Categorie archief: Duitsland

pacifistisch pamflet

gezien op DVD: All Quiet on the Western Front (1930)

poster - All Quiet on the Western FrontIm Westen nichts Neues verscheen 11 jaar na de Eerste Wereldoorlog en 11 jaar voor de Tweede Wereldoorlog. Hollywood volgde een jaar later met de verfilming All Quiet on the Western Front die in 1930 de twee belangrijkste Oscar’s won (beste film en beste regie). Onlangs zag ik een gerestaureerde versie op DVD. Het is in meer opzichten een opmerkelijke film: All Quiet on the Western Front is een van de eerste geluidsfilms, een van de eerste oorlogsfilms en een uniek tijdsdocument. Drie jaar later gingen in Duitsland het boek en de film al in de ban. De nazi’s voelden zich gebeten door Remarques bittere aanklacht. Nadat je het boek hebt gelezen of de film hebt gezien, is het onmogelijk om oorlog nog als een ‘laatste oplossing’ te zien. Toen de film werd ‘geschoten’ heerste er vrede en stonden de Duitse steden nog allemaal overeind. Maar nog geen 10 jaar later was het weer raak, goed raak. Dat maakt deze aanklacht extra bitter: blijkbaar kan oorlog niet erg genoeg zijn, om oorlog nooit meer als een ‘laatste oplossing’ te zien.

still uit All Quiet on the Western Front
beroemde scene uit de film
Paul heeft een Franse soldaat dodelijk verwond en verzorgt hem nog voordat deze sterft. Daarna smeekt hij hem om vergiffenis. Wanneer hij dit aan zijn wapenbroeders vertelt, zeggen zij dat hij geen schuldgevoel hoeft te hebben maar dat hij juist goed gehandeld heeft. Wanneer hij nog meer Franse soldaten doodt, kan hij zelfs een onderscheiding verdienen. Door het goedkeuren en aanmoedigen van moord bij beide partijen, worden de poorten van de hel wijd opengezet.

De anti-oorlogsfilm All Quiet on the Western Front (1930) verscheen in het interbellum als pacifistisch pamflet. In de Sovjet Unie werd het jonge medium toen al gebruikt voor propaganda en Duitsland zou enkele jaren later volgen. Pantserkruiser Potemkin (1925) en Triumph des Willens (1935) dienden respectievelijk communistische en fascistische idealen en riepen juist op tot overwinning, dus strijd. Die strijd zou tenslotte weer uitmonden in de waanzin die Erich Maria Remarque had beschreven.

Erich Maria Remarque (1898 – 1970) was een van de meest bekende en gelezen auteurs van Duitse literatuur in de twintigste eeuw.Zijn ouders waren Fransen en van bescheiden afkomst. Tijdens zijn studie aan de Universiteit van Münster werd hij in 1916 opgeroepen om zijn legerdienst te vervullen. Remarque vocht aan het Westelijk Front en werd verscheidene keren gewond. Na de oorlog volgde hij een leraarsopleiding, door de overheid aan oorlogsveteranen voorbehouden. ( … ) Op 31 januari 1929 verscheen zijn eerste echte roman, Im Westen nichts Neues. De eerste uitgever aan wie hij het boek aanbood, weigerde het te publiceren. Ondanks de enorme politieke controverse werden er het eerste jaar al 1,2 miljoen exemplaren van verkocht. Het vervolg, Der Weg zurück, verscheen in 1931. Zijn boeken werden in 1933 in het openbaar verbrand en zijn werk werd in Duitsland verboden. ( … )
Bron: nl.wikipedia.org

All Quiet on the Western Front [ imdb.com ] | AQotWF [ moviemeter.nl ]

Eisenbahngleichnis

uit Doktor Erich Kästners Lyrische Hausapotheke
van Erich Kästner (1899-1974)

Das Eisenbahngleichnis
 
Wir sitzen alle im gleichen Zug
und reisen quer durch die Zeit.
Wir sehen hinaus. Wir sahen genug.
Wir fahren alle im gleichen Zug.
Und keiner weiß, wie weit.
 
Ein Nachbar schläft, ein anderer klagt,
ein dritter redet viel.
Stationen werden angesagt.
Der Zug, der durch die Jahre jagt,
kommt niemals an sein Ziel.
 
Wir packen aus. Wir packen ein.
Wir finden keinen Sinn.
Wo werden wir wohl morgen sein?
Der Schaffner schaut zur Tür herein
und lächelt vor sich hin.
 
Auch er weiß nicht, wohin er will.
Er schweigt und geht hinaus.
Da heult die Zusirene schrill!
Der Zug fährt langsam und hält still.
Die Toten steigen aus.
 
Ein Kind steigt aus. Die Mutter schreit.
Die Toten stehen stumm
am Bahnsteig der Vergangenheit.
Der Zug fährt weiter, er jagt durch die Zeit,
und niemand weiß, warum.
 
Die I. Klasse ist fast leer.
Ein feister Herr sitzt stolz
im roten Plüsch und atmet schwer.
Er ist allein und spürt das sehr.
Die Mehrheit sitzt auf Holz.
 
Wir reisen alle im gleichen Zug
zu Gegenwart in spe.
Wir sehen hinaus. Wir sahen genug.
Wir sitzen alle im gleichen Zug
und viele im falschen Coupé.

 
Bron: gedichte.xbib.de

Doktor Erich Kästners Lyrische HausapothekeDoktor Erich Kästners Lyrische Hausapotheke ist eine Gedichtesammlung Erich Kästners, die erstmals 1936 in der Schweiz erschien. Sie vereinigte zahlreiche bereits vorher erschienene sowie neu veröffentlichte Gedichte des Autors in einem Band. Die Besonderheit des Bandes ist die im Vorwort empfohlene Anwendung in Art einer Apotheke. Der Leser findet unter 36 aufgeführten Leiden und Unannehmlichkeiten von „A bis Z“ (Kästner nennt diese die Etiketten einer Arnzneiflasche, seine Gedichte selbst Arznei) den eigenen körperlichen bzw. Seelenzustand wieder. Dahinter wird Auskunft gegeben, welche Seiten er zur Linderung seines jeweiligen Zustandes aufschlagen kann.

Bron: de.wikipedia.org

erichkaestnergesellschaft.de | Erich Kästner [ de.wikipedia.org ]

Leipziger Schule in Assen

Realisme uit Leipzig – Drie generaties Leipziger Schule
Drents Museum Assen, nog t/m 10 mei 2009

Neo RauchAfgelopen najaar bezocht ik met René de tentoonstelling van de Neue Leipiger Schule in het CobraMuseum in Amstelveen. Deze groep schilders vertegenwoordigt geen duidelijke stroming en heeft geen groepsideaal. De naam is een containerbegrip geworden voor alle schilders die gevormd zijn aan de Hochschule für Grafik und Buchkunst in Leipzig. Inmiddels zijn dat drie generaties. In tegenstelling tot de tenstoonstelling in Amstelveen, is in het Drents Museum niet alleen werk van de Neue Leipiger Schule maar ook van de eerste twee generaties te zien. Deze werden in de DDR-tijd nog geschoold in het sociaal realisme. Anders dan in het vrije Westen met zijn vrije expressie werd in de DDR in de jaren vijftig en zestig nog traditioneel teken- en schilderonderwijs gegeven. De kunststudenten uit Leipzig hebben het tekenen daarom goed in de vingers zitten. Ook zijn ze sterk beïnvloed, beter gezegd geïndoctrineerd, door de beeldtaal van het sociaal realisme. De derde generatie die zich de Neue Leipziger Schule is gaan noemen, bestaat grotendeels uit dertigers (alleen het boegbeeld Neo Rauch is inmiddels 48) die gingen studeren toen de muur net gevallen was. Deze generatie kon zich voor het eerst op het Westen gaan richten, maar bleef tegelijkertijd putten uit de beeldtaal van het sociaal realisme. De schilderijen van Neo Rauch zijn een delirium van figuratieve samples met een quasi-cryptische betekenis. Eenentwintigste eeuws surrealisme of juist engagement? l’art pour l’art misschien? Zijn schilderijen roepen bij mij teveel vragen op terwijl mijn fascinatie voor zijn beeldraadsels uitblijft. Dan resteert er slechts een vermoeid gevoel.

Matthias Weischer
Matthias Weischer 2003
Living Room, olie op doek, 170 x 190 cm
de retro interieurs van Weischer’s zijn leuk om naar te kijken
De Leipziger Schule is officieel geen kunststroming, maar verbindt door zijn naam een grote groep kunstenaars die allen zijn opgeleid aan de Hochschule für Grafik und Buchkunst in Leipzig, van oudsher een praktijkgerichte opleiding. In tegenstelling tot het kunstonderwijs in West-Duitsland, waar de nadruk lag op het leren ontwikkelen van het concept van een werk, werd op de Hochschule voornamelijk aandacht besteed aan de traditionele en technische aspecten van het maken van kunst.
 
Bron: drentsmuseum.nl

Drie generaties Leipziger Schule

eerste generatie
De kunstenaars Bernard Heisig (1925), Werner Tübke (1929-2004) en Wolfgang Mattheuer (1927-2004) waren allen, eerst als student en later als docent, verbonden aan de Hochschule. Deze kunstenaars werden beroemd in de jaren zestig van de vorige eeuw en worden ook wel aangeduid als de eerste generatie van de Leipziger Schule. Heisig, Tübke en Mattheuer vestigden de reputatie van Leipzig in de DDR als kunstcentrum.

tweede generatie
Onder de studenten van Heisig, Tübke en Mattheuer bevonden zich de schilders Ulrich Hachulla (1943) en Arno Rink (1940) die tot de tweede generatie Leipziger Schule worden gerekend. Ook zij gaven les aan de Hochschule en leidden de derde generatie Leipzigers op.

derde generatie
De schilders van de derde generatie worden de „Neue Leipziger Schule„ genoemd. De meeste kunstenaars ( waaronder Christian Brandl, Jan Dörre, Isabelle Dutoit, Falk Gernegroß, Matthias Ludwig, Ulf Puder, Johannes Rochhausen, Michael Triegel, Miriam Vlaming en Matthias Weischer) zijn rond de dertig jaar oud en maakten de laatste jaren van het socialistische regime mee, maar ook haar ineenstorting met de val van de muur in 1989. De samenvoeging van traditie en moderniteit speelt een grote rol in hun schilderijen en de beeldpoëzie is bij velen nog onmiskenbaar Oost-Duits: de onwerkelijke taferelen, de dromerige complexiteit, de verborgen betekenissen.De bekendste kunstenaar van deze generatie en inmiddels wereldberoemd, is Neo Rauch, waarvan op de tentoonstelling ook werk te zien is.

Leipziger Schule [ drentsmuseum.nl ]