Categorie archief: Duitsland

stupor mundi

afgelopen dinsdagavond bij Die Deutschen: Friedrich II
vanavond op ZDF om 19.30: Hildegard von Bingen

Friedrich IIAfgelopen dinsdag stond in Die Deutschen de Hohenstauf Frederik II (1194-1250) centraal. In zijn tijd werd hij stupor mundi genoemd “de verbazing van de wereld” Hij sprak Latijn, Siciliaans, Duits, Frans, Grieks en Arabisch en schreef een standaardwerk over de valkenjacht De arte venandi cum avibus. In 1220 werd hij door de paus tot Keizer van het Heilige Roomse Rijk gekroond. Als tegenprestatie moest hij een kruistocht organiseren om Jeruzalem te heroveren. Omdat hij zijn vertrek naar het Heilige Land telkens uitstelde, werd hij door de paus geëxcommuniceerd. Zo ging dat in die tijd. Sinds paus Gregorius VII in het jaar 1077 keizer Hendrik IV in Canossa drie dagen en nachten blootsvoets in boetekleed buiten op de stoep boete had laten doen, was de relatie tussen keizer en paus op gespannen voet komen te staan. De machtsstrijd tussen paus en keizer ging in de twaalfde en dertiende eeuw onder de Hohenstaufen gewoon door. De stupor mundi bleek al snel een fel tegenstander van de pauselijke macht. Evenals zijn voorganger Hendrik IV (1050-1106) werd ook Frederik II in de ban gedaan.

Die Deutschen I
Die Deutschen II
Otto I. 912-973 Karl der Große 748-814
Heinrich IV 1050-1106 Friedrich II 1194-1250
Friedrich I Barbarossa 1122-1190 Hildegard von Bingen 1098-1179
Luther 1483-1546 Karl IV 1316-1378
Wallenstein 1583-1634 Thomas Müntzer 1489-1525
Friedrich der Große 1712-1786 August der Starke 1670-1733
Napoleon 1769-1821 Karl Marx 1818-1883
Robert Blum 1807-1848 Ludwig II. von Beieren 1843-1886
Bismarck 1815-1898 Rosa Luxemburg 1871-1819
Wilhelm II 1859-1941 Gustav Stresemann 1878-1929

In de eerste serie van Die Deutschen waren de tien hoofdpersonen allemaal mannen. Voor de tweede serie zijn er twee vrouwen geselecteerd: Rosa Luxemburg 1871-1819) en Hildegard von Bingen (1098-1179), een revolutionair en een mystica. Vanavond gaat het over
Hildegard von Bingen und die Macht der Frauen o.a. over de maatschappelijke positie van de vrouw in de twaalfde eeuw.

diedeutschen.zdf.de

de Middeleeuwen (1800-1900)

De Middeleeuwen volgens de Romantiek
en als nationalistische propaganda in de negentiende eeuw

Vóór 1800 had niemand belangstelling voor de Middeleeuwen. Tijdens de Verlichting werd op deze onverlichte eeuwen neergekeken. Alles wat gotisch was, werd barbaars gevonden, een houding die in Italiëal sinds de Renaissance bestond. Met de Romantiek kwam er een omslag in deze afwijzende houding en ontstond er een ware cultus rondom de Middeleeuwen.

Von Kaulbach
Wilhelm von Kaulbach 1853
Halverwege de negentiende eeuw zag een atelier in München er zo uit, alsof men weer in de Middeleeuwen was gaan leven.

Het beeld dat de Romantiek van de Middeleeuwen geeft, is sterk geïdealiseerd. Het is het beeld van een gouden tijd, van de jeugd van het Avondland, waarin het christelijk geloof nog ongedeeld was. Romantische dichters en schilders aan het begin van de negentiende eeuw hadden een voorkeur voor ‘tijdloze’ taferelen uit de hoofse riddercultuur met devote monniken, kruisridders en jonkvrouwen.

Lessing
Carl Friedrich Lessing 1835
kruisridder die huiswaarts keert

In de tweede helft van de negentiende eeuw werden onder invloed van historisch onderzoek vooral taferelen geschilderd van historische gebeurtenissen uit de Middeleeuwen. Vaak hadden deze voorstellingen een politieke lading en stonden ze in dienst van het nationalisme. Duitse keizers zoals Barbarossa, moesten in de Gründerzeit (vanaf 1871) getuigen van de grootsheid van het Eerste Rijk. Maar niet alleen in Duitsland, ook in andere Europese landen werd teruggegrepen naar de Middeleeuwen als een gouden tijd in de nationale cultuur.

Heinrich IV in Canossa
Eduard Schwoiser 1852
Keizer Hendrik IV voor Canossa
Volgens de overleveringen werd de keizer in 1077 diep vernederd omdat de paus hem drie dagen en nachten in de kou buiten liet wachten voordat deze hem binnenliet. Op dit schilderij wordt de keizer, blootsvoets in boetekleed, onverzettelijk voorgesteld, als toonbeeld van nationale trots.
Barbarossa 1896
het Kyffhaeuserdenkmal 1890-1896 met een beeld van de slapende Barbarossa is nog Teutoonser dan het Hermannsdenkmal bij Detmold. Dergelijke bombast was typerend voor de Wilhelminische tijd.
Nach dem Tod Kaiser Wilhelm I. 1888 wurden an vielen Orten im Deutschen Reich repräsentative Denkmäler zu Ehren des Verstorbenen errichtet. Das Kyffhäuserdenkmal ist eines der größten und bekanntesten dieser Kaiser-Wilhelm-Denkmäler. Zusammen mit dem Niederwalddenkmal bei Rüdesheim am Rhein, dem Hermannsdenkmal bei Detmold am südlichen Teutoburger Wald, dem Völkerschlachtdenkmal in Leipzig und der Walhalla bei Donaustauf ordnet sich das Kyffhäuserdenkmal in die imposante Gruppe der monumentalen Gedenkbauwerke Deutschlands ein. Wie so oft im Wilhelminismus zeugten diese Ausmaße nicht unbedingt von Selbstgewissheit und Zukunftssicherheit, sondern waren Ausdruck der Angst vor äußeren wie inneren Feinden, gegen die diese Bollwerke errichtet wurden. In diesem Fall ging es vor allem um die inneren Feinde, die deutsche Sozialdemokratie, gegen die sich die Kriegervereine als Hüter und Wahrer der Reichseinheit stellen wollten. Dem Reich, das einst an innerem Zwist zugrunde gegangen war, sollte ein solches Schicksal kein zweites Mal widerfahren, und das mächtige Denkmal auf dem Kyffhäuser brachte diese Entschlossenheit zum Ausdruck.
 
Bron: de.wikipedia.org

kyffhaeuser-denkmal.de

Deutsche Superbauten

gezien op ZDF : Nacht der Superbauten
Schloss Neuschwanstein, Kölner Dom en Dresdner Frauenkirche

Zondagnacht herhaalde de ZDF de driedelige serie Superbauten die eerder dit jaar werd uitgezonden. Drie highlights uit de Duitse architectuur worden historisch en bouwkundig belicht : Schloss Neuschwanstein, de Kölner Dom en de Dresdner Frauenkirche. Deze Superbauten vertegenwoordigen drie bouwstijlen: gotiek, barok en historisme. Net zoals in de serie die Deutschen worden kosten noch moeite gespaard om de geschiedenis tot leven te laten komen. Indrukwekkende computeranimaties en 3D-modellen maken daarnaast bouwkundige oplossingen inzichtelijk. Acteur Sebastian Koch is ingehuurd om alles aan elkaar te praten en om de exportwaarde van de serie te bevorderen. De afleveringen worden met een website ondersteund, waardoor deze serie evenals Die Deutschen een boeiend crossmedia project is geworden.

kruisgewelf
het leggen van de sluitsteen in het kruisgewelf

De drie geselecteerde Duitse Superbauten zijn toeristische attracties en hebben tegelijkertijd een eigenaardige ontstaansgeschiedenis. Het kitschkasteel Schloss Neuschwanstein heeft bijvoorbeeld weinig met de Middeleeuwen te maken maar alles met een wereldvreemde en verwende koning van Beieren. Het geldt als het hoogtepunt van het negentiende eeuwse historisme, een premoderne mengelmoes van stijlen. De gothische Dom van Keulen heeft wéll een Middeleeuwse oorsprong, maar de inwijding was pas in 1880, nadat de kathedraal vanaf het begin van de zestiende tot het begin van de negentiende eeuw driehonderd jaar lang in een Doornroosje-achtige slaap was ingedommeld. En de barokke Dresdener Frauenkirche werd in 1739 ingewijd, maar stortte na het bombardement van Dresden in 1945 volledig in. Dat de Frauenkirche er nu weer staat, is een even groot wonder als het feit dat de Dom van Keulen na de vele bombardementen er in 1945 nog steeds stond.

Schloss Neuschwannstein
Schloss Neuschwannstein
bekijk de aflevering online
Es scheint einem Märchen der Gebrüder Grimm entsprungen und steckt doch bis unter die Dachzinnen voller Technik, die zum Zeitpunkt der Errichtung des Baus topmodern war. Eine Telefonanlage, eine Toilettenspülung, ein Speiseaufzug – Raffinessen, die die Menschen des 19. Jahrhunderts in Staunen versetzten. Ein Traum in weiß auf einem Bergplateau, das es bis dahin gar nicht gegeben hatte. Das gerade erfundene Dynamit sprengte eine Bergspitze ab und schuf so den Platz für die Vision König Ludwigs II. von Bayern. Die Geschichte des Baus von Schloss Neuschwanstein ist eine Geschichte von Träumen und Illusionen, vom Sieg der Technik und vom Verlust der Macht.
 
Bron: zdf.de
Kölner Dom
Kölner Dom
bekijk de aflevering online
Es gibt ein Kölner Sprichwort: “Wenn der Dom vollendet ist, geht die Welt unter.” Die Welt kann beruhigt sein: Auch wenn der Kölner Dom nach 632 Jahren Bauzeit steht – ganz fertig wird er nie: Überall nagt der Zahn der Zeit. Umwelteinflüsse lassen den Stein verwittern und restaurierungsbedürftig bleiben.
 
Bron: zdf.de
Frauenkirche Dresden
Frauenkirche Dresden
bekijk de aflevering online
Nach dem Zweiten Weltkrieg war die Frauenkirche nur noch ein Trümmerhaufen. In einem einmaligen Großprojekt und mit der Hilfe von Spenden aus der ganzen Welt konnte das Gotteshaus wieder aufgebaut werden. Am 30. Oktober 2005 wurde die Frauenkirche in einem feierlichen Gottesdienst eingeweiht. Der größte Sandsteinbau der Welt ist heute ein Symbol der Versöhnung und Völkerverständigung.
 
Bron: zdf.de

Superbauten [ terra-x.zdf.de ]