Oosterse ideeën zijn al vele decennia gezeteld in de bovenkamers van westerse individuen, terwijl oosterse levenspraktijken al in vele huiskamers worden beoefend. In menig interieur prijkt een Boeddhabeeldje, terwijl termen als karma, reïncarnatie en verlichting inmiddels tot het spiritueel vocabulaire behoren. Er zijn al bibliotheken vol geschreven over de tao van fysica en de zen van wat-dan-ook. Martiale kunsten en yoga zijn slechts de meest gangbare praktische omgangsvormen met de diversiteit van oosterse denkwijzen. Sommigen menen dat deze gestalten van culturele andersheid inmiddels ‘eigen’ zijn aan de westerse cultuur, anderen menen dat ze iets vreemds blijven behouden. Willen we dat echt begrijpen, dan zal het westerse zelfbeeld moeten veranderen.
 
Voor denkers en doeners is het nog interessanter na te gaan hoe de spanningsvelden tussen verschillende culturen en levensbeschouwingen in het westerse gedachtegoed doorwerken. Wat heeft de kruisbestuiving tussen westerse filosofie en oosterse spiritualiteit aan nieuwe ideeën en nieuwe levenspraktijken opgeleverd? Op het snijvlak van het universitaire en het buiten-universitaire, van de theoretiserende distantie en de praktiserende betrokkenheid dient zich een interculturele ervaring aan. Deze ervaring door-denken vergt een heroriëntatie op monodisciplinaire en monoculturele benaderingen en alledaagse evidenties.
 
Op dit symposium staat de benadering centraal van dr. Douwe Tiemersma, filosoof aan de Faculteit der Wijsbegeerte en tevens yoga- en meditatieleraar. Na meer dan dertig jaar beide sporen te hebben gevolgd, neemt hij afscheid van zijn academische loopbaan. Met ‘drie ogen’ kijkt hij naar het interculturele: een filosofisch, een praktisch en een spiritueel oog. Het is vanuit deze gelaagde blik dat gerenommeerde interculturele denkers met elkaar en met Douwe Tiemersma in gesprek gaan.
 
Het gesprek tussen prof. dr. Wim van Binsbergen, prof. dr. Otto Duintjer, prof. dr. Heinz Kimmerle, prof. dr. Jos de Mul, drs. Awee Prins, prof. dr. Jan Sperna Weiland, dr. Douwe Tiemersma, Nico Tydeman en dr. Han de Wit wordt gemodereerd door dr. Henk Oosterling.

Alain Finkielkraut is de zoon van Poolse joden die de holocaust overleefden. Hij werd geboren in Parijs en wordt algemeen erkend als een van de meest gezaghebbende hedendaagse filosofen. Op zijn naam staan indrukwekkende boeken als De ondergang van het denken, De imaginaire jood, Zinloze herinnering. Over de misdrijven tegen de menselijkheid, De verloren beschaving, Ondankbaarheid, De stem van de overkant en Het onvoltooide heden.
 
Vooral in zijn beginperiode zette hij zich af tegen de manier waarop heel wat joden hun joods zijn probeerden te verdringen. Centraal in zijn oeuvre is de vraag hoe in de twintigste eeuw de Endlösung heeft kunnen plaatsvinden in het Europa dat zich de motor van de Verlichting en de vooruitgang waande. Hij stelt zich dan ook voortdurend kritisch op tegen de idealen van de Verlichting en tegen die van de Romantiek. Beide hebben immers geleid tot de meest dramatische ontsporingen.
Bron: liberales.be

In De wijsheid van de liefde overdenkt Alain Finkielkraut de relatie tot de medemens in navolging van zijn leermeester Emmanuel Levinas (1906-1995). Deze relatie wordt niet bepaald door strijd, zoals de existentialisten meenden; evenmin door idyllische roes, zoals de romantici dachten, maar door zorg voor de Ander, aldus Levinas. Onttrekken we ons aan die zorg, dan verzinkt ons bestaan in leugenachtigheid. Finkielkraut past deze stellingname toe op het heden.
 
Diverse vormen van totalitarisme hebben de ethiek van de Ander vrijwel onmogelijk gemaakt. Ideologieën van links zowel als rechts hebben zich ontpopt als de ergste vijanden van de ethiek, omdat zij de zorg voor de Ander hebben gebruikt als denkmantel voor brute vormen van onderdrukking en machtsmisbruik. Zowel fascisme als communisme onderdrukten de bevolking in naam van het volk en maken zich dus schuldig aan verraad van het eerste gebod dat de mens is meegegeven. Finkielkrauts boek is een oproep om het cynisme van de moderne tijd te doorbreken: het is hoog tijd om ouderwetse begrippen als liefde, bekommernis en naaste in ere te herstellen.

In zijn boek heeft Kinneging het over de ‘onveranderlijke morele orde’. De morele waarden maken deel uit van de wereld, ze vormen een continent dat ontdekt moet worden. Vandaar de titel de geografie van goed en kwaad. De kennis van dat continent moet van generatie op generatie worden overgedragen, zodat ze niet vergeten wordt. Moraalrelativisten zal het waarschijnlijk wat vreemd in de oren klinken, geeft Kinneging toe.
“Verlichting en Romantiek hebben dat relativisme in de wereld gebracht. Sindsdien moet de normativiteit uit de subjectiviteit voortkomen; goed en kwaad zijn menselijke constructies geworden. Het echte Verlichtingsdenken is causalistisch, mechanistisch en utilistisch. Wie de natuurwetten kent, is niet langer overgeleverd aan de natuur, maar kan haar voor zijn wagen spannen. Deze denkwijze werd niet alleen van toepassing geacht op het terrein van de natuurwetenschappen, maar ook op mens en maatschappij. Natuurverschijnselen zijn causaal gedetermineerd en de mens is dat ook. Zijn streven staat geheel in het teken van het verlangen naar pleasure en het vermijden van pain. De traditionele vraag of dat wat wordt gewenst moreel wel in de haak is, verliest door dit uitgangspunt iedere betekenis. Berouw en spijt benoemen niet een schuldgevoel, maar een gevoel van verdriet dat voortkomt uit een besef niet de meest optimale keuze te hebben gemaakt in termen van nuttigheid. In het algemeen kan worden gesteld dat in een dergelijke, naturalistische benadering geen ruimte is voor de ethiek, althans in de strikte zin van het woord, als Selbstzwang.
“Ik verdedig in mijn boek tegenover deze gedachten een platoons-christelijk perspectief, waarbinnen de morele ideeën als iets goddelijks beschouwd worden. Inderdaad, als een continent dat ontdekt moet worden. De ideeën zijn voorgegeven grootheden, zoals het idee van de cirkel. Ze maken deel uit van het Zijn.”