Categorie archief: Duitsland

Duitse filosofie 1760-1860

Terry Pinkard Duitse filosofie 1760 -1860
Terry PinkardIn de tweede helft van de achttiende eeuw ging de Duitse filosofie de Europese overheersen. Hierdoor veranderde de manier waarop niet alleen Europeanen, maar mensen overal in de westerse wereld dachten over zichzelf, de natuur, de geschiedenis van de mensheid, religie, politiek en de structuur van de menselijke geest. In dit rijke en breed opgezette boek verweeft Terry Pinkard het verhaal van „Duitsland„ – dat in die tijd veranderde van een losse verzameling vorstendommen in een opkomende natie met een karakteristieke cultuur – met een analyse van de tendensen en complexiteit van het filosofische denken dat zich daar ontwikkelde. Hij onderzoekt de dominante invloed van Kant, met zijn revolutionaire nadruk op „zelfbeschikking„, en volgt die invloed via de ontwikkeling van de Romantiek en het idealisme naar de kritiek van postkantiaanse denkers zoals Schopenhauer en Kierkegaard. Dit boek zal bij veel lezers interesse wekken voor de geschiedenis van de filosofie, de culturele geschiedenis en de geschiedenis van ideeën.
 
Bron: uitgeverijatlas.nl

odyssee van de geest

gisteren van Michaela gekregen: Romantiek. Een Duitse Affaire
van Rüdiger Safranski, vertaald door Mark Wildschut

Romantiek. Een Duitse AffaireAl twee jaar keek ik uit naar de Nederlandse vertaling van Safranski’s boek Romantik. Eine deutsche Affäre. Gisteren gaf Michaela mij deze cadeau en vandaag ben ik erin begonnen. Safranski begint zijn verhaal op 17 mei 1769, vandaag precies 241 jaar geleden. Dat is het moment waarop Johann Gottfried Herder (Safranski noemt hem de Duitse Rousseau) halsoverkop vanuit Riga de boot neemt naar Toulon. Door het ruimte sop te kiezen, ruilt Herder het vaste in voor het vloeibare, het zekere voor het onzekere. Deze sprong in het onbekende is typerend voor de geest van de Romantiek. Rüdiger Safranski heeft een indrukwekkende intellectuele reikwijdte en weet vanuit de Goethezeit genuanceerd lijnen naar onze tijd te trekken. Daarbij is hij een meesterlijk verteller. Filosofie en geschiedenis blijven bij hem wat ze eigenlijk zijn: het meeslepende avontuur van de geest.

De Romantiek was de poging „aan het banale een verheven betekenis, aan het gewone een geheimzinnig aanzien, aan het bekende de waardigheid van het onbekende, aan het eindige een schijn van oneindigheid te geven„.

Novalis

Herder in BückeburgOverigens verbleef Herder tussen 1771 en 1776 in Bückeburg, de residentie van het graafschap Schaumburg-Lippe. Michaela en ik bezochten vorige week dit fraaie stadje. Aan het beeld van Johann Gottfried Herder, dat herinnert aan de jaren 1771 tot 1776 toen hij hier predikant was, zijn we blijkbaar voorbijgelopen. De jaren in Bückeburg waren voor Herder zijn Sturm und Drang periode waarin Über den Ursprung der Sprache (1772) en Von Deutscher Art und Kunst (1773) ontstonden.

Herders levensfilosofie heeft de cultus rond het genie van de Sturm und Drang (en later van de Romantiek) geïnspireerd. Het genie gaat daar door voor iemand bij wie het leven vrij kan stromen en zijn scheppende kracht ten volle kan ontplooien. Er ontstond in die tijd een luidruchtige cultus rond het zogenaamde “krachtdadige genie”: vaak opgeklopt en pretentieus, maar ook vol elan en zelfverzekerd. De geest van de Sturm und Drang wil voor het geniale, dat als betere aanleg eigenlijk in iedereen sluimert en er alleen op wacht eindelijk ter wereld te komen, de verloskundige zijn.
 
uit: Romantiek. Een Duitse Affaire. Hoofdstuk I, blz. 21

Romantiek. Een Duitse Affaire [ uitgeverijatlas.nl ]

Teutoonse kolos [ 1 ]

vorige week vrijdag met Michaela bij het Hermannsdenkmal geweest

Hermann BriefmarkHet Hermannsdenkmal even ten Zuiden van Detmold op de Groteberg kent een boeiende geschiedenis. Vorig jaar schreef ik hier iets over zijn schepper, de Beierse beeldhouwer Ernst von Bandel (1800-1876). Als kunststudent maakt Von Bandel al zijn eerste schetsen voor een monument ter ere van de Cherusk Arminius. Deze versloeg in het jaar 9 na Chr. de romeinse legioenen in het Teutoburger woud. In de zestiende eeuw werd zijn naam per ongeluk vertaald in Hermann, waarmee Der Cherusk ineens een Duitser was geworden. Nadat Heinrich von Kleist in 1808 zijn toneelstuk der Hermannschlacht had geschreven ontstond er in de tijd van het nationalisme een cultus rondom de figuur van Arminius/Hermann.

HermannsdenkmalHet beeld van Ernst von Bandel zou in 1875 de kroon op deze Hermanncultus worden. Ruim vijftig jaar zou Von Bandel aan het project werken, maar vanwege geldgebrek moest hij het telkens onderbreken. In 1846 voltooide hij het 27 meter hoge gebouw waarop het 25 meter hoge beeld staat. Toch duurde het toen nog bijna dertig jaar voordat het beeld er eenmaal stond. Toen in 1871 het Duitse Keizerrijk werd uitgeroepen, ging het ineens erg snel. Von Bandel werkte vanaf 1872 onafgebroken aan zijn Arminiussäule en op 16 augustus 1875 werd het reusachtige beeld onder de aanwezigheid van keizer Wilhelm I voor het eerst voor het publiek opengesteld. Het Hermannsdenkmal zou daarna actief deel gaan uitmaken van de stormachtige Duitse geschiedenis. Vanaf zijn ontstaan had het beeld immers al een sterke politieke lading meegekregen.

Hermann
Hermann de sterke man, geeft het jonge Duitse Keizerrijk zelfvertrouwen. Wilhelm I werd voorgesteld als de nieuwe Hermann.
Ernst von Bandel wurde am 17. Mai 1800 im bayerischen Ansbach geboren. Seine Schulzeit verlebte er in Ansbach und Nürnberg. Mit 16 begannen seine “Lehrjahre” in München auf der “Bauschule der Akademie” . Zwei Jahre später mußte Bandel bereits seinen Lebensunterhalt und die Mittel für sein weiteres Studium selbst verdienen. In dieser Zeit entstanden erste Zeichnungen für ein Hermannsdenkmal oder eine “Arminiussäule” , wie Bandel selbst es stets bezeichnete. 1822/23 arbeitete er am “schönen Brunnen” in Nürnberg. (…)
 
Im Herbst 1873 kehrte Bandel an die Baustelle im Teutoburger Wald zurück. Endlich konnte er sein Lebenswerk vollenden. Der mittlerweile 73-jährige Künstler war am Ziel seiner Wünsche. Die Fertigstellung des Denkmals bis zum Sommer 1875 kostete ihn jedoch seine letzten Kräfte. Er wohnte in den letzten Jahren der Bauarbeiten ständig auf “seinem Berge”, in einem einfachen Blockhaus, der ” Bandelhütte “. Halb erblindet und von rheumatischen Beschwerden gezeichnet, erlebte er am 16. August die Einweihung. Die Ordensverleihung durch Wilhelm I. war eine späte Würdigung seiner Verdienste. Die nachhaltige Anerkennung seines Lebenswerkes blieb ihm jedoch versagt. Er starb ein Jahr nach der Denkmalenthüllung am 25.09.1876.
 
Bron: hermannsdenkmal.de
Hermann
Hermann beloofde met zijn magische zwaard ‘Nothung’ in de Eerste Wereldoorlog de overwinning. In het Europa van nu zou de defensieve paraplu van de EU hem beter passen.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd Hermann ingezet als morele ondersteuning van de Duitse soldaten aan het front. Hermann herinnerde namelijk niet alleen aan de overwinning op de Romeinen, maar ook aan de overwinning op Frankrijk in 1871. Na 1945 bleef het beeld staan, niet langer als Denkmal maar nu als Mahnmal. Hermann werd niet ontwapend maar “Nothung”, zijn magische zwaard, heeft zijn magische kracht verloren. Hij zou net zo goed een paraplu kunnen dragen. Dan hadden we tenminste kunnen schuilen, want vrijdag regende het pijpenstelen in het Teutobuger Woud.

Hermann
de nazi’s vereenzelvigden de Führer met Hermann

hermannsdenkmal.de