Categorie archief: Italië

souvenir de Solferino [ 3 ]

op 16 juli bezochten we Pozzolengo en San Martino della Battaglia

Even ten noorden van Solferino liggen Pozzolengo en San Martino della Battaglia. Op 24 juni 1859 vormde zich rond deze plaatsen het strijdtoneel tussen de vier Sardijnse divisies van koning Victor Emanuel II en de divisie van generaal Ritter von Benedek. De gevechten begonnen rond half zeven ‘s morgens en duurden de hele dag waarop de Italianen en de Oostenrijk afwisselend terreinwinst wisten te behalen. Terwijl twee Franse divisies en de keizerlijke garde van Napoleon III het centrum aanvielen bij Solferino en Cavriani en twee andere divisies op de vlakte in het zuiden, wisten de Italianen de divisie van Benedek de hele dag te binden rond San Martino en Pozzolengo. Uiteindelijk moesten de Oostenrijkers zich na zeer zware gevechten terugtrekken.

Pozzolengo
landschap bij Pozzolengo

Henri Dunant beschrijft in Een herinnering aan Solferino de opstelling van de vier legers: het Sardijnse, het Franse en beide Oostenrijkse legers. Op 24 juni 1859 werd er gevochten over een lengte van ongeveer 25 kilometer.

Het tweede (Oostenrijkse) leger werd aangevoerd door generaal graaf Schlick, die het bevel voerde over de veldmaarschalken graaf Clams-Gallas, graaf Stadion, baron von Zobel, en Ritter von Benedek, naast de cavaleriedivisie van graaf Mendsdorff. Dit was de rechtervleugel, die Cavriana, Solferino, Pozzolengo, en San Martino in zijn greep hield.
 
Bron: rodekruis.nl
San Martino
San Martino della Battaglia
Solferino en omgeving
de Slag bij Solferino (1859) vond plaats in de moreneheuvels iets ten zuiden van het Gardameer.

In een volgend stukje meer over de Slag bij Solferino op 24 juni 1859.

Souvenir de Solferino [ 2 ]

op 16 juli bezochten we Solferino

Het eerste dat we van Solferino zagen was het kerkhof. Deze ligt op de kam van een heuvel tegenover het hoogste punt van Solferino dat sinds de middeleeuwen gedomineerd wordt door een vestingtoren, de zogenaamde Rocca di Solferino. Deze rauwe stenen monoliet is in de Italiaanse nationale geschiedenis bekend geworden als La Spia d’Italia (“de spion van Italië”) omdat deze een subliem uitzicht biedt over de wijde omtrek.

panorama Solferino
uitzicht naar het oosten (klik voor vergroting)
panorama Solferino
uitzicht naar het westen (klik voor vergroting)
panorama Solferino
uitzicht naar het noorden (klik voor vergroting)
In 1893 werd bij San Martino della Battaglia, vlak onder het Gardameer, een toren opgericht ter nagedachtenis aan de Slag bij Solferino en San Martino. Deze is zichtbaar op de achtergrond.
Solferino
uitzicht op het plein en de San Pietro in Vincoli
Solferino
de San Pietro in Vincoli (links)
en Torre Civico (rechts) in Solferino

souvenir de Solferino [ 1 ]

op 16 juli bezochten we Castiglione delle Stivere
de geboorteplaats van het internationale Rode Kruis

Castiglione delle Stivere is een stadje van 23 duizend inwoners op de moreneheuvels ten zuid-westen van het Gardameer. Ik kende het van de Tweede Slag bij Castiglione op 5 augustus 1796 waarbij Napoleon met zijn generaals Pierre Augereau en André Masséna de Oostenrijkers terugdreef. Er waren in totaal zo’n 50 duizend manschappen bij betrokken.

Castiglione
zijaanzicht van de dom van Castiglione

Dat Castiglione al eens eerder en in de negentiende eeuw nog eens een rol gespeeld heeft tijdens een veldslag, was mij niet bekend. Het stadje heeft door zijn ligging op de meest westelijke moreneheuvel een strategische positie. Daardoor was het in 1706 tijdens de Spaanse Successieoorlog strijdtoneel tussen Frankrijk en Oostenrijk in de Eerste Slag bij Castiglione. En in de Tweede Italiaanse Onafhankelijkheidsoorlog speelde het weer een rol, al werd het toen geen strijdtoneel. De Derde Slag bij Castiglione is er dus niet gekomen. Maar op enkele kilometers van het stadje woedde op 24 juni 1859 wel de Slag bij Solferino en vooral van deze zeer bloedige veldslag vind je nog altijd sporen in Castiglione.

Castiglione
Alle donne eroiche
beeld opgedragen aan de heldhaftige vrouwen

Toen we op het plein voor de dom van Castiglione kwamen, werd ik getroffen door een beeld van een vrouw die een gewonde soldaat verzorgt. Onder deze wereldse pietà las ik het onderschrift: Alle donne eroiche (“aan de heldhaftige vrouwen”).

Langzaam drong het tot mij door dat het domplein op de dagen na 24 juni 1859 vol gewonde en stervende soldaten heeft gelegen. De plaatselijke bevolking, met name de vrouwen, werden door de Zwitser Henri Dunant aangespoord om de gewonden te verplegen. Hij wilde niet dat er onderscheid gemaakt moest worden tussen Fransen of Oostenrijkers. Hier, in Castiglione delle Stivere, werd bij Dunant het idee voor het onafhankelijke internationale Rode Kruis geboren.

Dunant
gevelsteen in het huis naast de dom waar Henri Dunant van 24 op 25 juni 1859 de nacht doorbracht.

Naast het plein ligt een huis waar Henri Dunant na de slachting van 24 juni 1859 de (waarschijnlijk slapeloze) nacht doorbracht. Zijn schokkende ervaringen zou hij later vastleggen in zijn beroemd geworden boek Souvenir de Solferino.

Dunant
Belgische herdenkingspostzegel 100 jaar Rode Kruis

Het volgende stukje gaat over de Slag bij Solferino.

Lonato 1796

op 16 juli bezochten we Lonato bij het Gardameer

Twee weken geleden waren we aan het Iseomeer. Op weg naar huis via het Gardameer wilde ik Lonato en Castiglione bezoeken, twee plaatsen waar Napoleon tweehonderd jaar geleden gevochten heeft tegen de Oostenrijkers.

Solferino en omgeving
op weg van het Iseomeer bezochten we locaties ten zuiden van het Gardameer waar in 1796 en 1859 zwaar gevochten is.

Ik had Napoleon de Grote van Andrew Roberts meegenomen en las intussen over de veldslagen in Lonato en Castiglione begin augustus 1796. In Lonato paste Napoleon voor het eerst in de geschiedenis het battalion carré systeem toe.

Lonato
gezicht op Lonato vanaf de Rocca

Lonato en Castiglione liggen ten zuiden van het Gardameer in een landschap dat tijdens de laatste ijstijd gevormd is. Het Gardameer was toen een enorme gletscher en kruide niet alleen ijs maar ook allerlei gletscherpuin naar het zuiden. De eindmorene vormde zo ten zuiden van het Gardameer een heuvelachtig landschap. De heuvelruggen liggen in concentrische ringen met enkele hogere delen die in de middeleeuwen meestal bekroond werden met een vesting.

Lonato
de Rocca in Lonato

Het gebied ligt op een kruispunt van historische machtscentra: Lombardije, Mantua en Venetië. Vanaf de late middeleeuwen heersten hier enkele rijke families die elkaar onderling bestreden. In de achttiende eeuw kwam Noord-Italië onder heerschappij van de Habsburgers. Toen Napoleon aan zijn Italiaanse veldtocht begon om de Oostenrijkers uit Noord-Italië te verdrijven, werd hij door veel Italianen verwelkomd als hun bevrijder. In mei 1796 had Napoleon Milaan bevrijd en rukte daarna op naar Mantua, een belangrijke vesting waar de Oostenrijkse hoofdmacht in Italië was gestationeerd. Mantua kwam onder een beleg van de Fransen te liggen. Oostenrijk besloot daarop om Napoleon definitief te verslaan en liet vanuit het Noorden langs beide zijden van het Gardameer twee legers oprukken. Het trefpunt werd het gebied waar Lonato en Castiglione liggen.

Lonato
een van de poorten van de Rocca

In Lonato kun je nog altijd de enorme burcht bezoeken vanwaaruit je een schitterend uitzicht hebt over het landschap ten zuiden van het Gardameer. In het noorden kun je het Gardameer en de uitlopers van de Alpen zien liggen.

panorama Lonato
uitzicht vanaf de Rocca in Lonato met in het noorden het Gardameer en de uitlopers van de Alpen

Van Lonato is het maar een klein eindje naar Castiglione. In Castiglione vonden we meer sporen van de Tweede Italiaanse Onafhankelijkheidsoorlog van 1859 dan van de Italiaanse veldtocht uit 1796. Vanuit dit stadje kun je naar het oosten Solferino zien liggen. De naam Solferino heeft zich voor altijd verbonden met de Slag bij Solferino op 24 juni 1859 en natuurlijk met het beroemde boek van Henry Dunant en de oprichting van het Rode Kruis. In een volgend stukje meer hierover.

1796-1859
De moreneheuvels onder het Gardameer waren in 1796 en 1859 strijdtoneel tussen de Fransen en de Oostenrijkers. In 1859 hadden de Italianen onder de vlag van het Koninkrijk Sardinië zich bij Frankrijk gevoegd.

De eerste en tweede Slag bij Lonato op 31 juli en 3 augustus 1796
De Slag bij Castiglione op 5 augustus 1796

de zon breekt door

de fresco’s van Tiepolo in Udine

TiepoloDe achttiende-eeuwse Italiaanse schilder Giambattista Tiepolo (1696-1770) uit Venetië schilderde zijn eerst grote opdracht in het Palazzo Patriarcale in Udine. Daar werkte hij tussen 1725 en 1728 aan een aantal fresco’s. In Würzburg zou hij 25 jaar later nog een bisschoppelijk paleis decoreren. Hiermee zou hij zijn grootste roem verwerven.

In 1725 zien we al duidelijk Tiepolo‘s unieke stijl naar voren komen. Hij leunt weliswaar sterk op Paolo Veronese maar geeft er een heel eigen draai aan. Het lijkt alsof hij Veronese gebleekt heeft. De kleuren zijn licht geworden. In Udine zien we voor het eerst het snoepwerk van het rococo. Deze stijlverandering van barok naar rococo in het tweede kwart van de achttiende eeuw wordt wel eens toegeschreven aan het veranderde klimaat. De tijd van de grote godsdienstoorlogen was na de Vrede van Utrecht (1713) voorbij en de Verlichting was aangebroken. Bij Tiepolo zien we de zon doorbreken.

De tijd van de grote godsdienstoorlogen was na de Vrede van Utrecht (1713) voorbij en de Verlichting was aangebroken. Bij Tiepolo zien we de zon doorbreken.
Tiepolo
De ontmoeting tussen Jacob en Ezau
Tiepolo
Het oordeel van koning Salomo
Tiepolo
Sara krijgt bezoek van de engel, een voorafbeelding van de Annuniciatie
Tiepolo
detail
The Diocesan Museum was established in 1963 and since 29th April, 1995 has been housed in the Patriarchal palace, former residence of the Patriarch of Aquileia and current seat of the Bishop of Udine. The architectural and pictorial context of extraordinary beauty in which the collections of the museum are displayed was the reason why the whole complex was named “Museo Diocesano e Gallerie del Tiepolo”.
 
Bron: musdioc-tiepolo.it

Napoleon in Italië

gelezen: hoofdstuk 4 (Italië) in Napoleon de Grote (2015) van Andrew Roberts

Napoleon de GroteVandaag is het precies 220 jaar geleden dat Napoleon aan het begin van de Italiaanse Veldtocht voor het eerst slag leverde bij het plaatsje Montenotte, iets ten westen van Genua. Het was zijn eerste veldslag als opperbevelhebber te velde. In de dagen daarna zou Napoleon nog drie keer slag leveren: Millesimo (13 en 14 april 1796), Dego (14 en 15 april 1796) en Mondovi (21 april 1796). Napoleon won ze alle vier. Het was de vliegende start van zijn Italiaanse Veldtocht die hem op 2 februari 1797 met de overgave van de vesting Mantua de definitieve overwinning in Italië zou brengen.

Napoleon kreeg in Italië in 1796 voor het eerst de bijnaam “de kleine korporaal”. Het was het koosnaampje, eerst van een leger en daarna van een volk dat zijn nieuwe leider gevonden had.

Aan het begin van de Italiaanse Veldtocht was Napoleon nog een van de Franse generaals onder het zogenaamde Directoire (1795-1799). Als veldheer was hij afhankelijk van de politieke beslissingen vanuit Parijs, maar Napoleon ging zijn eigen weg. Hij pakte het slim aan. Door Frankrijk vanuit Italië overwinningen, kunstschatten en goud te schenken, moest het Directoire accepteren dat hij steeds populairder werd in eigen land. Het Italiaanse avontuur zou Napoleon groot maken, al kreeg hij nu voor het eerst de bijnaam “de kleine korporaal”. Het was het koosnaampje van een volk dat zijn nieuwe leider gevonden had.

Lodi
de bestorming van de brug bij Lodi mei 1796
schilderij van Baron LeJeune

Nadat Napoleon eerst het Oostenrijkse en Piemontijnse leger uit elkaar gedreven had en Turijn tot een wapenstilstand gedwongen had, richtte hij zich op Milaan, de hoofdstad van Lombardije dat door Oostenrijk bezet was. Eerst moest hij de Po oversteken en misleidde daarbij de Oostenrijkse veldheer Beaulieu. Deze stond hem aan de noordzijde van de Po bij Valenza op te wachten, maar Napoleon stak de Po honderd kilometer oostwaarts over bij Piacenza. Van daaruit rukte hij op naar Milaan.

Een laatste obstakel op zijn weg naar victorie, was de rivier de Adda. Bij Lodi, ten zuidoosten van Milaan, was een brug die een legende zou worden en er aan zou bijdragen dat Napoleon mythische proporties kreeg. Tijdens de Slag bij Lodi op 10 mei 1796 liet hij de brug bestormen in een dodelijke regen van kartetsvuur die de Oostenrijkers vanaf de andere zijde op de Fransen afvuurden. Voor de eersten die de brug bestormden betekende het zelfmoord, maar omdat Napoleon niet opgaf en daarbij ook op twee doorwaadbare plaatsen ten noorden en ten zuiden van de brug de Adda overstak, dreef hij de Oostenrijkers in het nauw en tenslotte sloegen deze op de vlucht.

Napoleon kon als geen ander zijn mannen motiveren. Op cruciale momenten waarbij het erop of eronder was, was hij op zijn best en hield hij vlammende toespreken. “Je moet tot de ziel spreken, dat is de enige manier om de mannen te elektriseren”, bekende hij ooit. Napoleon was een romanticus te paard. In 1796 droeg hij nog lang wapperend haar. Zo portretteerde de romantische schilder Antoine-Jean Gros hem tijdens de bestorming van de brug van Arcole.

Napoleon 1796
Napoleon tijdens de Slag bij Arcole
schilderij van Antoine-Jean Gros uit 1796

In de Slag bij Arcole op 15-17 november 1796 moest er opnieuw een brug bestormd worden. Napoleon wilde de bestorming van de brug bij Lodi, een half jaar eerder, nog eens herhalen. Hij wist dat hij in Frankrijk een mythische figuur was geworden en wilde deze positie handhaven.

Lodi
Napoleon bestormt de brug van Arcole
schilderij van Horace Vernet

Tijdens de Slag bij Arcole greep Napoleon op een gegeven moment het vaandel en bestormde met doodsverachting onder hevig vijandelijk vuur de brug. Dit was tegen alle afspraken in die hij met het Directoire gemaakt had. Als opperbevelhebber mocht hij zich namelijk niet aan direct gevaar blootstellen. Maar Napoleon wist dat het Franse volk een held nodig had en hij achtte zichzelf de man, die drie jaar later eerste consul en nog eens vier jaar later keizer van Frankrijk zou worden.

Stendhal
de beroemde eerste alinea uit La Chartreuse de Parme van Stendhal uit 1839

Napoleon [ andrew-roberts.net ]