In de vastentijd presenteren Trouw en NRC Handelsblad broederlijk een CD box met twaalf maal een Stabat Mater, waaronder enkele uit mijn eigen collectie, o.a. van Antonio Vivaldi, Giovanni Pierluigi da Palestrina, Giovanni Battista Pergolesi en Antonín Dvořák. Sinds de Mattheus Passion elk jaar in april een hype is en religie tegenwoordig ook cultuur heet, durven een seculiere en een protestantse krant deze bij uitstek katholieke muziek te promoten.

Hans van der Velden wijdde een groot deel van zijn leven aan het fenomeen Stabat Mater en maakte er een zeer informatieve website over waarin zo’n 600 componisten worden genoemd die een Stabat Mater hebben gecomponeerd.

Stabat mater

Stabat mater dolorosa
Juxta crucem lacrimosa,
Dum pendebat filius.
Cujus animam gementem
Contristantem et dolentem
Pertransivit gladius

De diepbedroefde Moeder
Stond wenend bij het kruis
Terwijl haar Zoon daar hing.
Haar klagende ziel,
Medelijdend en vol smart,
Werd als door een zwaard doorstoken

meer teksten

De handelsmissie die met de koningin mee naar Turkije is gereisd, zal de woorden van paus Pius II beslist tegenspreken.

“Dat (Turkse) volk is een vijand van de goddelijke Drie-eenheid en volgt een valse profeet, een zekere Mohammed, een Arabier vol heidense dwaling. Hij werd rijk door een ontuchtige relatie met een machtige weduwe. Toen hij eenmaal bekend stond als een beruchte overspelpleger, verzamelde hij een bende struikrovers waarmee hij het leiderschap over de Arabieren opeiste. Met zijn kennis van het Oude en Nieuwe Testament vervalste hij beide. Hij durfde zichzelf profeet te noemen en beweerde dat hij het voorrecht had met engelen te spreken. Daarmee wist hij die onwetende stammen zó in zijn ban te krijgen dat hij hun een nieuwe leer gaf en hen wist over te halen om Christus onze Verlosser op te geven.“
 
Antoine Bodar citeert in navolging van paus Benedictus XVI in Regensburg
paus Pius II (vanaf 1458) in zijn Tilburgse inaugurale rede

Deze week verschijnt Moreel Esperanto van Paul Cliteur een van de grootste pleitbezorgers van de Verlichting in Nederland. Als verklaard tegenstander van de rol van religie in de publieke sfeer zou hij het liefst de religie een spuitje willen geven en zacht laten inslapen. Met het heilige en universele huis van de Verlichting zou dan een nieuw tijdperk op aarde aanbreken. Zijn nieuwste boek gaat over een universele moraal en daarin deelt hij de missie van Hans Küng die al jaren bezig is een universele ethiek te ontwikkelen in de geest van de de Verklaring van de Universele Rechten van de Mens.

Frits Bolkestein stelt in Opinio dat Cliteur de religie aanvalt en ik ben het met Bolkestein eens. Zoveel godsdiensten, zoveel voorschriften, regels en visies op de moraal. Maar er is maar één Verlichting die zijn waarheidsclaim in de God van de Rede heeft gefundeerd. Nee, laten we totalitarisme maar ver achter ons houden, hoe redelijk het zich ook aan ons presenteert. Wanneer er één universele moraal en één universele wet komt, is de nieuwe wereldorde (lees: globale politiestaat) nabij.

Het is een verwarrende tijd. Zelden tevoren botsten religieus gefundeerde morele oordelen zo hard op niet-religieus gefundeerde oordelen. Maar daartoe blijft de tegenstelling niet beperkt. Er bestaat bij alle commentatoren ook een groot verschil van inzicht over de vraag hoe men hiermee zou moeten omgaan. Moeten we religieus geweld beantwoorden met een oproep tot „dialoog„? Zou het helpen als we „matiging van kritiek„ op godsdiensten betrachten? Is „het Westen„ arrogant en zou een nederiger houding de sleutel zijn tot een beter wederzijds begrip? Dat lijkt voor de hand te liggen, want in de berichten die ons vanuit de hoek van religieuze terroristen bereiken, komt telkens weer terug dat men zich vernederd voelt. Of zou een dergelijke reactie juist contraproductief werken?
 
Zou het bekennen van schuld (ook wanneer men zelf van die schuld niet overtuigd is) de gevoelens van afkeer juist versterken? Zouden radicalen dan zeggen: „Zie je wel, ze geven het zelf toe, we zijn vernederd en we strijden voor een rechtvaardige zaak„? Moeten we misschien juist een krachtig pleidooi houden voor universele waarden als de vrijheid van meningsuiting en het verbod op eigenrichting?
 
En wreekt zich nu misschien dat we daartoe veel te laat zijn overgegaan en de zaak al veel te lang op zijn beloop hebben gelaten? Zelden lijken elementaire waarden als vrijheid van godsdienst, vrijheid van meningsuiting, het verbod op het gebruik van geweld bij meningsverschillen zo sterk onder druk te hebben gestaan als tegenwoordig. Kunnen mensen die heilig geloven in hun religie vreedzaam samenleven met mensen die een andere religie aanhangen of zelfs helemaal geen religie? En zo ja, hoe? Dat religie een bindende factor kan zijn voor de leden van een bepaalde groep, is bekend.5 Maar dat religie ook een factor van twist en strijd kan zijn tússen de groepen, wordt minder vaak belicht.
 
Bron: Paul Cliteur in het voorwoord van Moreel Esperanto [PDF]

weltethos.org