Categorie archief: filosofie

schuim

Peter Sloterdijk
Peter Sloterdijk wenst ons prettige feestdagen
De allesomvattende globe van God en vaderland is uiteengespat. De wereld is pluriform geworden in moraal, godsdienst, gebruiken en gezag De globe is veranderd in het schuim van een plurale wereld, waarin kleine cellen met hun specifieke eigenaardigheden zich tegen elkaar aan drukken, zonder dat er in het geheel nog een vorm of middelpunt te ontdekken valt. Het individu kan het weliswaar nog steeds niet stellen zonder ‘immuunsfeer’, maar dat is nu zijn eigen sfeer geworden, afgestemd op zijn eigen luimen en voorkeuren. Ieder leeft in zijn eigen cel afgesloten van de anderen, als in een appartementsgebouw met als bewoners louter singles.
 
lees verder

misplaatste relativering

Vandaag schreef J.A.A. van Doorn in Trouw een reactie op de rubriek Het Filosofisch Elftal afgelopen woensdag in dezelfde krant. De vraag die de filosofen werd voorgelegd was: “Waarom hebben we het zoveel over de islam en niet over iets anders?” In het elftal speelden ditmaal de onvermijdelijke (als het om het islamdebat gaat) Afshin Ellian en de Rotterdamse filosoof Ger Groot.

Zoals we van hem gewend zijn haalt Ellian hard uit naar de islam, die hij als de motor ziet achter het mondiale terrorisme. Zijn filosofische tegenspeler Ger Groot neemt tamelijk voorspelbaar een relativistisch standpunt in.

Trouw

Nadat Groot eerst gerelativeerd heeft met het katholicisme, probeert hij het vervolgens met het linkse terrorisme uit de jaren zeventig:

Het huidige extremisme is een probleem, maar de aard daarvan is dezelfde als elk extremisme, waarvan we in de jaren 70 de “rode” variant zagen (RAF. Rode Brigades, etc…) Dat kan de samenleving behoorlijk ontwrichten, maar heeft niets specifiek ‘islamitisch’

Terecht wijst Ellian op een onjuiste vergelijking van zijn tegenstander:

Het linkse extremisme was het geloof van een paar intellectuelen, niet van het volk. De politieke islam beschikt over een vijver met 1 miljard vissen die door de djihad gerecruteerd kunnen worden.

Nu naar het commentaar van J.A.A. van Doorn:

Trouw

Van Doorn verwijt Ellian later in zijn betoog dat hij overgelijkbaarheden met elkaar vergelijkt. Maar de relativering van het islamitisch terrorisme met het links terrorisme komt juist van Groot! Zuiver redeneren valt niet mee staat er boven zijn commentaar. Het gaat hier eerder over de denkbewegingen van Groot dan die van Ellian.

Het valt me op dat het een trend geworden is onder intellectuelen om het gevaar van de islam weg te relativeren met onjuiste vergelijkingen. Zo snap ik eigenlijk ook niet goed waarom Groot het katholicisme erbij moet halen. Voor zover ik weet is er in de afgelopen 10 jaar geen enkele katholiek geweest die zichzelf heeft opgeblazen, in tegenstelling tot de dagelijkse aanslagen van islamitische zelf/massamoordenaars.

Natuurlijk is het onder relativisten een veelgemaakte stijlfiguur om naar het strafblad van die andere Abrahamitische religie te kijken. Maar Groot haalt het katholicisme er ditmaal bij om te wijzen op het anti-individualistische karakter van de katholieke Kerk. Misschien omdat hij weet dat hij daar bij Ellian een punt mee kan scoren?

Bron: Trouw

Bang voor de Eenheid

Vandaag : Nederlands-Vlaamse Filosofiedag
De Doelen, Rotterdam

Vanmorgen spreekt de Leuvense filosoof Samuel IJsseling tijdens de Nederlands-Vlaamse Filosofiedag in Rotterdam over het thema: Uitdagingen voor de filosofie in de 21e eeuw.

In een kort vraaggesprek dat Wouter Sanderse met hem had in Trouw geeft hij antwoord op wat de grootste wijsgerige uitdaging is voor de 21ste eeuw. Filosofie moet van die ene waarheid af, staat er boven het stukje.

Zijn die (uitdagingen) er nog?
Jazeker: De veelheid als veelheid denken. Het uitgangspunt van de traditionele westerse wijsbegeerte is het verlangen naar eenheid: één rede, één waarheid, één religie en één Verhaal waarvan alle verhalen deel uitmaken. Dit verlangen beheerste de filosofie van Plato tot en met Hegel.
 
Wat is daar tegen?
Neem het verlangen naar één wereldtaal, zoals het Engels. Daardoor gaan betekenisnuances verloren. Ook binnen talen zijn veelheid en verschil onmisbaar. Eén enkele letter maakt een verschil, zoals tussen stad of stap.
Of kijk naar de democratie, een staatsvorm die gebaseerd is op het menselijke gelijkheidsideaal. In een democratie moet ruimte zijn voor verschillende opvattingen. Die ideëen moet je niet tot een eenheid terugbrengen. Een begrip als integratie veronderstelt dat er verschillen tot eenheid gesmeed worden.
 
Wat is het grootste gevaar?
Dat is de vorige eeuw wel duidelijk geworden. Het eenheidsstreven zoals dat doorklinkt in ein Volk, ein Reich, ein Führer kan tot absolutisme en totalitarisme leiden. Het hoeft niet gevaarlijk te zijn, maar het blijft een erg kwetsbaar begrip.
 
Wat kan de filosofie hiermee?
Onze hele hedendaagse bestaanservaring wordt door veelheid gekenmerkt. We zien een enorme verscheidenheid aan culturen, talen, religies en media om ons heen. Voorvoegsels als multi-, pluri-, en poly- kom je overal tegen.
Filosofen staan voor de uitdaging om die veelheid niet tot een oorspronkelijke eenheid terug te brengen, maar echt als veelheid te denken. Verschillende moralen, culturen, religies, waarheden en verhalen moeten niet onder één noemer gebracht worden.
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
De Grote Duitse Eenheidsdenker

IJsseling lijkt blind voor het feit dat het postmodernisme ongemerkt(?) van een anti-waarheidsclaim uitgaat: Namelijk: het grote Verhaal, dé Waarheid, het Ene, enz… mag niet bestaan omdat het gevaarlijk kan zijn. Juist in zijn angst voor totalitarisme haalt de postmodernist met het Einde van de Grote Verhalen een Paard van Troje in huis.

De Amerikaanse filosoof Alvin Plantinga zegt dat we de waarheidsclaims (of onze eigen unificerende principes) eerlijk tegenover elkaar moeten zetten in het debat en de ander niet te snel van dogmatisme moeten beschuldigen.

Nakomende vraag aan IJsseling: Kan het postmodernisme het totalitarisme van de 21ste eeuw worden?