Een van de symbolen van de DDR, het Palast der Republik gaat nu echt gesloopt worden. Na jarenlange discussies heeft men in 2002 besloten het Stadtschloss van de Hohenzollern te herbouwen. In februari 1945 werd het gebombardeerd en brandde het volledig uit. De toenmalige DDR-regering heeft later besloten de ruines te slopen.Het historische gebouw vertegenwoordigde 500 jaar Pruisische geschiedenis en voor deze herinnering was in de klasseloze heilstaat geen plaats. Na de Duitse eenwording van 1990 wordt het Duitse verleden, dus identiteit, weer overal opgegraven of gereconstrueerd. Niet alleen in Dresden of Potsdam maar ook in het hart van Berlijn.

De sloop van het uit 1976 daterende Palast der Republik roept echter veel weerstand op bij hen die juist de DDR-identiteit willen behouden. De live webcam die de sloop dit jaar elke minuut gaat registreren, noemen ze een smakeloze live-executie.

De sloop van het Palast kost 8 miljoen en de herbouw van het Stadtschloss gaat 1,3 miljard kosten. Dat geld is er nog niet. Maar net als de meeste Dresdenaren die hun Frauenkirche zagen herrijzen, geloven veel Berlijners dat over 15 jaar het Stadtschloss er na 75 jaar weer gewoon staat.

Zehn Argumente für die Rekonstruktion des Berliner Schlosses

Het boek waarmee ik het jaar besluit, is het standaardwerk over Berlijn 1945 en is geschreven door de Britse historicus en schrijver Antony Beevor. Vier jaar lang zocht hij in Russische archieven, die nooit iemand zag, naar de verborgen geschiedenis van de val van Berlijn aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Beevor heeft overigens al een boek over Stalingrad op zijn naam staan. In het woord vooraf schrijft hij:
 

Sinds ik Berlijn voor het eerst bezocht op 8 mei 1985, heb ik wat met deze stad. Twintig jaar geleden liep de muur er nog dwars doorheen. In Oost-Berlijn zagen de straten rood van de vlaggen en spandoeken vanwege de uitbundige viering van de Den Pobedo, de Dag van de Overwinning. In West-Berlijn vierde men de overwinning op het fascisme. Onze gastvrouw in het obscure hotel, een jonge mollige Berlijnse, was die dag zwaar aan de fles en verbond in haar dronkenschap haar eigen lot met het lot van het Duitse volk, dat in haar ogen tot in het zevende geslacht vervloekt was door die vuile oorlog. Ik had bijna de neiging om Entschuldigung tegen haar te zeggen. Wij hadden beiden niets met die vuile oorlog te maken, maar toch was ik een kind van ‘slachtoffers’ en zij een kind van ‘daders’. Later nodigden vrienden uit Potsdam mij uit voor de film De Tweeling. Ik vind het jammer dat ik toen samen met die dronken West-Berlijnse deze film nog niet kon zien.

Achttien jaar later bezocht ik Berlijn voor een tweede maal, ditmaal was het weer één stad. Ik was onder de indruk van het bezoek aan de vernieuwde Reichstag inmiddels een toonbeeld van openheid endemocratie. Op de machtige fries staat nog altijd Dem Deutschen Volke.

Op het dak van het Rijksdaggebouw maakte mijn Potsdamse vriend mij op iets attent dat anders zeker aan mijn aandacht ontsnapt zou zijn. In een van de binnenplaatsen van het machtige gebouw, is in de diepte een levend kunstwerk te zien. Het bestaat uit aarde dat uit alle delen van Duitsland is samengebracht en dat inmiddels begroeid is. Het is gewijd aan Der Bevölkerung. Dit anti-nationalistisch statement laat de wereld zien dat het naoorlogse Duitsland het hardnekkige nationalisme te boven is gekomen. Eindelijk Boden zonder Blut en vruchtbaar groen.

Gisteren was ik met mijn broer weer eens in het Rijksmuseum van Oudheden (RoMeO) in Leiden. Toen wij daar drie jaar geleden voor het laatst waren, bezochten we de tentoonstelling Bronnen van Inspiratie over Syrische kunst. Deze mooie en grote tentoonstelling die 85.000 bezoekers trok, gaf een prachtig overzicht van de culturen die elkaar vanaf het 4e millennium voor Christus tot aan onze tijd in het huidige Syrische grondgebied hebben opgevolgd. Vier mijlpalen in de geschiedenis van de mensheid liggen in Mesopotamië(een deel van het huidige Irak en Syrië): de ontwikkeling van de landbouw, het ontstaan van de eerste steden, de uitvinding van het wiel en het schrift.

Ook nu werd mijn aandacht weer getrokken door kleitabletten, waar het RoMeO er zelf een aantal van in het bezit heeft. Vanaf 1986 wordt er ieder jaar een paar maanden driftig gegraven door een groep archeologen van het RoMeO onder leiding van Peter Akkermans in Tell Sabi Abyad (Arabisch voor: ‘heuvel van de witte jongen’), een lokatie in Noord-Syrië. Op het web vond ik een website over het opgravingswerk in Tell Sabi Abyad.

Het spijkerschrift is ontstaan vanuit de behoefte een administratie bij te houden. Eerst gebruikte men daar zgn. telsteentjes voor. Toen men daarna met een driehoekige stift afdrukken in plakjes klei ging maken, ontwikkelde zich daaruit het zgn. spijkerschrift.

Volgens Frans Wiggerman, een van de weinige kenners van het spijkerschrift, geeft het een enorme kick als je een boodschap weet te ontcijferen. Ik kan het me goed voorstellen, alsof zo’n stukje klei ineens begint te praten. Misschien moet ik na mijn 65ste eens Sumerisch, Akkadisch of Hettitisch gaan leren en ontdekken dat dode talen niet bestaan.

Overigens is dr. Frans Wiggerman deze maand met vervroegd pensioen gegaan en komt er, ook door het emiraat van professor Marten Stol een einde aan het specialisme assyriologie bij de Vrije Universiteit in Amsterdam. Per 1 januari 2006 gaat dr. Caroline Waerzeggers Talen en Culturen van het Oude Nabije Oosten doceren.
lees verder