Categorie archief: Duitsland

26 april 1945

zeventig jaar geleden werd in Berlijn vliegveld Tempelhof ingenomen
Het Achtste Gardeleger onder leiding van generaal Tsjoejkov had in 1943 meegeholpen om het Duitse leger uit Stalingrad te verjagen. Op 22 april 1945 brak Tsjoejkov door de Duitse verdedigingslinie bij Seelower Höhen en rukte op naar Berlijn. Zijn doel was het vliegveld Tempelhof, net buiten het centrum van de stad. Het vliegveld was niet alleen strategisch van belang, maar was ook de laatste ontsnappingsmogelijkheid voor de nazi-leiders in Berlijn. In ondergrondse bunkers stonden vliegtuigen klaar om hen uit de belegerde stad te evacueren. Had Tjoejkov eenmaal het vliegveld veroverd, dan waren ook de overgebleven nazi-kopstukken in handen van de Sovjets. De Duitse verdediging op het vliegveld bestond uit een mengelmoes van SS-eenheden, lokale luchtafweereenheden en het garnizoen van de vliegbasis. Ze boden urenlang hardnekkig weerstand tegen de Sovjet overmacht. Pas na een zwaar luchtbombardement en in allerijl aangevoerd artilleriegeschut werd Tempelhof op 26 april ingenomen.
 
Bron: liberationroute.nl
Tempelhof
Na de inname van Berlijn verschenen er in de stad Russische borden zoals deze, hier met de cyrillische transcriptie van het woord “Tempelhof”
Met ondergronds geparkeerde vliegtuigen klaar voor vertrek, was de Tempelhof luchthaven de laatste ontsnappingsmogelijkheid voor de nazi-leiding en had daarom prioriteit in Tsjoejkovs aanvalsplannen.

TempelhofEen paar dagen later maakte de oorlogsfotograaf Jergeni Khaldei op het dak van de luchthaven een beroemd geworden foto. Hierop poseren Sovjettroepen onder de Sovjetvlag naast de nazi-adelaar. Op 4 juli 1945, de Amerikaanse Onafhankelijkheidsdag, namen Amerikaanse troepen officieel de leiding over in hun bezettingszone in Zuidwest-Berlijn. Nog dezelfde dag kregen ze ook de controle over de luchthaven.
 
Bron: liberationroute.nl

21 april 1945

zeventig jaar geleden begonnen de artilleriebeschietingen op Berlijn

Op 21 april 1945 om half tien ‘s morgens, een paar uur na de allerlaatste geallieerde luchtaanval, begon het Rode Leger met een intensief artilleriebombardement op de binnenstad van Berlijn. In de Führerbunker schreeuwde Hitler waar die herrie toch vandaan kwam. Burgdorf antwoordde dat het centrum van Berlijn onder vuur lag van zware Sovjet-artillerie. De Führer trok wit weg. “Zijn de Russen dan al zo dichtbij?” vroeg hij geschokt.

Karstadt
Karstadt am Hermannplatz in de jaren dertig
en na de verwoesting op 25 april 1945

Tijdens de artilleriebombardementen vielen veel slachtoffers. Vanaf 21 april zouden er in tien dagen 1,8 miljoen Russische granaten op het centrum van Berlijn afgevuurd worden. Antony Beevor schrijft in Berlin. The downfall 1945 dat vooral vrouwen het slachtoffer werden van deze beschietingen. Ze stonden vaak urenlang in lange rijen te wachten voor de winkel of de waterpomp, hopend op een “crisisrantsoen”. Op de Hermannplatz vond om half twaalf ‘s morgens een gruwelijk incident plaats: de granaten richtten een verschrikkelijk bloedbad aan onder de Berlijners die voor het warenhuis Karstadt in de rij stonden.

Das Geräusch war anders als alles, was die Berliner bisher gehört hatten – anders als das Pfeifen herabsausender Bomben oder das Belllen der Flak. Die Menschen, die vor dem Kaufhaus Karstadt am Hermannplatz standen, hoben erstaunt die Köpfe und lauschten. Es war ein leises Heulen, irgendwo in der Ferne, doch dann verwandelte es sich in ein gräßliches, schrilles Kreischen. Einen Augenblick lang schienen die Menschen wie hypnotisiert. Dann stoben sie auseinander. Doch es war zu spät. Überall auf dem Platz schlugen Artilleriegranaten ein, die ersten, die die Stadt erreichten. Zerfetzte Leichen schlugen gegen die mit Brettern verschlagenen Schaufenster. Männer und Frauen lagen schreiend auf der Straße und wanden sich vor Schmerzen. Es war Sonnabend, der 21. April, Punkt 11 Uhr 30. Berlin war Frontstadt.
 
Bron: Cornelius Ryan: Der letzte Kampf, blz. 261
Karstadt
Het ultra moderne koopparadijs Karstadt in art deco stijl gebouwd, blaakt van het consumentenvertrouwen. Het werd op 21 juni 1929 geopend en de bomen leken de hemel in te groeien. Vijf maanden later zou de bubble op Wall Street uiteenspatten.

Vier dagen later, op 25 april 1945, gaf Krukenberg het bevel om het gigantische gebouw van Karstadt onmiddellijk op te blazen omdat gevreesd werd dat de Sovjets het binnen afzienbare tijd zouden plunderen.

The decision to blow up Karstadt to prevent it from being taken over and plundered by the Soviets was taken quickly. Civilians who were trying to find food inside the building were all forcefully removed already four days earlier, upon Nordland´s arrival. Krukenberg himself gave a signal to blast the old Karstadt away. Gone were the 70,000 m2 of space, the famous roof gardens, the delivery van lift and the 11-storey towers. Ironically, despite the heavy fighting between what by the end became five (!) Soviet armies and two German divisions, hardly any other buildings around Hermannplatz suffered the same fate.
 
Bron: kreuzberged.com

Karstadt am Hermannsplatz [ berliner-untergrundbahn.de ]
Karstadt am Hermannsplatz [ berlin-hermannplatz.de ]

20 april 1945

zeventig jaar geleden begon de Slag om Berlijn

Anthony Beevor - Berlin 1945De Duitse film Der Untergang (2004) is gebaseerd op het boek Der Untergang. Hitler und das Ende des Dritten Reiches (2002) van Joachim Fest. Het ooggetuigeverslag van Hitler’s secretaresse Traudl Junge bepaalde het perspectief van het scenario voor Der Untergang.

In 2002 verscheen ook het boek Berlin. The downfall 1945 van Anthony Beevor. Beide titels in de Nederlandse vertaling staan in mijn kast. Fest begint zijn boek op 16 april 1945 toen het Rode Leger begon aan de Slag om Berlijn. Beevor neemt een lange aanloop en start op nieuwjaarsdag 1945. Pas in hoofdstuk 17 zijn we op 20 april 1945, de laatste verjaardag van Adolf Hitler.

20 april 1945
Op zijn 56e verjaardag (20 april 1945) reikte Hitler onderscheidingen uit aan kindsoldaten. Dit moment is in Der Untergang gereconstrueerd.
Vrijdag 20 april was de vierde mooie dag op rij. Het was de zesenvijftigste verjaardag van Adolf Hitler. Als het vroeger op deze datum zo’n mooie dag was, plachten vreemden elkaar op straat te wijzen naar Führerwetter, met andere woorden: weer een wonder. Nu zinspeelde alleen nog de meest verdwaasde nazi op Hilter’s bovennatuurlijke krachten.
 
uit: Anthony Beevor, Berlijn. Hoofdstuk 17: de laatste verjaardag van de Führer