Categorie archief: geschiedenis

barok met een twist

de San Carlo alle Quattro Fontane van Borromini (1599-1667)

VitruviusVoor architecten uit de zestiende en zeventiende eeuw was De Architectura van Vitruvius verplichte kost. Het werk is waarschijnlijk geschreven rond 15 vóór Christus en had een enorme invloed op de architectuur na 1500. Bijna iedereen kent de Mens van Vitruvius in de versie van Leonardo da Vinci. Andere grote architecten zoals Palladio, Bramante, Maderno en Bernini volgden ook de principes van Vitruvius. Barokarchitectuur is uitbundig en speels maar volgt meestal de strenge principes uit De Architectura.

In 1636 kreeg de Italiaanse architect Francesco Borromini de opdracht om een ontwerp te maken voor een kerk op de heuvel van de Quirinaal in Rome, die nu bekend staat onder de naam San Carlo alle Quattro Fontane. De inwijding was tien jaar later. Door geldgebrek kon de voorgevel pas in 1677 voltooid worden naar ontwerpen van Borromini die in 1667 zelfmoord gepleegd had.

San Carlo
San Carlo gravure uit de 18e eeuw

De San Carlo alle Quattro Fontane is wereldberoemd geworden vanwege zijn uitzonderlijke ontwerp. Omdat Borromini‘s zeer persoonlijke invulling van de barok daarna zoveel geïmiteerd is, zien we nu niet meer zo goed waarom zijn tijdgenoten zo onder de indruk waren van zijn ontwerp. Zoiets was nog nooit vertoond. Bij Borromini lijkt de architectuur zélf vloeibaar te worden. Zowel in de geleding van de façade als in de uitwerking van de koepel lijkt hij Vitruvius aan zijn laars te lappen. Maar het is gecompliceerder.

San Carlo
San Carlo voorgevel

Op de blog Understanding Rome las ik in Breaking rules and squeezing pediments: San Carlo alle Quattro Fontane hoe en waarom Borromini afweek van Vitruvius. De Architectura werd geschreven in de tijd van Augustus en gaat uit van de architectuur in Rome uit die periode. Zijn blikveld was dus beperkt. Van de Romeinse architectuur uit latere tijd en uit de oostelijk delen van het Romeinse Rijk kon Vitruvius niets weten. Daar werden stijlelementen toegepast die je ook bij Borromini vindt, zoals een “crescendo” in de geleding van de voorgevel. In de façade van Al Khazneh in Petra zien we net als bij de San Carlo alle Quattro Fontane sterke spanningen tussen convex (bol) en concaaf (hol). Hierdoor krijgen gevels en wanden iets vloeibaars. Deze schwung zal in de achttiende eeuw uitmonden in de late barok en het rococo.

San Carlo
San Carlo alle Quattro Fontane
inwendige van de koepel

San Carlo alle Quattro Fontane | Mens van Vitruvius

Drenthse Hobbema

van Michaela gekregen: Egbert van Drielst (1745-1818)
Egbert van DrielstEgbert van Drielst kreeg zijn eerste tekenonderwijs bij J.F. Francé in de lakfabriek van Steven Numan in Groningen. Omstreeks 1761 kwam Van Drielst, samen met Numans zoon Hermanus naar Haarlem en werd daar leerling van de behangschilder Jan Augustini. In 1765 trok Van Drielst naar Amsterdam. Zijn eerste schilderij ontstond in 1776. Hij studeerde tot 1768 bij Hendrik Meijer; daarna was hij twee jaar werkzaam bij de behangschilder Jan Smeijers.
 
Tussen 1770 en 1810 schilderde Van Drielst ongeveer tien behangensembles van uitstekende kwaliteit, meestal voor huizen aan de Amsterdamse Keizersgracht. De behangschilderingen zijn helaas deels bewaard gebleven en vrijwel nooit op de oorspronkelijke plek. Egbert van Drielst woonde zelf ook op Keizersgracht 592 en 418 en schilderde bij de opdrachtgever, zodat hij rekening kon houden met de lichtinval.
 
Als een van de eerste Hollandse kunstenaars heeft Van Drielst zich door de bossen en dorpen in de provincie Drenthe laten inspireren. Van Drielst was eigenlijk tekenaar. Zijn tekeningen van landschappen zijn geliefde verzamelobjecten.
 
Bron: nl.wikipedia.org
Egbert van Drielst
Egbert van Drielst 1809
Achterbuurtje met tuinen

Amerikaanse Burgeroorlog [ 18 ]

gezien in Cinemec: Lincoln (2012)

LincolnSpielberg’s film over Abraham Lincoln had misschien beter The 13th Amendement kunnen heten. De titel wekt namelijk het vermoeden dat Lincoln een biopic is over de legendarische Amerikaanse president. Maar eigenlijk gaat het maar over een maand uit het leven van Honest Abe. Toch was januari 1865 een cruciale maand, niet alleen voor Lincoln‘s presidentschap, maar ook voor de Amerikaanse geschiedenis. Lincoln maakte zich sterk voor een ingrijpende wijziging van de Amerikaanse grondwet, die de slavernij voorgoed zou afschaffen. De aanname of verwerping van het dertiende amendement zou grote gevolgen hebben, zowel voor zijn presidentschap als voor het verdere verloop van de Civil War.

We weten hoe het is afgelopen maar toch is Lincoln een spannende film geworden. De dialogen van Tony Kushner zijn ijzersterk. Het scenario is gebaseerd op het boek Team of Rivals: The Political Genius of Abraham Lincoln van Doris Kearns Goodwin. Het is knap om een film die 150 minuten duurt en zich voornamelijk afspeelt in donkere ruimten vol pratende negentiende eeuwse mannen, voor onze tijd boeiend te maken. Door zijn scenario met levendige, humoristische dialogen te doorspekken, is Kushner daar goed in geslaagd.

Harper's Weekly 1865
scene in het Huis van Afgevaardigden nadat de grondwetswijziging op 31 januari 1865 door de senaat is aangenomen (Bron: Harper’s Weekly)

In de Verenigde Staten duurt de Sesquicentennial of the American Civil War, de herdenking van de Amerikaanse Burgeroorlog, nog tot 2015. Lincoln is daarom uitstekend getimed en zal vooral door scholieren goed bekeken worden. Na de première in november 2012 kwamen er in Amerika discussies op gang over de historische betrouwbaarheid van de film. Harald Holzer, een van de grootste Lincoln-kenners ter wereld, adviseerde bij het invullen van historische details. In het artikel What’s True and False in Lincoln Movie gaat hij in op een aantal kleine historical bloopers en wijst hij erop dat Lincoln geen documentaire is, maar drama.

De reconstructie van het Washington anno 1865 lijkt zeer nauwkeurig. We zien een fonkelnieuw Capitol, veel witter dan we gewend zijn. De reusachtige koepel was in december 1863 voltooid. In een artikel in de New York Times stelt Kate Masur dat de zwarte bevolking van Washington in de film op de achtergrond blijft. In werkelijkheid was de hoofdstad overspoeld door bevrijde slaven zodat het wel een zwarte stad leek.

alle posts uit deze reeks | Lincoln [ imdb.com ]