Categorie archief: filosofie

vernieuwing

Er stond een filosofisch stukje in Trouw over Oud en Nieuw. Aan drie wijsgeren uit het filosofisch elftal werden de volgende vragen voorgelegd: Heeft het zin om goede voornemens te maken? Kan een mens een nieuw begin maken? Of zijn we gedoemd tot de eeuwige wederkeer van hetzelfde? Een van de spelers uit het filosofisch elftal is de rechtsfilosoof Andreas Kinneging. Na een onfortuinlijke flirt tussen Geert Wilders en zijn compaan Bart-Jan Spruyt van de conservatieve denktank Edmond Burke Stichting heb ik Andreas nog steeds hoog zitten.

Kinneging haalt Aristoteles erbij. Deze noemt de mens een gewoontedier. Want wanneer we eenmaal goede of slechte gewoonten hebben eigengemaakt, komen we daar niet snel van af, want éthos (gewoonte) wordt èthos (karakter). “Er is niets gemakkelijker dan te stoppen met roken”, zei Mark Twain. “Ik heb het al honderd keer gedaan.”

Als conservatief wijst hij op het betrekkelijke van “Nieuw” :

Hoop op een betere toekomst kan bovendien blind maken voor het feit dat vernieuwing meestal verslechtering is. Het probleem van vernieuwing is dat we van de toekomst niets weten. We kunnen alleen het verleden bestuderen. ( … )
Ook geloof ik dat het goed is mensen de kans te geven om terug te keren op hun schreden. Het is een teken van beschaving dat als iemand berouw heeft over zijn gedrag je tegen zo iemand kan zeggen dat hij opnieuw kan beginnen, en dat er vergeving kan volgen.
vernieuwen

Het Christelijk geloof gaat nog verder dan de humanistische levensbeschouwing van Kinneging. Vergeving is niet “een teken van beschaving”, maar iets waar ons leven vanafhangt. Nogmaals en nogmaals, zeven maal zeventig… Vergeving ( én gebed, want zonder God’s hulp gaat het niet ) is een postitieve “eeuwige wederkeer van hetzelfde” omdat zij paradoxaal genoeg in de voortdurende herhaling wéll tot iets Nieuws in staat is.

Leviathan

vandaag 325 jaar geleden gestorven:
Thomas Hobbes, 4 december 1679
Hobbes( … ) Hobbes gaat uit van een denkbeeldige natuurtoestand. Dit is een situatie waarin iedereen totaal vrij is omdat er geen interferentie van wetten is, maar waar de mens elke dag de dood vreest. Het is een toestand van oorlog van allen tegen allen: ‘homo homini lupus’ (‘de mens is voor zijn medemens een wolf’). Door geweld toe te passen kunnen mensen zich verrijken zonder zelf arbeid te hoeven verrichten. Mensen lopen dus altijd het gevaar dat anderen zich met geweld meester maken van hun producten, of dat anderen ze tot slaaf maken of zelfs doden. Door zelf sterker te zijn dan vijanden kan dat gevaar worden afgewend. Maar volgens Hobbes ontlopen mensen elkaar weinig in fysieke kracht, en ook zwakken zijn door list en bedrog in staat om van een sterkere te winnen. Zo ontstaat de natuurlijke toestand van de mens: een ononderbroken oorlog van allen tegen allen. Deze toestand wordt beëindigd doordat de mens streeft naar zelfbehoud. Hobbes meende dat mensen uit zelfbehoud bereid zijn om af te zien van het recht op gebruik van geweld, mits de anderen dit ook doen. Vrede en veiligheid worden daardoor gewaarborgd. De enige manier waarop mensen gelijktijdig afstand kunnen doen van geweldsmiddelen is door deze over te dragen aan een superieure macht. Hobbes noemt die macht Leviatan: de soeverein of vorst die voor ieders bestwil heerst over de burgers. De gemeenschap is dan een staat.( … )
 
Bron: nl.wikipedia.org

thomas-hobbes.com
The Leviatan

Safranski in Nederland

Afsluiting van het Kantjaar met Rüdiger Safranski
vrijdag 3 december, Rode Hoed in Amsterdam

Rüdiger Safranski kijkt terug op Kanthoogtepunten:
Het kwaad:De religie binnen de grenzen van de rede (1793)
De wereld: Naar de eeuwige vrede (1795)
De waarheid: Kritiek van de zuivere rede (1781)

Rüdiger Safranski
Rüdiger Safranski eregast bij ISVW
zaterdag 4 en zondag 5 december, ISVW in Leusden

Op zaterdag geeft hij zijn eigenzinnige visie op de eeuwige actuele thema’s vanuit zijn
werken die alle in vertaling verschenen bij Uitgeverij Atlas:
Het Kwaad (2003)
Hoeveel globalisering kan de mens verdragen (2003)
Hoeveel waarheid heeft de mens nodig? (1993)

Op zondag spreekt hij over zijn nieuwste project: een speltheorie waarin cultuur synoniem is met vrede en ontremming altijd op verwaarlozing volgt. Een onnavolgbare tijdsdiagnose.Voor u is er veel gelegenheid met Safranski van gedachten te wisselen.De voertaal is Duits, maar vragen kunnen in het Engels en Nederlands gesteld worden.

Safranski in Nederland
Safranski in De Groene Amsterdammer