Categorie archief: Duitsland

romanogotiek aan de Lahn

Gisteren met Patrick bezocht: de Dom van Limburg a/d Lahn

Deze kerk is een klassiek voorbeeld van romanogotiek. Met deze term wordt de overgangsstijl tussen romaans en gotiek aangeduid.

dom limburg an der lahn
De St.Georg in Limburg an der Lahn, gebouwd in de eerste helft van de 13e eeuw
Door de korte bouwtijd (ongeveer 25 jaar) en doordat de kerk sinds de wijding van het koor in 1235 vrijwel onaangetast bleef, geldt de Dom (officieel Pfarrkirche St. Georg und Nikolaus) als schoolvoorbeeld van Duitse bouwkunst tijdens de overgang van Romaanse naar gotische stijl. De invloed van Keulse Romaanse kerken (vooral de St. Gereon) is duidelijk herkenbaar aan de versieringen op de torens en de dwerggalerijen aan de achterzijde. Ook de basilicavorm herinnert aan de Keulse bouwwerken.
 
Een aantal elementen kondigt echter al de komst aan van de gotiek. De onbekende architect van deze kloosterkerk kende waarschijnlijk de toentertijd zeer moderne kathedraal van het Franse Laon. Het interieur van de dom toont net als die kathedraal tribunes en territoria (siergalerijen) boven elkaar. In zuiver Romaanse kerken ontbreekt het territorium. Samen met het voorzichtige gebruik van spitsbogen zorgt zo’n extra verticaal element voor een gotische indruk. Uit Laon werd eveneens de grote rozet boven het westelijke portaal overgenomen, een ander gotisch stijlelement. Het aantal van zeven torens op de kerk verraadt de getalssymboliek, die in de Late Middeleeuwen steeds belangrijker werd.
 
Bron: touringcarchauffeur.info
 
 

LaonHet interieur van de kathedraal van Laon met zijn vierdelige opstand heeft de bouwmeesters van Limburg geinspireerd. In het romaans ontbreken nog de siergallerijen die zo typerend zijn voor de gotiek. Boven de zuilengallerij van het middenschip bevindt zich een open gallerij, vervolgens een zgn. ‘blind’ triforium en tenslotte volgen de ramen of lichtbeuk.
 
Deze lichtbeuk wordt in de gotiek steeds hoger opgerekt. Dat wordt mogelijk gemaakt door de luchtbogen aan de buitenzijde die de druk van het kruisgewelf opvangen en afvoeren naar vertikale steunberen. Vaak worden dubbele luchtbogen toegepast zodat de druk wordt verdeeld en het schip nog hoger opgetrokken kan worden.

Beauvais
luchtbogen St Pierrre, Beauvais
Het hoogtepunt van de gotiek wordt letterlijk bereikt met de Saint Pierre van Beauvais. Het schip heeft een hoogte van 30 meter en het koor is met 48,5 meter het hoogste ter wereld.

Limburger Dom | gothic architecture | romanogotiek in Nederland

berlin, blut und boden

BerlijnHet boek waarmee ik het jaar besluit, is het standaardwerk over Berlijn 1945 en is geschreven door de Britse historicus en schrijver Antony Beevor. Vier jaar lang zocht hij in Russische archieven, die nooit iemand zag, naar de verborgen geschiedenis van de val van Berlijn aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Beevor heeft overigens al een boek over Stalingrad op zijn naam staan. In het woord vooraf schrijft hij:
 

Op 1 februari 1943 maakte een Sovjet-kolonel een groep uitgemergelde Duitsers krijgsgevangen in de puinhopen van Stalingrad. “Zo zal Berlijn eruit zien!” schreeuwde hij woedend en wees op de gebouwen om hem heen. Toen ik die woorden een jaar of zes geleden las, wist ik onmiddellijk wat mijn volgende boek moest zijn.

Sinds ik Berlijn voor het eerst bezocht op 8 mei 1985, heb ik wat met deze stad. Twintig jaar geleden liep de muur er nog dwars doorheen. In Oost-Berlijn zagen de straten rood van de vlaggen en spandoeken vanwege de uitbundige viering van de Den Pobedo, de Dag van de Overwinning. In West-Berlijn vierde men de overwinning op het fascisme. Onze gastvrouw in het obscure hotel, een jonge mollige Berlijnse, was die dag zwaar aan de fles en verbond in haar dronkenschap haar eigen lot met het lot van het Duitse volk, dat in haar ogen tot in het zevende geslacht vervloekt was door die vuile oorlog. Ik had bijna de neiging om Entschuldigung tegen haar te zeggen. Wij hadden beiden niets met die vuile oorlog te maken, maar toch was ik een kind van ‘slachtoffers’ en zij een kind van ‘daders’. Later nodigden vrienden uit Potsdam mij uit voor de film De Tweeling. Ik vind het jammer dat ik toen samen met die dronken West-Berlijnse deze film nog niet kon zien.

dem Deutschen Volke
opschrift op de Rijksdag

Achttien jaar later bezocht ik Berlijn voor een tweede maal, ditmaal was het weer één stad. Ik was onder de indruk van het bezoek aan de vernieuwde Reichstag inmiddels een toonbeeld van openheid endemocratie. Op de machtige fries staat nog altijd Dem Deutschen Volke.

het levende kunstwerk
Der Bevölkerung in een patio van het Rijksdaggebouw

Op het dak van het Rijksdaggebouw maakte mijn Potsdamse vriend mij op iets attent dat anders zeker aan mijn aandacht ontsnapt zou zijn. In een van de binnenplaatsen van het machtige gebouw, is in de diepte een levend kunstwerk te zien. Het bestaat uit aarde dat uit alle delen van Duitsland is samengebracht en dat inmiddels begroeid is. Het is gewijd aan Der Bevölkerung. Dit anti-nationalistisch statement laat de wereld zien dat het naoorlogse Duitsland het hardnekkige nationalisme te boven is gekomen. Eindelijk Boden zonder Blut en vruchtbaar groen.

BigBrotherHaus

Twee jaar geleden zag ik in het museum Haus Esters in Krefeld schilderijen van de Amerikaanse schilder Eric Fischl (1948). Het was een speciaal project waarbij Fischl 2000 foto’s maakte van een groepje acteurs dat drie dagen de beroemde Mies van der Rohe-villa in Krefeld bewoonde als een soort Big Brother Haus. In Amerika bewerkte Fischl de foto’s met de computer en maakte aan de hand van die bewerkingen een serie van twaalf grote doeken. Het nieuwste werk van Fischl borduurt duidelijk voort op naakten in een interieur met jaloezieën.

Eric Fischl

Für sein Krefeld Project hat der amerikanische Maler Eric Fischl (geb. 1948 in New York City) das Krefelder Museum Haus Esters temporär in eine bewohnte Villa zurückverwandelt. Er engagierte zwei deutsche Schauspieler, die im Frühjahr 2002 drei Tage lang die Bewohner des Hauses spielten, und machte im Verlauf dieser Tage ca. 2000 Fotografien. Aus dieser umfangreichen Dokumentation, die Fotografien am Computer digital nachbearbeitend, gestaltete der Künstler eine Serie von zwölf großformatigen Gemälden.
Dabei werden wir zu Zeugen eines Dramas zwischen Mann und Frau. Ein Drama nicht im herkömmlichen Sinn: Es gibt keinen Höhepunkt, keine Auflösung des Konflikts. Was sich in den Bildern des Krefeld Project abspielt, ist von untergründiger Natur, etwas, das Mann und Frau unentwegt beschäftigt, sie aneinander fesselt. Die Protagonisten bewegen sich in dem gehobenen Ambiente so selbstverständlich, wie es einer langen Gewohnheit entspricht. Vielleicht ist es Gewohnheit, daß sich das Paar in diesem Haus am Wochenende trifft. Jede Spur von Arbeit bleibt ausgeblendet, es sei denn als etwas, das den eleganten Lebensstil erst ermöglicht. Wir wissen nicht, ob es sich um ein Ehepaar handelt, ob es womöglich eine geheime Beziehung ist, die hier ihren Lauf nimmt; aber wir ahnen, daß die Stationen des Dramas aus einer Gewohnheit entspringen, die viele Jahre umfaßt.(…)
 
lees verder …