tien maanden later op drie achtereenvolgende avonden (1, 2 en 3 oktober). Niet voor niets werd Maximilian geprogrammeerd rond de nationale feestdag van Duitsland. Na de Wende zijn de Duitsers weer dieper naar hun identiteit aan het graven. Zo is er bijvoorbeeld weer veel belangstelling voor het Heilige Roomse Rijk. Maximiliaan van Oostenrijk, de grootvader van Karel V, vestigde de basis van een wereldrijk “waar de zon nooit ondergaat”.

Omdat de miniserie een groot publiek wil bereiken, is er gekozen voor een combinatie van historisch drama én romantiek. Zoals de ondertitel al aangeeft, draait het verhaal van Maximilian om macht en liefde. Niet één, maar twee liefdesparen staan centraal: Maximiliaan van Oostenrijk en Maria van Bourgondië én zijn kamerdienaar Wolf von Polheim en Maria’s hofdame Johanna von Hallewyn. In een bikkelharde wereld vol geweld, verraad en liefdeloosheid, vinden zij toch de ware liefde. We zouden onszelf daar zomaar in kunnen herkennen!

habsburger.net
op de prachtige website habsburger.net staat een uitgebreide biografie over Maximiliaan.

Huwelijken op het allerhoogste niveau waren in de regel het vreedzame alternatief voor oorlogsvoering. Het ging in de eerste plaats om de macht en niet om de liefde. Maar net als vierhonderd jaar later met het huwelijk tussen Franz-Jozef en Sisi, vormde het huwelijk tussen Maximiliaan en Maria van Bourgondië een uitzondering op deze regel. Beiden gingen op den duur voor elkaar voelen en zelfs van elkaar houden. Toen Maria in 1482 (ze was toen nog geen vijf jaar met Maximiliaan getrouwd) een dodelijke val van haar paard maakte, was Maximiliaan ontroostbaar. Tot aan zijn dood in 1519 is hij nooit meer gelukkig geweest in de liefde.

Bourgondië
Bourgondië (rode gebiedsdelen) lag op de grens van Frankrijk en het Heilige Duitse Roomse Rijk

Naast de twee liefdesverhalen biedt Maximilian vooral veel visueel spektakel. We krijgen een aardig beeld van het leven in de laat-Bourgondische tijd. In deel drie, dat begint met een bruiloftsmaal, zien we de rijkdom van de Bourgondische keuken, alsof een van de miniaturen van de gebroeders Van Limburg tot leven is gekomen. Iedereen kijkt met verbazing naar de nog middeleeuwse tafelmanieren van de jonge Oostenrijker. Maximiliaan eet met zijn handen en zijn kin druipt van het vet, terwijl de verfijnde Bourgondiërs met mes en vork eten.

De overgang van Middeleeuwen naar Renaissance ging geleidelijk, maar soms was het contrast duidelijk te zien. Maximiliaan wordt der letzte Ritter genoemd, omdat hij op de drempel stond naar de nieuwe tijd waarin de rijke burgerij het levensniveau omhoog stuwde, weg uit die donkere kuil die we de Middeleeuwen zijn gaan noemen. Nog altijd zijn Bourgondisch en carpe diem synoniemen van elkaar, benamingen voor het goede leven.

Maximilian [ imdb.com ]

1477

gezien op ZDF: Maximilian – Das Spiel von Macht und Liebe (2017)

MaximilianLang voordat de Canon van Nederland met zijn thematische benadering in het geschiedenisonderwijs geïntroduceerd werd, ging vaderlandse geschiedenis nog hand in hand met het koppelen van jaartallen aan historische gebeurtenissen. De meeste ouderen die nog met jaartallen in de schoolbanken zijn opgegroeid, zullen zich bij het jaar 1477 twee gebeurtenissen te binnen schieten: de dood van Karel de Stoute [1433-1477] en het huwelijk van zijn dochter Maria van Bourgondië [1457-1482] en Maximiliaan van Oostenrijk [1459-1519]. Over het jaar 1477 ging het gisteren in het eerste deel van de Duits-Oostenrijkse miniserie Maximilian.

Sinds de jaren negentig is er in Duitsland gelukkig weer aandacht voor de Duitse nationale geschiedenis van vóór 1933. In het najaar zendt de ZDF alweer jaren schitterende historische documentaires over het Duitse verleden uit. Gisteren startte ze in samenwerking met de Oostenrijkse ORF de peperdure historische miniserie Maximilian I, over de grootvader van Karel V, de eerste heerser van een wereldrijk waarin de zon nooit onderging.

Hopelijk trekt deze miniserie ook kijkers in Vlaanderen en Nederland, want de geschiedenis van Maximilian I en Maria van Bourgondië gaat natuurlijk ook over de Lage Landen. In de Canon van Nederland is er helaas geen venster op de Bourgondische tijd. De Noordelijke Nederlanden maakten tijdens het bewind van Karel de Stoute tussen 1467 en 1477 een economische bloeitijd door terwijl de Zuidelijke Nederlanden in verval raakten. Maar na de dood van Maria van Bourgondië in 1482 laaide in de Noordelijke Nederlanden het conflict tussen Hoeken en Kabeljauwen weer hoog op.

ZDF website
Alle drie de delen zijn nu al online te zien. Op televisie wordt vanavond deel 2 en morgenavond deel 3 uitgezonden.
1477: Während Friedrich III., Kaiser des Heiligen Römischen Reichs, sein verschuldetes Reich durch die Türken und Ungarn im Osten und durch die Franzosen im Westen bedroht sieht, stirbt bei Nancy Karl der Kühne, Herzog von Burgund, in einem Hinterhalt. Schnell verbreitet sich die Botschaft im Reich. Sowohl König Ludwig XI. von Frankreich als auch Kaiser Friedrich III. sehen nun ihre Chance gekommen, sich mit Burgund zu verbünden. Kaiser Friedrich III. schickt umgehend eine Botschaft nach Gent, um die junge Erbin des wohlhabenden Herzogtums, Maria von Burgund, an das Heiratsabkommen zu erinnern, das sich Karl der Kühne, Herzog von Burgund und Kaiser Friedrich III. einst gegeben haben.
 
Bron: zdf.de

Max [ W&V ]

Rauch over Rink

gelezen in Duitsland: interview met Neo Rauch in Die Zeit
over zijn leermeester Arno Rink (1940-2017)

Op 6 september j.l. overleed Arno Rink een van de schilders van de Leipziger Schule. In Die Zeit las ik een lang interview met zijn leerling Neo Rauch waarin deze stilstaat bij de dood van zijn leermeester.

Rink
Arno Rink – Malerei und Zeichnung 2010

Arno Rink gestorben [ zeit.de ] | Arno Rink gestorben [ spiegel.de ] | Arno Rink [bio]

de Bernini van het hout [ 3 ]

op 11 juli j.l. bezochten we het Bayerisches National Museum in München
Tilman Riemenschneider in neuem Licht
Tilman Riemenschneider
Tilman Riemenschneider

Tilman Riemenschneider
Matthias Weniger, 2016
 
Das Bayerische Nationalmuseum in München besitzt eine der bedeutendsten Riemenschneider-Sammlungen weltweit. Insbesondere die frühen Werke, bei denen der Künstler noch in besonders großem Umfang selbst Hand angelegt hat, werden auf höchstem Niveau präsentiert. Dazu gehört die zentrale Schreingruppe des Münnerstädter Retabels, des ersten Werks, das Riemenschneider nicht auf eine farbige Fassung hin konzipiert hat. Etwa zur selben Zeit entstanden zwei Passionsgruppen, die der Rothenburger Maler Martinus Schwarz in kongenialer Weise polychromiert hat. Das Raffinement von Riemenschneiders Schnitztechnik kommt so noch subtiler zur Geltung. Mit zahlreichen weiteren gefassten wie ungefassten Spitzenwerken des Künstlers werden diese Arbeiten nun erstmals in einem Band vereint und in neuen Farbaufnahmen vorgestellt. Die Publikation erscheint aus Anlass der Neueinrichtung des Riemenschneider-Saals des Bayerischen Nationalmuseums.
 
Bron: jpc.de

bayerisches-nationalmuseum.de