strijkkwartetten opus 18

geluisterd naar strijkkwartet in C mineur van Beethoven
uitgevoerd door het Alban Berg Kwartet

Prins Franz Joseph Maximilian von LobkowitLudwig van Beethoven componeerde zijn eerste strijkkwartetten tussen 1798 and 1800 in opdracht van prins Franz Joseph Maximilian von Lobkowitz die de werkgever was van de violist Karl Amenda met wie Beethoven bevriend was. Deze zes strijkkwartetten zijn gebundeld in opus 18. Het strijkkwartet in C mineur dat bekend is als opus 18 no.4 werd het laatst gecomponeerd. Het verschil met zijn latere strijkkwartetten is levensgroot. Opus 18 is nog een volledig klassiek strijkkwartet in de traditie van Haydn en Mozart terwijl de latere strijkkwartetten opvallen door grote eigenzinnigheid. Prins Von Lobkovitz was als mecenas zeer tevreden over Beethoven en gaf hem vanaf 1809 een jaargeld van 4000 florijnen. Ook omdat hij daarmee wilde voorkomen dat Beethoven in dienst zou treden bij de jongste broer van Napoleon, Jérôme Bonaparte in Kassel, en Wenen zou verlaten. Met succes want Beethoven bleef tot aan zijn dood in Wenen. Niet iedereen vond zijn eerste strijkkwartetten geslaagd. Joseph Haydn, de schepper van het klassieke strijkkwartet, had weinig er waardering voor.

Het zestal van opus 18 betreft geen onomstreden meesterwerken. Het hele opus heeft iets zoekends, misschien zelfs iets gewilds; stijl en idee schuren vaak. Het eerst gecomponeerde kwartet (opus 18/3) is het meest consistent. Maar het is ook het minst gedurfd: Beethoven blijft hier strikt binnen de paden van het klassieke. In opus 18/1 en 18/2 breidt Beethoven zijn greep op de vorm uit in twee contrasterende kwartetten ((te) generaliserend: heftig emotioneel versus luchtige humor). Maar daarna zet de ontwrichting (althans volgens Joseph Kerman) in. Beethoven begint te experimenteren met de vorm van de delen; het terugvallen op ouder materiaal; het middelmatig worden van het contrapunt en afwerking. Het lijkt of Beethoven zijn belangstelling wat verloor. De ambitie om in dit genre waar hij geen ervaring in had meteen 6 (baanbrekend bedoelde?) werken te schrijven was wellicht toch te hoog gegrepen (Kerman). Anderen (Beaujean) vinden het vooral muziek wat binnen het raam van de toen maatschappelijk geaccepteerde vormen van kamermuziek blijft, alhoewel de beginnende zoektocht zich al begint af te tekenen.
 
Bron: nl.wikipedia.org

The Beethoven QuartetsThe Beethoven Quartets
Joseph Kerman
Dit boek dat voor het eerst in 1967 verscheen, geldt inmiddels als hét standaardwerk over Beethoven’s strijkwartetten.

Strijkkwartet in C mineur [ Opus 18 no.4 ]
1. Allegro ma non tanto
2. Andante scherzoso quasi Allegretto
3. Menuetto: Allegretto
4. Allegro – Prestissimo
( Bron: en.wikipedia.org )
 

Beluister het tweede deel van strijkkwartet opus 18 no.1 [ arte.tv ]