Categorie archief: geschiedenis

landschap en herinnering [ 2 ]

de ruïne in de schilderkunst: Thomas Cole (1801-1849)
The Course of the Empire (1833-1836)

“Les ruines sont ambivalentes. La ruine c’est la victime du temps destructeur. La ruine c’est aussi la résistance au temps. Les ruines sont médiatrices entre perception du temps et perception de l’espace.” Zo begint Mapero zijn beschouwing over de ruïne in de schilderkunst vanaf de Renaissance.

De ruïne heeft eigenlijk dezelfde ambivalentie als de schedel. Beiden herinneren ze ons blijvend aan onze eindigheid. In de achttiende eeuw en vooral in de Romantiek was de ruïne voor de landschapsschilderkunst wat de schedel voor het stilleven was. Een stilleven met een doodshoofd wordt vaak een vanitas genoemd. Maar bij mijn weten bestaat er binnen de landschapsschilderkunst geen subcategorie die we vanitas kunnen noemen.

Quod sumus hoc ertis,
fuimus quandoque quod estis

Romeins grafschrift

“Wat wij zijn, zult u ook zijn
en wij waren ooit wat u nu bent.”

RuysdaelMaar als deze categorie bestond, zouden we daartoe ontelbare landschappen kunnen rekenen. Met name in de periode tussen De Joodse Begraafplaats (ca. 1657) van Jacob van Ruysdael en de Abtei im Eichwald (ca. 1810) van David Caspar Friedrich. Maar ook na Friedrich gaat het nog een tijdje door met de vanitas in de landschapsschilderkunst. Een van de duidelijkste voorbeelden is een cyclus van vijf schilderijen die de Amerikaanse schilder Thomas Cole tussen 1833 en 1836 schilderde onder de naam The Course of the Empire. Cole voegt aan de drie gebruikelijke stadia binnen de levenscylus (“opkomst, blinken en weer verzinken”) nog twee stadia toe en presenteert vijf fasen van een cultuur. The Course of the Empire herinnert als een echte vanitas aan onze ijdelheid en ons onherroepelijke einde. De schedel en de ruïne zijn daar paradoxaal de onvergankelijke tekenen van.

Thomas Cole
Thomas Cole 1833-1836
The Course of the Empire wil de Amerikaan eraan herinneren dat zijn trotse beschaving, net als het Romeinse Rijk, ooit ten onder zal gaan …

landschap en herinneringLandschap en herinnering is een ongekend boek waarin historicus Simon Schama de lezer meeneemt op een ontdekkingsreis door de menselijke geest. Tijdens deze reis, die door de tijd en door de landschappen in natuur en kunst gaat, krijgen mythen en sprookjes een nieuwe opwindende betekenis. Ook wordt duidelijk hoe de mens diepgaand beïnvloed wordt door de omgeving waarin hij verkeert. Met een liefdevol oog voor detail en in een superieure stijl legt hij de vele lagen herinneringen en associaties bloot die eeuwenlang van generatie op generatie zijn doorgegeven. Zoals wij het landschap van de aarde hebben gevormd, heeft de aarde zelf onze cultuur en verbeelding gevormd. Het landschap zal nooit meer hetzelfde zijn na lezing van dit boek.

Bron: vanstockum.nl

The Course of the Empire

Amerikaanse Burgeroorlog [ 19 ]

vandaag 150 jaar geleden: generaal Stonewall Jackson
tijdens de Slag bij Chancellorsville door eigen vuur getroffen

Thomas Jonathan JacksonHonderdvijftig jaar geleden was het een zwarte dag voor de Confederatie. Hoewel de Slag bij Chancellorsville een Zuidelijke overwinning was, leden ze toch een zwaar verlies door een tragische gebeurtenis. Generaal Stonewall Jackson, de “rechterarm” van Robert Lee werd door friendly fire getroffen en verloor een arm. Hij overleed een week later aan complicaties bij zijn verwondingen. Zijn dood was een zware tegenslag voor de Confederatie. Na zijn verwonding, maar vóór zijn dood, zei generaal Lee: “Hij heeft zijn linkerarm verloren, maar ik mijn rechterarm.“ Twee maanden later zou Lee in Gettysburg een nederlaag lijden. Het werd het keerpunt in de Amerikaanse Burgeroorlog.

Hij heeft zijn linkerarm verloren
maar ik mijn rechterarm.

Robert Lee over Stonewall Jackson

Op 2 mei 1863 rond 17.30u vielen de 26.000 soldaten onder Stonewall Jackson vanuit de bossen de totaal verraste soldaten van het XI Corps aan. De meeste soldaten van het XI Corps hadden hun wapens opgeborgen en genoten van hun avondeten. 4.000 Noordelijken werden gevangengenomen zonder één schot te lossen. De meeste anderen sloegen op de vlucht. Eén divisie probeerde stand te houden, maar kon de vijandelijke druk niet weerstaan. Tegen het vallen van de avond had het Zuidelijke korps onder Jackson de uiterste rechterflank vernietigd. Alleen het Noordelijke korps onder Sickels stond tussen Jackson en Lee in.
Slag bij Chancellorsville
Generaal Stonewall Jackson wordt tijdens de Slag bij Chancellorsville door eigen vuur getroffen (Kurz and Allison, 1863)
Hooker trok Sickles korps terug naar Chancellorsville in de loop van de nacht. Zo werd het Zuidelijke leger herenigd. Ze hadden ook de controle gekregen over de hoogtes rond het dorp die bekend stonden als de Hazel Grove. Dit was een ideale locatie om de Noordelijken met artillerie te bestoken. Die nacht verkende Jackson en zijn staf de onmiddellijke omgeving langs de Orange Plank Road om te achterhalen of een nachtelijke aanval bij maanlicht doenbaar was. Toen ze terug naar hun linies reden werden ze aanzien voor Noordelijke cavalerie en beschoten door de wachtposten van zijn eigen korps. De verwondingen zelf waren niet dodelijk. Hij verloor wel een arm. Jackson liep echter een longontsteking op en stierf op 10 mei. Zijn dood was een groot verlies voor de Zuidelijken. Sommige historici stellen dat de Zuidelijke nederlaag bij Gettysburg een rechtstreeks gevolg van zijn dood is.
 
Bron: nl.wikipedia.org

alle posts uit deze reeks | Slag bij Chancellorsville [ nl.wikipedia.org ]

vedute di Roma [ 2 ]

de voorloper van de ansichtkaart in de achttiende eeuw

In de achttiende eeuw bestond er in Rome al een levendig toerisme. Uit heel Europa stroomden toeristen toe naar de Eeuwige Stad om daar rondgeleid te worden langs de ruïnes uit de antieke oudheid. De thuisblijvers konden zij geen foto’s laten zien, maar vaak namen zij prenten of schilderijtjes met stadsgezichten mee naar huis. De Italianen noemden deze stadsgezichten vedute en eigenlijk zijn dit de voorlopers van de ansichtkaart.

De bekendste schilder van stadsgezichten is de Venetiaan Canaletto (1679-1768). Hij was in zijn tijd een beroemdheid. Zijn neefje Bernardo Bellotto (1720-1780) liftte mee op het succes van zijn oom en werd Canaletto II genoemd. Een andere achttiende eeuwse Italiaanse kunstenaar die beroemd geworden is door zijn etsen van stadsgezichten in Rome, is Giovanni Battista Piranesi (1720-1778). Veel minder bekend dan bovenstaande drie kunstenaars is Giovanni Paolo Pannini (1691-1765). Toch was hij in de eerste helft van de achttiende eeuw in Rome de bekendste schilder van vedute.

Pannini
Giovanni Paolo Pannini 1758
Capriccio de Roma
Pannini is het meest bekend door zijn stadsgezichten van Rome, zogeheten vedute. Hij had een bijzonder interesse voor de Romeinse oudheden. Hierbij volgde hij de traditie van de in hoofdzaak niet-Italiaanse schilders (de zg. paesaggisti en de vedute-schilders) die, vanaf de zestiende eeuw, antiek Rome weergaven in reële of imaginaire composities. Pannini had groot succes en kreeg ontelbare navolgers. Veel van Pannini’s schilderijen werden gereproduceerd in etsen, waarvan vele op groot formaat. Hij werd hierin ook geholpen door zijn zoon Francesco, die de leiding had van zijn vaders studio. Zijn leerling Hubert Robert deed het ruïnemotief in Frankrijk ingang vinden.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Vedute di Roma [ 1 ] | Veduta [ nl.wikipedia.org ]