Categorie archief: filosofie

enfant terrible van 60

vandaag viert Peter Sloterdijk zijn zestigste verjaardag

sloterdijkWanneer je een bezoekje brengt aan petersloterdijk.net heb je eerder het gevoel met een instituut dan met een filosoof te maken te hebben. Peter Sloterdijk is een mediagenieke persoonlijkheid en niet afkerig van publiciteit. Samen met collega Rüdiger Safranski heeft hij bij de ZDF een eigen filosofische latenight talkshow Das Philosophische Quartett. Door zijn ‘mediageilheid’ wordt hij door een groot aantal academische vakgenoten niet erg serieus genomen. Ze vinden zijn werk vooral te frivool en te weinig systeemmatig. Maar echt onvergeeflijk vinden veel Duitse filosofen zijn verkettering van de kritische theorie van Jürgen Habermas, de eminence grise van de Frankfurter Schule. In Nederland werd het enfant terrible van de Duitse filosofie in 1983 in één klap bekend met zijn Kritiek van de cynische rede.

Peter Sloterdijk is evenals zijn collega Rüdiger Safranski enorm productief. Tussen zijn eerste werk (Kritik der zynischen Vernunft) uit 1983 en zijn laatste (Zorn und Zeit) vorig jaar, dat zojuist in een Nederlandse vertaling is verschenen, schreef hij 23 boeken en essays, gemiddeld dus één boek per jaar!

1983 Kritik der zynischen Vernunft
1985 Der Zauberbaum.Die Entstehung der Psychoanalyse im Jahr 1785
1986 Der Denker auf der Bühne.Nietzsches Materialismus
1986 Kopernikanische Mobilmachung und ptolmäische Abrüstung
1988 Zur Welt kommen – Zur Sprache kommen.Frankfurter Vorlesungen
1989 Eurotaoismus.Zur Kritik der politischen Kinetik
1990 Vor der Jahrtausendwende- Berichte zur Lage der Zukunft (Hrsg.)
1990 Versprechen auf Deutsch. Rede über das eigene Land
1993 Weltfremdheit
1993 Im selben Boot.Versuch über die Hyperpolitik
1994 Falls Europa erwacht.
1998 Der starke Grund zusammen zu sein.
1998 Sphären I – Blasen, Mikrosphärologie
1999 Sphären II – Globen, Makrosphärologie
1999 Regeln für den Menschenpark.
2000 Die Verachtung der Massen.
2000 Über die Verbesserung der guten Nachricht.
2001 Nicht gerettet.Versuche nach Heidegger
2001 Die Sonne und der Tod.
2001 Tau von den Bermudas.
2002 Luftbeben.An den Wurzeln des Terrors
2004 Sphären III – Schäume, Plurale Sphärologie
2004 Was zählt, kehrt wieder.(gem. mit Alain Finkielkraut )
2005 Im Weltinnenraum des Kapitals. (Die letzte Kugel)
2006 Zorn und Zeit.

Bron: petersloterdijk.net

Hoe om te gaan met de terugkeer van de woede in de 21ste eeuw?
Dat is de cruciale vraag die Peter Sloterdijk op weergaloze wijze analyseert in zijn nieuwe boek.
woede en tijdZorn und Seit (2006)
Der Zorn hat keinen guten Ruf. Grundsätzlich sind wir, im produktiven Sinn, gar nicht mehr zornig, sondern beleidigt. Wir kennen nur noch die ressentimentbeladene Variante eines „gerechten Zorns“, der auf Vergeltung sinnt, es dem anderen heimzahlen will. Für Peter Sloterdijk, der in seinem sehr eindrucksvollen Buch eine Weltgeschichte des Zorns geschrieben hat, ist diese Austreibung des produktiven Zorns aus der Kultur lähmend. Anstatt aufwallende Energien kollektiv und domestiziert zu nutzen – er versteht Zorn im Sinne des antiken „thymos“ als in der Polis zivilisierte Form des Furors homerischer Helden -, zerstreuen wir unsere Kräfte wirkungslos. Die Empörung hat keine Weltidee vorzuweisen. Also habe mit großer Folgerichtigkeit „die Mitte, das formloseste der Monstren“, das Gesetz der Stunde erkannt: Gefragt seien belastbare Langweiler, von denen erwartet wird, an großen runden Tischen die Weltformeln des Ausgleichs zu finden.
 
Bron: Frankfurter Algemeine
Zorn und Zeit is als Woede en Tijd verschenen bij Uitgeverij SUN (2007)

essays over het werk van Peter Sloterdijk (nederlandstalig)

het geweten van de kernfysica

afgelopen zaterdag overleed Carl Friedrich von Weizäcker (1912-2007)

Von WeizsackerOoit las ik dat Alexander von Humboldt de laatste uomo universale is geweest, maar vanmorgen las ik in de krant dat Carl Friedrich von Weizsäcker dit geweest moet zijn. Zijn ouders waren gezegend met twee beroemde zonen, net als de ouders van Alexander von Humboldt en August Wilhelm Schlegel . Carl Friedrich’s jongere broer Richard von Weizäcker was van 1984 tot 1994 bondspresident. Over Carl Friedrich wordt wel eens beweerd dat hij Hitler bijna een atoombom heeft geleverd, maar dat verhaal is nogal overtrokken. Vast staat dat hij door de verschrikkingen van Hiroshima en Nagasaki zijn leven als kernfysicus een andere draai heeft gegeven en daarna zijn leven heeft gewijd aan de filosofie en de wereldvrede.

Meer dan twintig jaar geleden kocht ik eens een boek van hem: Zum Weltbild der Physik (1943), dat in 1959 in een Nederlandse bewerking als Aula Pocket is verschenen. Uit dit vroege werk (hij was ongeveer 30 toen hij het schreef) blijkt al snel zijn hang naar universele kennis en zijn drang om wetenschap, filosofie en religie met elkaar te verbinden. Daarin treedt hij duidelijk in de voetsporen van zijn voorganger Gottfried Wilhelm Leibniz. Een van de hoofdstukken handelt dan ook over de Theodicee. In een ander hoofdstuk verbindt hij de filosofie van Immanuel Kant aan de quantumfysica. Later in zijn leven onderzoekt hij, net als de fysicus Wolfgang Pauli steeds dieper de relatie tussen moderne fysica en esoterische tradities, in het bijzonder de oosterse mystiek. Bij het grote publiek zijn deze inzichten vooral bekend geworden door boeken van Fritjof Capra en Gary Zukav.

Carl Friedrich von Weizäcker
studeerde van 1929 tot 1933 natuurkunde, wiskunde en astronomie met en onder Werner Heisenberg en Niels Bohr. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte hij mee aan het Duitse atoomprogramma dat tot doel had om energie op te wekken en een atoombom te ontwikkelen. Na afloop van de oorlog werd hij, samen met de andere wetenschappers uit dit programma, gearresteerd en geïnterneerd in Engeland. Von Weizsäcker stelde altijd dat hij en de betrokken wetenschappers afgesproken hadden dat Nazi Duitsland nooit een atoombom zou krijgen, een bewering waaraan sommige historici twijfelen.

In 1946 keerde hij terug in Duitsland en was hij samen met filosoof Jürgen Habermas onder andere werkzaam als docent filosofie aan de Universiteit Hamburg en als onderzoeker en directeur bij de instituten van het Max-Planck-Gesellschaft. De dreiging van een atoomoorlog, de noord-zuid tegenstelling en milieuvraagstukken stonden centraal in deze instelling. Carl Friedrich was na de oorlog aanhanger van het pacifisme. Von Weizsäcker gold als de laatste Duitse “homo universalis”, zowel onderlegd in fundamentele kwesties van de kwantumfysica als in de (natuur)filosofie.

Bron: nl.wikipedia.org

hun liefde is hun dood

Patricia de Martelaere over de melancholicus
uit: Een verlangen naar ontroostbaarheid
Veruit de meeste ‘normale’ stervelingen zijn vlotte, soepele beleggers: ze investeren verstandig, niet te veel in één keer, ze kunnen op tijd hun fondsen terugtrekken en vinden met gemak nieuwe, betere instanties – ze zijn meer gehecht aan hun eigen middelen dan aan die éne, éne bank. Mensen beminnen doorgaans met mate, en met gezond verstand – zodat de liefde hen niet werkelijk in hun identiteit bedreigt (…)
Mensen beminnen doorgaans met mate,
en met gezond verstand –
zodat de liefde
hen niet werkelijk
in hun identiteit bedreigt

Maar sommigen leren het nooit, of willen het niet leren – ze kunnen zich niet verzoenen met de basisprincipes van de liefdeseconomie, waarin objecten geacht worden verwisselbaar en vervangbaar te zijn – ze willen alleen maar dat ene, zetten roekeloos hun hele vermogen in en worden dan ook bedreigd met een verpletterend, onherstelbaar verlies. Meer zelfs: ze verliezen onvermijdelijk, hun inzet zelf betekent reeds hun verlies, hun liefde is hun dood. (…)
 
uit: Een verlangen naar ontroostbaarheid

MartelaereEen verlangen naar ontroostbaarheid bevat twaalf essays over wezenlijke onderwerpen als leven en dood, kunst, schrijven, spreken en lezen, over „de kleur van klanken„, over „fictie„ in de literatuur en „het dagboek en de dood„. Wittgenstein is een van de telkens terugkerende namen, Freud een andere; Friedrich Nietzsche is de vrijwel onzichtbare toeschouwer. Zoals Herman de Coninck schrijft in het Nieuw Wereldtijdschrift:
„Patricia de Martelaere is de enige filosofe in dit taalgebied die van filosofie niet alleen iets onacademisch, iets begrijpelijks, maar ook iets aangrijpends kan maken. Denken is een ramp. De essays van De Martelaere zijn rampenplannen.„

“De essays van De Martelaere ontwijken niets en zijn daardoor op een glorieuze manier pijnlijk. Ze zijn briljant omdat ze nergens vaag zijn, terwijl ze toch de meest gevoelige onderwerpen behandelen.”
Carel Peeters in Vrij Nederland

Bron: meulenhoff.nl