Alma-Tadema in Leeuwarden

zondag gezien in het Fries Museum in Leeuwarden:
Alma-Tadema, klassieke verleiding 1.10.2016 tot 07.02.2017

Zondag bezochten we de grote overzichtstentoonstelling van Sir Lawrence Alma-Tadema en voor het eerst ook het Fries Museum in Leeuwarden. De nieuwbouw van het Fries Museum, ontworpen door Hubert-Jan Henket, opende drie jaar geleden zijn deuren. Net als de Openbare Bibliotheek Amsterdam van Joe Coenen is het Fries Museum een transparante monoliet. Doordat er heel veel glas is toegepast, maakt het gebouw beslist geen massieve indruk, maar een kolos is het wel. Ook het ver uitstekende dak heeft het Fries Museum gemeen met de Openbare Bibliotheek Amsterdam.

Fries museum
entree van het Fries Museum tijdens de tentoonstelling Alma-Tadema, klassieke verleiding

Rond elf uur was het al behoorlijk druk en in het museumrestaurant was nog net een vrije plek te vinden. Alma-Tadema, klassieke verleiding is de eerste echte blockbuster van het Fries Museum. Na jarenlange voorbereidingen in samenwerking met het Belvedere in Wenen en het Leighton House Museum in Londen kon deze tentoonstelling in Leeuwarden georganiseerd worden. Het is tegelijkertijd een opmaat naar 2018 wanneer Leeuwarden samen met Valletta (Malta) de culturele hoofdstad van Europa is.

Fries museum
entree van het Fries Museum tijdens de tentoonstelling Alma-Tadema, klassieke verleiding

Vergeleken met het retrospectief in 1996/1997 in het Van Gogh Museum in Amsterdam is deze tentoonstelling veel uitgebreider. Ook toont het de relatie tussen het werk van Alma-Tadema en de historische film. Al direct bij de entree van de tentoonstelling worden fragmenten uit films van honderd jaar oud getoond die duidelijk verwijzen naar zijn schilderijen. In de laatste twee zalen worden de schilderijen gecombineerd met filmbeelden, die traag worden afgespeeld zodat je goed kunt zien dat film eigenlijk een reeks (vergeelde) foto’s is.

Fries museum
entree van het Fries Museum tijdens de tentoonstelling Alma-Tadema, klassieke verleiding

Het eerste dat ik in de museumcatalogus gelezen heb, is het hoofdstuk Het tweede leven van Alma-Tadema’s schilderijen van Ivo Blom (universitair docent vergelijkende kunst en mediastudie aan de Vrije Universiteit, Amsterdam) waarin hij o.a. de Italiaanse films Agrippina (1910), Le fils de Locuste (1911), Quo Vadis (1912), Marcantonio e Cleopatra (1913) en Cajus Juluis Caesar (1914) en Cabiria (1914) naast een aantal schilderijen van Alma-Tadema legt. De schilder stierf in 1911 en zou het tijdperk van de historische spektakelfilm die begon met Giovanni Pastrone en D.W.Griffith net niet meer meemaken. Als hij een paar decennia later geboren was, was hij misschien wel art director of set decorator geworden.

Sir Lawrence Alma-Tadema – klassieke verleiding [ friesmuseum.nl ]

ongemakkelijke burleske

zondag gezien in de Princessehof: Something to believe in
keramiek van Joost van den Toorn

Wanneer je op de zolder van het nationaal keramiekmuziek de tentoonstelling Something to believe in betreedt, heb je het gevoel dat de tekeningen van Kamagurka zich hier gematerialiseerd hebben: opgeblazen cartooneske figuren die met opvallende technische onbeholpenheid ter wereld zijn gekomen. Op het eerste gezicht nodigen de dikke neuzen uit tot een lach, maar bij nader inzien voelen we ons er toch wat ongemakkelijk bij. Zeker waar de grenzen van de goede smaak en policor overschreden worden. Hoe moeten we nu naar Hitler kijken, afgebeeld als de heilige Sebastiaan?

Joost van den Toorn
Joost van den Toorn
Joost van den Toorn
Joost van den Toorn
Joost van den Toorn
zielige kinderen 2013
beschilderd aardewerk
Joost van den Toorn
zielige kinderen 2013
beschilderd aardewerk
Joost van den Toorn
Methusalem 2016
steengoed (bruikleen van de kunstenaar)

joostvandentoorn.nl

Beeld(jes)vorming

zondag gezien in het Fries Museum in Leeuwarden:
Großes Licht durchbricht die Schatten van Trijnie van der Wal (Lemmer, 1941)

Hedendaagse kunst is polyinterpretabel. Ieder is vrij om zijn eigen interpretatie te vormen. Een mooi streven. Maar de kunstenaar geeft ons natuurlijk wél de “voorzet”. De beschouwer mag ‘m (de interpretatie) er vervolgens in knallen (of koppen). De “voorzet” van Trijnie van der Wal met haar kunstwerk Großes Licht durchbricht die Schatten is typisch postmodern. De enorme collage is een scan van honderden beeldjes, sacraal en profaan, die geassocieerd worden met “religie” (als containerbegrip) omdat ze in de vorm van een Russisch-Orthodox Kruis geperst zijn.

Trijnie van der Wal
Großes Licht durchbricht die Schatten

De titel van het werk (Großes Licht durchbricht die Schatten) duwt mij in een richting. Door de ontelbare beeldjes en verhalende beelden breekt het Grote Licht door. Een zinspeling op de vigerende (en luie) gedachte dat alle religies naar hetzelfde doel zouden wijzen.

Trijnie van der Wal
detail
Tijdens een reis door Hongarije raakt Van der Wal gefascineerd door porseleinen beeldjes die men er uitstalt in etalages en vensterbanken. Dan ontdekt ze dat men overal ter wereld dit soort kleine beeldjes verzamelt.
 
Van der Wal besluit deze internationale verzamelwoede samen te brengen. Ze vult haar eigen foto’s aan met reisfoto’s van anderen, afbeeldingen van Google, Marktplaats en natuurbeelden van de televisie.
 
Ze schept er een duizelingwekkende miniatuurwereld mee bekroond door het vrijheidsbeeld op de Gellértheuvel in Boedapest. De vorm van een Russisch-Orthodox kruis versterkt de iconische uitstraling.
 
Toelichting van het Fries Museum bij “Großes Licht durchbricht die Schatten”

nieuwe aanwinsten [ friesmuseum.nl ]