Na de indringende veteranenportretten op de tentoonstelling De Eindeloze Oorlog en het lezen van het boek over De Eerste Wereldoorlog, schoot me te binnen dat Geert Mak in In Europa schrijft over de overlevenden van de Eerste Wereldoorlog. Ik heb het weer eens opgezocht:

Bijna negentig jaar na de Grote Oorlog is er op het web volop documentatie te vinden over de gruwelijke gevolgen van die oorlog. Bij degenen die lichamelijk en psychisch verminkt waren, ging de oorlog gewoon verder. Op deze franstalige site geen prachtige koppen van oude mannen met psychische littekens, zoals de portretten van Martin Roemers op de tentoonstelling De Eindeloze Oorlog, maar mannen uit de twintiger jaren en vaak nog in hun twintiger jaren, die het overleefd hadden als kannonenvoer en met een kapotgesmeten gezicht oud moesten worden.

gueules cassées

Olympus brengt al enige jaren gezaghebbende werken uit tegen midprice. Dus heb ik al aardig wat van die werken op de plank staan: drie biografieën over Schopenhauer, Nietzsche en Heidegger van Rudiger Safranski, Overvloed en Onbehagen van Simon Schama, en Berlijn en Stalingrad van Anthony Beevor.
En nu is daar een derde boek over de oorlog bijgekomen: De Eerste Wereldoorlog van John Keegan. Gisterenavond een begin gemaakt. Meestal gebruik ik het web erbij en zo kwam ik op een prachtige site van PBS: The Great War die een documentaireserie over de Grote Oorlog ondersteunt. Daarin komen een aantal historici aan het woord waaronder ook John Keegan.

De Eerste Wereldoorlog is een wereldbrand die in nevelen gehuld blijft. De vaststelling komt ironisch genoeg van John Keegan zelf, de historicus die er volgens velen tot dusver het best in is geslaagd die krankzinnige strijd tussen naties inzichtelijk te maken. Keegan, vermaard om een superieure reeks militair-historische studies, concentreert zich in dit boek met name op het grootste mysterie van het drama: de koppige voortzetting van de loopgravenoorlog. Wat hield de naties en hun legers gaande? Waarom waren de generaals niet vindingrijker in wat achteraf moet worden aangemerkt als een halfcriminele onderneming? Keegan beantwoordt deze vragen en geeft een genuanceerde beschrijving van de verschrikkingen aan het front.
Bron: amsteluitgevers.nl/olympus

Eerdere stukjes over de Grote Oorlog op deze weblog: hier, hier en hier
Een heel informatieve nederlandstalige website over de Grote Oorlog is overigens van Menno Wielinga.

Het gebeurt zelden dat ik in een museum tranen in mijn ogen krijg. Gisteren overkwam het mij in de Kunsthal. Nadat ik genoten had van de Adem der natuur in de benedenzaal, bezocht ik op de bovenverdieping twee andere tentoonstellingen: Land in Zicht, een serie aquarellen en topografische kaarten uit de zeventiende eeuw en De Eindeloze Oorlog, een serie indringende veteranenportretten van Martin Roemers. Vorig jaar werd hij in één klap over de hele wereld bekend door een prijs in de wacht te slepen in de categorie Portretten bij World Press Photo 2005. De winnende foto (zie boven) maakt deel uit van een reeks portretten die Roemers maakte van Nederlandse, Duitse, Engelse, Amerikaanse, Russische en Poolse veteranen uit de Tweede Wereldoorlog. Deze worden nu op groot formaat in de Kunsthal gepresenteerd.

Toen jongens en meiden van amper twintig jaar, nu stuk voor stuk tachtigplussers. De portretten zijn journalistiek en artistiek van hoog niveau. Door de afmetingen en een kleine scherptediepte, waarbij puntje van de neus en oren vaak al onscherp zijn en de wenkbrauwen letterlijk haarscherp, zijn deze foto’s een bijna grafische weergave van het visitekaartje van de ziel. Doordat de focus bij de ogen ligt, worden deze extra indringend. Onder de grote portretten hangt een bordje met daarop een oorlogsherinnering van de veteraan. Om die te kunnen lezen, moeten we ons hoofd buigen. Zo worden deze portretten een passend eerbetoon aan mensen die een bizar gemeenschappelijk lot delen: tijdens de verschrikkingen van de oorlog zagen ze bij elkaar de dood in de ogen. Tegenwoordig zien ze elkaar vaak jaarlijks tijdens veteranenbijeenkomsten, met een kopje koffie en een koekje erbij, als oude mensen die vaak allang niet meer alleen praten over de oorlog, maar bijvoorbeeld ook over het getob met dezelfde ouderdomskwalen.

De tentoonstelling „De eindeloze oorlog„ van fotograaf Martin Roemers laat een bijzonder indringend portret van veteranen uit de Tweede Wereldoorlog zien. Voor Roemers (1962), in 2006 een van de winnaars van World Press Photo in de serie Portretten, is oorlog geen onbekend thema. Eerder al verbeeldde hij de militaire dienstplicht in Nederland en de Nederlandse militairen op vredesmissie in het voormalige Joegoslaviëen Afghanistan. In deze tentoonstelling geeft Roemers de Tweede Wereldoorlog daadwerkelijk een gezicht door veteranen uit verschillende landen met hun persoonlijke verhalen te portretteren. Hij weet het moment waarop het geheugen zich meester maakt van het gezicht en de herinneringen bovenkomen op intense wijze in zwart-wit fotografie vast te leggen.
 
Bron: kunsthal.nl

Word Press Photo