
Bron: kloster-wienhausen.de

Bron: kloster-wienhausen.de

Bron: kloster-wienhausen.de

Bron: kloster-wienhausen.de




Margarethe von Trotta maakte in 2009 een biopic over de middeleeuwse mystica en zieneres Hildegard von Bingen (1098-1179). Ik was benieuwd hoe Von Trotta, vooral bekend van vrouwenportretten die zich in de twintigste eeuw afspelen zoals Christiane en Gudrun Ensslin (Die Bleierne Zeit, 1981), Rosa Luxemburg (1986), Gesine Cresspahl (Jahrestage, 2000) en Hannah Arendt (2012) een sprong van negenhonderd jaar in de tijd zou maken.
Hoe zou ze de belevingswereld van Hildegard, die doordrenkt was van het christelijk geloof, benaderen? Zou ze de nadruk leggen op de feministe avant la lettre, die toevallig in de middeleeuwen leefde? Of zou ze zich verplaatsen naar die middeleeuwse wereld die gedomineerd werd door mannen en vanuit deze wereld laten zien hoe een vrouw zich met haar hoogstpersoonlijke unieke relatie met God staande hield. Als abdis was Hildegard in haar tijd geen uitzondering, maar als wetenschapster, mystica en zieneres was ze een fenomeen. Ze trok zelfs de aandacht van de bisschop van Mainz en de Hohenstaufer Frederik I (1122-1190), de keizer van het Heilige Duitse Roomse Rijk, beter bekend als Barbarossa.

Von Trotta houdt Vision ingetogen. We zien geen visioenen of historische decors die uit de computer komen. De meeste scenes spelen zich af binnen de muren van het klooster, in een besloten kloostertuin of in een tijdloos boslandschap. Ze laat zien dat Hildegard in haar tijd al grote bewondering oogstte, maar dat ze ook een heel gewoon mens was en zelfs met haar hemelse visioenen zeker niet in alles onthecht was. De muziek, die voor Hildegard erg belangrijk was, speelt in de film een grote rol. Ze voegt aan de verstilde beelden precies de juiste sfeer toe. Barbara Sukowa die in 1986 de rol van Rosa Luxemburg speelde, overtuigt als Hildegard von Bingen, vooral met haar blik. Haar ogen hebben meer gezien, maar door de genade die ze daarbij ontvangt, is haar geest sterk genoeg om dat te dragen.
Hoewel de Karolingers Franken waren, beschouwen ook de Duitsers Karel de Grote als hun stamvader. Frankrijk en Duitsland bestonden in de achtste eeuw namelijk nog niet. Het grondgebied van de Franken besloeg ook grote delen van Duitsland en grensde aan het territorium van de Saksen. Na jarenlange strijd werd Saksen bij het Karolingische Rijk gevoegd. Dat Rijk bestond uit Frankrijk en Duitsland samen met randgebieden waaronder Nederland, België, Slovenië, Kroatië, Zwitserland en delen van Tsjechië, Oostenrijk, Spanje en Italië.
De vorming van Frankrijk en Duitsland begon pas 30 jaar na de dood van Karel de Grote in 843 met het Verdrag van Verdun. Het immense Rijk werd opgedeeld in drie delen. Uit het westelijk deel ontstond Frankrijk, uit het oostelijk deel Duitsland. Er was ook een langgerekt middendeel, maar dat viel enkele decennia later uiteen. Het werd verdeeld tussen het westelijke en oostelijke deel. Tot in de twintigste eeuw zou Lotharingen een twistgebied blijven tussen Frankrijk en Duitsland.

Op 28 januari a.s. is het 1200 jaar geleden dat Karel de Grote stierf. Ons beeld van Karel de Grote wordt vooral bepaald door de Vita Karoli Magni van zijn biograaf Einhard, die als jonge monnik de keizer nog gekend heeft. De WDR maakte een uitgebreide documentaire over zijn leven. Als rode draad zien we telkens de hoogbejaarde Einhard die vele jaren na de dood van Karel de Grote zijn leerling dicteert tijdens het optekenen van de vita. Tussendoor zien we episoden uit het leven van de grote Karolinger. In het docudrama komt de geschiedenis tot leven. Het wordt prettig gerelativeerd door Einhard, die zich als biograaf bewust is van het immense verschil tussen leven en biografie.

In de voetsporen van Heidegger
Voetnoten bij de 19e eeuw
Amerikaanse Burgeroorlog
Napoleon en zijn schilders
Landschapsschilders uit de Goethezeit
Schilders in Italië
De schilder en zijn broodheer
De waakzaamheid van het hart
Ovidius’ Metamorphosen
Dantes Divina Commedia
Wolkenkrabbers
Op zoek naar de atoomstijl
Een avontuur van luitenant Blueberry
My favourite things