Categorie archief: geschiedenis

Ich bin ein New Ulmer

Hermann, the German American
ook in New Ulm (Minnesota) wordt de Varusschlacht dit jaar herdacht

Het 14.000 inwoners tellende plaatsje New Ulm in Minnesota werd in 1853 gesticht door kolonisten uit Baden-Würtemberg die in het revolutiejaar 1848 naar Amerika waren uitgeweken. Niet alleen de plaatsnaam herinnert aan de Zuid-Duitse wortels, ook vieren ze hier in Minnesota jaarlijks het Oktoberfest. Maar boven alles moet het monument van Hermann de bijzondere band met Duitsland uitdrukken. Met het negentiende eeuwse Duitse Keizerrijk wel te verstaan. Toen in 1875 in het Teutoburger Wald even ten zuiden van Detmold het reusachtige Hermannsdenkmahl werd onthuld, is dat niet aan de Duitse kolonisten in New Ulm voorbijgegaan. Een van de eerste kolonisten in New Ulm, de Duitse ingenieur en architect Julius Berndt ontwierp in navolging van Ernst von Bandel een beeld van Hermann dat in 1897 in New Ulm werd opgericht.

Hermann in New Ulm
Hermann in New Ulm, Minnesota
Why was the statue of a Germanic Chieftain built in Minnesota?
Negotiations between the Sisseton and Wahpeton bands of the Dakota tribes and representatives of the US government resulted in the Traverse Des Sioux Treaty of 1851 opening thirty-five million acres for settlement in Minnesota. In 1854, Julius Berndt and other immigrants of the Chicago Land Association homesteaded along the Minnesota River near reserved lands of the Dakota Indians. Two years later, they were joined by members of the Turner Society of North America and the population of New Ulm grew to nearly 800. East coast anti-immigration resentment and the Dakota Conflict of 1862 forged a strong bond unifying these early German settlers. These hard working pioneers appreciated the opportunities of owning their own land, businesses, and the freedom life in America offered. However, preserving their heritage, language, and culture as they settled in their new homeland was important to them. Hermann, a legendary Germanic freedom fighter symbolized strength and unity for the Order of the Sons of Hermann Lodges throughout the United States. Julius Berndt, a gifted surveyor, architect, and engineer drew plans for a monument similar to a massive Hermann Monument already under construction in Detmold, Germany. Serving as the national secretary of the Sons of Hermann, Berndt sought funding to build a monument in New Ulm, Minnesota. Julius Berndt designed and built an ocatagonal base, pillars, and cupola funded largely by the Order of the Sons of Hermann. The W.H. Mullins Manufacturing Company of Salem, Ohio was hired to manufacture the statue of Hermann (Arminius).
 
Bron: hermannmonument.com

2000 jaar Hermann, New UlmEvenals zijn grote broer in het Teutoburger Wald heft Hermann fier het zwaard omhoog. Met een hoogte van 32 voet is dit beeld na Liberty (het vrijheidsbeeld in New York) en the Portlandia in Portland het grootste bronzen standbeeld in de Verenigde Staten. De overwinning van Hermann wordt in New Ulm heel anders beleefd dan in der Heimat. Terwijl Duitsland de mythe nu heeft doorgeprikt, lijkt deze bij de afstammelingen van de Duitse kolonisten voort te leven. “2000 years Hermann’s Victory” staat erop het vignet van de herdenking te lezen met achter de triomferende Hermann van New Ulm de Amerikaanse en Duitse vlag. Hermann wordt weer eens voor een politiek programma gebruikt, nu als voertuig van Amerikaans/Duits patriotisme.

new-ulm.mn.us | hermannmonument.com

Hermann de Europeaan

2000 jaar geleden vond in het Teutoburger woud de Varusslacht plaats
Duitsland prikt de mythe definitief door

Hermann bij DetmoldWe blijven nog even in Duitsland, waar ze dit jaar het ene na het andere jubileum vieren. Allereerst de zestigste verjaardag van de Bundesrepublik. En op 9 november is het twintig jaar geleden dat de muur viel en de Duitse hereniging weer een feit werd. Een andere herdenking is die van de Varusslacht die dit jaar precies 2000 jaar geleden plaats vond in het Teutoburger woud. Dit jubileum is niet zonder betekenis omdat Duitsland nu voorgoed afrekent met de mythe van Hermann.

Al vanaf de zestiende eeuw speelde deze legendarische figuur als oervader van de Germanen een belangrijke rol in het Duitse collectieve bewustzijn. Maarten Luther schreef zelfs dat hij Hermann “hartstochtelijk lief” had. In de negentiende eeuw ontstond er zelfs een cultus rondom deze Hermann en vier jaar na de stichting van het Duitse keizerrijk in 1871 werd in het Teutoburger woud in de buurt van Detmold een 53 meter hoog beeld van Hermann onthuld. Deze plek zou in de negentiende eeuw een ontmoetingsplek worden voor nationalisten terwijl in de twintigste eeuw de fascisten hier bijeenkwamen om de Germaanse identiteit (lees: superioriteit) te vieren.

Maar in het herenigde Duitsland van het verenigde Europa is geen plek meer voor dit Grote Germaanse Verhaal. Na uitgebreid historisch onderzoek is gebleken dat Hermann (een germanisering van Arminius de Cherusk) helemaal geen Germaan moet zijn geweest maar een Romeinse huurling die zich tegen de keizer verzette. Toen keizer Augustus hoorde dat zijn legioenen in het Teutoburger woud verslagen waren en dat generaal Varus zich in zijn eigen zwaard had gestort, zou hij hebben uitgeroepen “Varus, geef mij mijn legioenen terug.” Met deze nederlaag zou de Romeinse expansie naar het oosten een halt zijn toegeroepen. De Romeinen zouden het huidige Duitse territorium ten oosten van de Rijn en ten noorden van de Donau voortaan links laten liggen. Deze overwinning kan nu niet meer aan de Germaanse standvastigheid worden toegeschreven, nu blijkt dat Arminius geen Germaan was.

Ernst von Bandel en 'zijn' Hermann
de beeldhouwer Ernst von Bandel (1800-1876) bij zijn levenswerk het Hermannsdenkmahl.
In 1839 werd de onderbouw (sokkel) al ingewijd maar het reusachtige beeld zou pas in 1875
een jaar voor zijn dood, gereedkomen.
Ernst Von Bandel ploeterde bijna veertig jaar aan het project. Toen hij was afgedankt door de Beierse monarchie verhuisde hij zijn atelier naar de Groteburg-heuvel even ten zuiden van Detmold, waar hij officieel werkte voor de landgraaf van Hessen, maar voortdurend werd belemmerd door de verdeelpolitiek van het negentiende eeuwse Duitsland en door de snel stijgende prijzen.Het was de bedoeling dat alle Duitse staten, inclusief Oostenrijk, een bijdrage zouden leveren, en dat deden ze ook, maar onregelmatig en niet altijd in overeenstemming met hun grootte of welvaart. Duitse patriotten van Chicago tot Buckingham Palace (waar prins Albert gretig een bijdrage leverde) waren enthousiast over het project en stortten plichtsgetrouw hun contributies. Maar pas toen de kwestie van het nationale leiderschap van Duitsland geregeld werd door de verpletterende overwinning in 1866 van Pruisen en zijn bondgenoten op Oostenrijk en de Zuidduitse katholieke staten, zag Von Bandel nieuwe mogelijkheden. Hoewel hij uit Beieren kwam, had hij veel werk gemaakt in Berlijn, waaronder een standbeeld van koning Willem Frederik IV voor de universiteit. En nu zou hij schaamteloos de zegevierende koning (weldra keizer) Wilhelm I verheerlijken als de nieuwe Arminius. In 1869 werd hij vereerd met een bezoek van de koning zelf die de voortgang van het werk in Von Bandels atelier kwam inspecteren en bewonderend bleef staan voor de heroïsche trekken van zijn oude voorganger in het grote, gehelmde hoofd.
 
Bron: Simon Schama, Der Holzweg: het spoor door de bossen
uit: landschap en herinnering, 1995

Bovendien is gebleken dat de Varusschlacht niet heeft plaatsgevonden op de lokatie waar in 1875 het Hermannsdenkmahl werd opgericht. In werkelijkheid vond de slachting plaats in Kalkriese, ten noorden van Osnabrück. Daar is nu een museum ingericht waar dit jaar uiteraard veel aandacht wordt besteed aan de Varusschlacht. Had deze herdenking 75 jaar eerder plaatsgevonden, dan zouden de nazi’s er alles aan hebben gedaan om hun Hermann te bewierroken, zoals Heinrich Himmler in 1936 deed met keizer Heinrich I die toen duizend jaar geleden was gestorven. Maar nu in het Europa van 2009 lijkt deze historische gebeurtenis juist voor een anti-nationalistisch programma te zijn ingezet. De Germaanse Hermann wordt als Arminius, de Romeinse huurling, teruggeven aan de Romeinen, de ‘uitvinders’ van de Europese eenheid.

wandplaat van H. Knackfuss
De slag in het Teutoburger Wald
wandkaart van H. Knackfuss, 1890
Zoals vroeger de wandplaten van Isings het nationaal bewustzijn op school moest aanwakkeren, zo werden de Duitse schoolkinderen met de wandplaten van Knackfuss Germaans bewustzijn bijgebracht. Anno 2009 is dit een ‘on-Europese’ gedachte.
Die Legionen des Varus gingen unter – die Folgen dieser vernichtenden Niederlage lassen sich bis in die heutige Zeit nachzeichnen. Einige Facetten: Viele Städte, Straßen und Handelswege gründen in der Römerzeit, Ländergrenzen orientieren sich bis heute an der Struktur des römischen Imperiums. Die Kunst zahlreicher römischer Bauwerke lässt heute noch staunen. Die Römer brachten Münzen als Zahlungsmittel und die Wertschätzung von Gold und Silber mit; die germanische Bevölkerung pflegte bis dato überwiegend gegen Gebrauchsgüter zu tauschen oder etwa mit Bernstein zu bezahlen. Das Erbe Roms hat das Rechts-und Staatswesen des heutigen Europa maßgeblich geprägt. Mit den Römern kamen auch die lateinische Schrift und die lateinische Sprache in die besetzten Gebiete. Latein beeinflusste vor allem die modernen romanischen Sprachen. Es blieb bis in die Neuzeit die Sprache der Gebildeten, der Wissenschaft – man denke an die Medizin – und der Kirche.
 
Auch Tacitus„ Schriften waren in lateinischer Sprache abgefasst. Die Jahrbücher des römischen Geschichtsschreibers, bis zum 16. Jahrhundert verschollen, stellen den Cherusker und römischen Reiteroffizier Arminius als »Befreier Germaniens« vor. Als eines der ersten gedruckten Bücher waren die Annalen einer breiten Bevölkerungsschicht zugänglich. Die Figur des tapferen Kriegers, der die Römer in der Varusschlacht besiegte, faszinierte die Menschen. Arminius – oder Hermann, wie ihn Martin Luther benannt haben soll – wurde zum Mythos und, besonders im 19. Jahrhundert, zur national übersteigerten Symbolfigur der Deutschen auf der Suche nach einer nationalen Identität.
 
Bron: kalkriese-varusschlacht.de

kalkriese-varusschlacht.de | hermann2009.de

Duitsland-Amerika 1813-1913

gekocht in Berlijn: de tentoonstellingscatalogus Vice Versa (1996)
Deutsche Maler in Amerika – Amerikanische Maler in Deutschland 1813-1913
Worthington Whittredge (1820-1910) en Albert Bierstadt (1830-1902)

vice versaRond het midden van de negentiende eeuw stond de Düsseldorfer Malerschule in hoog aanzien. Ze trok niet alleen kunstenaars aan uit heel Duitsland, maar ook uit de Verenigde Staten. De icoon van het Amerikaans nationalisme, het schilderij van George Washington die de Delaware oversteekt (zie de omslag van de museumcatalogus hiernaast), van Emanuel Leutze werd zelfs in Düsseldorf geschilderd. Leutze was rond 1850 niet de enige Amerikaan die in Düsseldorf verbleef. Voor de persoon van George Washington poseerde zijn landgenoot en vakbroeder Worthington Whittredge (1820-1910). Deze woonde van 1849 tot 1855 in Düsseldorf en daarna nog eens vier jaar in Rome voordat hij in 1859 terugkeerde naar New York. Na een degelijke scholing aan de kunstacademie in de Pruisische Rijnstad en geïnspireerd door de landschappen in de Harz, de Alpen en in de omgeving van Rome zou hij teruggekeerd in de Verenigde Staten een van de bekendste landschapsschilders van de negentiende eeuw worden.

Albert BierstadtWat bekendheid betreft zou hij overtroffen worden door Albert Bierstadt (1830-1902). Deze van origine Duitse schilder vertrok in 1853 van de Verenigde Staten naar Duitsland om aan de academie in Düsseldorf te gaan studeren. Hij raakte daar bevriend met de tien jaar oudere Worthington Whittredge. Een paar jaar later trokken zij samen naar Rome waar ze een atelier deelden. Tijdens hun verblijf in Düsseldorf schilderden ze veel in Westfalen en in de Harz. Het onderstaande schilderij maakt Bierstadt op zijn vijfentwintigste, braaf maar evenwichtig geschilderd. Later zou hij met deze werkwijze in de Verenigde Staten veel succes hebben.

Albert Bierstadt
Albert Bierstadt
Westfälische Landschaft, 1855

Bierstadt keerde na vier jaar weer terug naar Amerika. Wat hij in Europa geleerd had, paste hij toe op het Amerikaanse landschap. Samen met de dichter en avonturier Fitz Hugh Ludlow volgde hij de kolonisten in hun trek naar het Westen. Onderweg maakte hij ontelbare schetsen. In navolging van Frederic Church legde hij de grootsheid van het Amerikaanse landschap vast op enorme doeken en gebruikte theatrale effecten om de heroïek van het landschap te benadrukken. Zijn meesterlijke kitsch maakte hem in de Verenigde Staten tot een vermogend man. Worthington Whittredge schrijft in zijn autobiografie dat Bierstadt een schilderij verkocht had voor 15.000 dollar, ( nu ongeveer 1,5 miljoen), een voor die tijd ongehoord bedrag.

Albert Bierstadt
een detail uit een van de ‘superlandschappen’ van Albert Bierstadt, de Sierra Nevada in Californië, 1872

Robert Hughes schrijft in American Visions dat Bierstadt zijn Amerikaanse tijdgenoten precies gaf wat zij wilden: Amerika als Onloochenbare Bestemming, als ‘God’s Own Country‘. ‘Go West!’ kreeg op deze manier een religieuze dimensie. De ontsluiting van het continent werd een heilige plicht die de uitroeiing van de indianen legitimeerde.

Amerikanische und deutsche Künstler übten aufeinander eine große Anziehungskraft aus. Was veranlaßte amerikanische Künstler des 19. Jahrhunderts nach Düsseldorf zu fahren, um dort entweder an der Akademie oder im Atelier ihres Landsmannes Emanuel Leutze zu lernen? Möglicherweise ging dies auf die Initiative des deutschen Konsuls in New York zurück, der die Düsseldorf-Gallery, eine Ausstellung von Bildern zeitgenössischer Maler, eröffnet hatte? In der Zeit zwischen 1813 und 1913 waren es mehr als 200 deutsche Maler, die ganz oder zeitweilig Amerika zu ihrem Aufenthaltsort gewählt hatten.
( … )
1841 bezog der Amerikaner Emanuel Leutze die Düsseldorfer Akademie. Allein in seiner Zeit waren an der Akademie mehr als 80 amerikanische Studenten eingeschrieben, nicht gezählt die Schüler, die der Historienmaler privat in seinem Atelier unterrichtete. Sie reisten in die westfälische Landschaft oder in den Harz, sie registrierten sowohl das Detail in der Vegetation wie in der Architektur, hielten Licht und Schattenwirkungen fest, so den malerischen Überblick über ein Tal, eine Flußgegend, eine Gebirgskette. Mit dem Weggang Leutzes schwand die Anziehungskraft der Akademie. Ab 1860 besuchten die Amerikaner regelmäßig und in größeren Gruppen die Akademie in München. Dieser Besucherstrom riß bis zum Ersten Weltkrieg nicht ab.
 
Bron: dhm.de/ausstellungen/vice

autobiographyThe autobiography of Worthington Whittredge, 1820-1910

door Worthington Whittredge,
John I. H. Baur

Aan het eind van zijn leven schreef Whittredge zijn memoires. Deze werden pas in 1969 uitgegeven door Ayer Publishing (ISBN 0405008740, 9780405008740) Deze 68 pagina’s tellende autobiografie is te lezen op
books.google.nl

Deutsches Historisches Museum [ dhm.de ] | thomasworthingtonwhittredge.org