Categorie archief: Italië

Italiëgangers [ 1 ]

Karl Eduard Ferdinand Blechen (1798-1840)
en Josephus Augustus Knip (1776-1846)

De Alte Nationalgalerie in Berlijn is vooral bekend vanwege de Duitse romantische schilderkunst met de Caspar David Friedrich-zaal als hoogtepunt. Op dezelfde verdieping vinden we ook een deel van de 34 schilderijen die het museum van Karl Blechen in bezit heeft. Karl Blechen is bij ons tamelijk onbekend, maar wat mij betreft staat hij samen met Friedrich aan de top van de Duitse romantische landschapsschilderkunst.

Karl Blechen
Karl Blechen, Amalfi, capucijner klooster
dit Italiaanse landschap ademt eenzelfde rust als de landschappen van Corot

In 1823 ontmoette Blechen als student de 24 jaar oudere Caspar David Friedrich in Dresden. Na zijn studietijd werkte hij eerst als decoratieschilder en maakte in 1828/29 een reis naar Italië. In tegenstelling tot de schilderijen van zijn voorbeeld Friedrich die Italiënooit bezocht heeft, is het werk van Blechen vaak licht en kleurrijk.

Karl Blechen
Bocht van Rapallo, 1829/30
Deze olieverfschets die Blechen in de buitenlucht maakte, doet denken aan de atmosferische momentopnamen van Turner

Ook stond Blechen in Italiëaan het begin van wat men in Duitsland de Freilichtmalerei noemt; in Nederland zijn we de Franse term plein air gaan gebruiken omdat het vooral de Franse Barbizonschilders waren die buiten gingen schilderen. Jean Baptiste Camille Corot, ook een echte Italiëganger, stond net als Blechen aan het begin van deze revolutionaire verandering in de landschapsschilderkunst.

Und trotzdem: wir fahren nach Italien
Erlagen die Mittel- und Nordeuropäer nicht immer schon der Faszination und der Magie des südlichen Lichts, in dem die Küsten Italiens wie Sehnsuchtsorte erster Güte erstrahlten? Im 18. und 19. Jahrhundert waren es noch vorwiegend junge Adlige und Künstler, die dieser Sehnsucht folgten und die atemberaubenden Landschaften und spektakulären Überreste antiker Kultur bereisten, bewunderten und darzustellen versuchten.

Karl BlechenUnter ihnen war auch der Maler Karl Eduard Ferdinand Blechen (Cottbus 1798 – 1840 Berlin), der 1828/29 den lang gehegten Wunsch einer Italienreise verwirklichen konnte. Bis zu diesem Zeitpunkt vor allem durch Caspar David Friedrich (Greifswald 1774 – 1840 Dresden) und Johan Christian Clausen Dahl (Bergen 1788 – 1857 Dresden) beeinflußt (s. hierzu kleines Bild), verhalf ihm sein Italienaufenthalt zu einer lichtdurchfluteten Malerei von vorimpressionistischer Leichtigkeit.
( Bron: museenkoeln.de )

Knip: De Golf van Napels
Josephus Augustus Knip
Golf van Napels, 1818

Ook Nederland kende in het begin van de negentiende eeuw Italiëgangers, zoals bijvoorbeeld Josephus Augustus Knip die in 1808 de eerste Nederlandse Prix de Rome won en naar Italiëvertrok. Vijf jaar na zijn terugkeer, schilderde hij in 1818 bovenstaand Italiaans landschap in een geïdealiseerde en classisistische stijl. Knip liet zich inspireren door zeventiende eeuwse voorbeelden als Jan Dirckzn. Both. Op de website van het Rijksmuseum (Aria) wordt het schilderij geanalyseerd. Er zijn vier tekeningen en schetsen bewaard gebleven die hij ter plekke maakte en samenvoegde in dit atelierstuk.

De Prix de Rome is de oudste kunstprijs van Nederland. De Prix de Rome werd in 1808 door Lodewijk Napoleon in Nederland ingevoerd. Met de oprichting van de Rijksakademie van beeldende kunsten in 1870 legde koning Willem III de staatsprijs vast in de Wet op de Rijksakademie.
prixderome.nl

Und trotzdem: wir fahren nach Italien

de zomer van Piero

Piero della Francesca e la corti Italiani
tentoonstelling t/m 22 juli in drie musea in Umbrië

geboortePiero della Francesca (ca. 1416 – 1492) is in de twintigste eeuw waarschijnlijk populairder geworden dan Rafaël. Zijn werk oogt verrassend modern. Monumentaal, streng van vorm en met een mysterieuze afstandelijkheid van zijn figuren, spreken zijn fresco’s en panelen de meesten van ons direct aan. Een van zijn mooiste werken en een van de mooiste voorstellingen van de geboorte van Christus die ik ken, hangt in de National Gallery in Londen. Alles en iedereen staat hier zo op zijn en haar plek (ook de ekster links op het dak hoort er helemaal bij). En dan die eigenaardige voorgrond. Waarom geen mooie egale grasmat zoals bij Rafaël, maar deze archipel van graspollen? Heeft de schilder met deze verscheurde grasmat, de verscheurdheid van de wereld willen verbeelden waarin God mens wordt? Voor het beeld maakt de interpretatie weinig uit: visueel blijft de verbrokkeling op de voorgrond intrigerend terwijl het totale beeld toch grote helderheid blijft uitstralen.

Arezzo, San Sepolcro en Monterchi
Arezzo, Sansepolcro en Monterchi
liggen ten oosten van Florence en Siena

Deze zomer is in Umbriëde tentoonstelling Piero della Francesca e la corti Italiani te zien. Drie musea doen mee: het Museo Statale d’Arte medievale e Moderna in Arezzo , het Museo Civico in Sansepolcro en in het Museo Madonna del Parto in Monterchi.

hertog van Urbino
de hertog Federico da Montefeltro
Piero della Francesca
Madonna del Duca da Montefeltro
op de voorgrond herkennen we de hertog (klik op afbeelding voor 848 x 1200 pixels)

Piero della Francesca (ca. 1416 – 1492) was een Italiaanse kunstenaar wiens werk door zijn interesse voor wiskunde wordt gekenmerkt, in het bijzonder in verband met perspectief en het werken met diepte. Hij schreef een verhandeling De prospectiva pingendi over hoe de regels van wiskundige diepte op ieder voorwerp zouden kunnen worden toegepast, bijvoorbeeld op een kubus of menselijk hoofd. Minder duidelijk in zijn werk is zijn significante bijdrage tot de „humanistische“ vertolking van figuren in specifiek het schilderen van zijn vertolkingen van Christus. Het grootste deel van zijn leven bracht hij door in Arezzo en zijn geboortestad, Borgo San Sepolcro in Toscane. Hij studeerde onder Domenico Veneziano in Florence. Eén van Francesca’s bekendere studenten is de architect en schilder Donato Bramante.

Bron: nl.wikipedia.org

pierodellafrancesca.it | mostrapierodellafrancesca.it
Piero della Francesca in de Web Gallery of Art

Romeinse beelden

bladerend door Archeologie Magazine
kwamen herinneringen aan Rome (1980-1981) naar boven

AM 2006In het zomernummer (nr. 4 2006) van Archeologie Magazine stond een special over de Eeuwige Stad. In 1980 en 1981 was ik er samen met mijn broer. Het eerste museum dat we toen bezochten, was het Museo dell’ Ara Pacis waar de Ara Pacis staat, het Altaar van de Vrede. Dit monument werd vlak voor de geboorte van Christus gemaakt in 13-9 v. Chr. in opdracht van de senaat ter herdenking van de succesvolle veldtochten van keizer Augustus in Galliëen Spanje. Pas in de vorige eeuw werd het altaar weer opgegraven en onder Mussolini werden de delen die verspreid waren geraakt weer bij elkaar gebracht. Hij identificeerde zich uiteraard graag met Ceasar en evenals keizer Augustus vierde hij een overwinning graag met een monument opgedragen aan de Vrede.

Ara Pacis
Ara Pacis, 13-9 v. Chr.
Tellus Tellus
Een van de mooiste panelen van de Ara Pacis: Pannello della Tellus vanuit verschillende hoeken gezien.

Een ander museum dat we in 1980 bezochten, was het Musei Capitolini, toen nog een rommelige beeldenzolder maar inmiddels een volwassen museum. Ik kocht er toen een serie ansichtkaarten met bustes van beroemde personen: Socrates, Augustus, Cicero, Nero en Livia. Puntgave beelden en verbluffend naturalistisch.

Lupa Capitolina
Lupa Capitolina, 5e eeuw v. Chr.

De Capitolijnse Musea zijn ongetwijfeld dé musea voor Romeinse beeldhouwkunst. Hoogtepunten zijn o.a. de bronzen Lupa Capitolina uit de vijfde eeuw voor Christus (hierboven), de hal van de keizers, de hal van de filosofen en de stervende Galliër (onder).

stervende Galliër
de stervende Galliër
hellenistisch beeld (323 – 30 v. Chr.)

De Stervende Galliër is een van de bekendste beelden van de klassieke oudheid en van de hellenistische periode. Men heeft over het beeld geen gegevens tijdens de middeleeuwen. De eerste gegevens die men vindt over het beeld dateren van 1623. Het marmeren beeld was toen een onderdeel van de collectie van de Ludovisi familie in Rome. Tijdens deze periode (17e eeuw) ontstonden er echter een aantal verkeerde interpretaties over het beeld. Men dacht dat het beeld een verslagen gladiator was. Dit leidde tot verschillende namen voor het beeld, zoals de stervende of gewonde gladiator, de Romeinse gladiator en de stervende murmillo.

In 1797, tijdens de invasie van Italië, werd het beeld door Napoleon Bonaparte meegenomen naar Parijs. In 1815 werd het beeld terug naar Rome gebracht en werd het geplaatst in de Musei Capitolini. Er zijn verschillende kopieën van het beeld te bewonderen o.a. in het Museum of Classical Archaeology aan de universiteit van Cambridge, de Courtauld Institute of Art aan de universiteit van Londen, maar ook in Berlijn, Praag en Stockholm.

Bron: nl.wikipedia.org

Marcus Aurelius
Standbeeld van Marcus Aurelius,
161-180 na Chr.

Het beroemde bronzen ruiterstandbeeld van Marcus Aurelius staat sinds 1990 binnen in de Musei Capitolini In 1980 zag ik het nog staan op het Campidoglioplein voor het Capitool waar het in 1538 in opdracht van paus Paulus III door Michelangelo geplaatst was. Tegenwoordig staat er een kopie. Toen Andrei Tarkovsky het beroemde beeld in zijn film Nostalgia (onder) in 1983 een rol liet spelen, werd het origineel gerestaureerd.

Nostalgia
De dwaas uit Nostalgia spreekt het volk van Rome toe en steekt zichzelf daarna in brand op een kopie van het ruiterstandbeeld van Marcus Aurelius

Het standbeeld van Marcus Aurelius is het enige ruiterstandbeeld dat ongeschonden bewaard is gebleven tot in onze dagen. In de tijd dat het geplaatst werd (het werd opgericht in 176 na Chr.) waren er talloze ruiterstandbeelden, maar deze zijn in later tijd allemaal verwoest door de christenen. Volgens de overlevering is het standbeeld tot in onze dagen bewaard gebleven omdat het geïdentificeerd werd met keizer Constantijn de Grote, die zich tot het christendom bekeerd had en vele kerken had laten bouwen.

Het is nog steeds onbekend waar het beeld oorspronkelijk gestaan heeft. Omdat het gaat om een ere-standbeeld, zou het gestaan kunnen hebben op het Forum Romanum of op het plein van dynastische tempel die de zuil van Marcus Aurelius omgaf (de huidige piazza Colonna). Volgens bronnen zou het beeld in elk geval vanaf het einde van de 9e eeuw na Chr. gestaan hebben bij het pauselijk Lateranenpaleis. Maar in 1538 werd het in opdracht van paus Paulus III op het Capitool geplaatst, omdat daar sinds 1143 het stadsbestuur gevestigd was. Vervolgens werd het in 1539 aan Michelangelo toegestaan om het beeld een andere plaats te geven in zijn nieuwe ontwerp van het plein. Zo werd het de spil van het nieuwe architektonische complex.

Bron: wiebekoo.nl

Archeologie Magazine