court drama

zondag gezien op Een: Witness for the Prosecution (1957)

Witness for the ProsecutionWitness for the Prosecution (1957) is de negende film van Billy Wilder die ik zag na Double Indemnity (1944), Sunset Blvd. (1950), Stalag 17 (1953), Sabrina (1954), The Seven Year Itch (1955), Some Like It Hot (1959), The Apartment (1960) en Irma la Douce (1963). Wilder’s verfilming naar het gelijknamige toneelstuk van Agatha Christie uit 1925 is een zogenaamd court drama. Witness for the Prosecution was niet de enige rechtbankfilm dat jaar. Twelve angry men van Sidney Lumet werd misschien wel de invloedrijkste rechtbankfilm aller tijden. Het genre deed het de volgende jaren goed. Ook Anatomy of a murder (1959) en To kill a mocking bird (1962) werden klassiekers.

Witness for the Prosecution
Witness for the Prosecution is een typische Agatha Christie met een bijzonder verrassende plotwending op het eind.

Billy Wilder maakte zijn rechtbankfilm met Marlene Dietrich, die net als hij in de jaren dertig van Berlijn naar Hollywood was gekomen. De hoofdrol wordt gespeeld door de Engelse acteur Charles Laughton. Ik kende hem nog van zijn vertolking van Hendrik VIII in The Private Life of Henry VIII (1933) en natuurlijk van zijn rol als Sempronius Gracchus in Spartacus (1960). Charles Laughton is geknipt om lichtvoetige, vadsige typen te spelen. Peter Ustinov, die ook in Spartacus speelde, kwam dicht in zijn buurt. Later vertolkte Ustinov zesmaal Hercule Poirrot van Agatha Christie.

kartonnen wapens

gezien bij Vlaanderen vakantieland: tentoonstelling Kartonnen Wapens
Het kaartspel tijdens de Eerste Wereldoorlog
in Turnhout tot 31 december 2014

De meest voorkomende ervaring in de loopgraven van 1914-1918 was de verveling. De soldaten probeerden deze te verdrijven door te kaarten. De speelkaart werd ingezet als propaganda en ter educatie. In het nationaal museum van de speelkaart in Turnhout is tot 31 december de tentoonstelling Kartonnen wapens te zien.

Fernand Léger
Fernand Léger schilderde in 1917 het beroemde schilderij La partie des cartes. De soldaten zijn machines geworden, de ledematen kanonnen, de speelkaarten munitie.
In de tentoonstelling ‘Kartonnen Wapens’ komt geen militaire of politieke geschiedenis aan bod. De expo bekijkt de Eerste Wereldoorlog vanuit een alternatieve, onbekende invalshoek en laat speelkaarten de bezoeker tot in de loopgraven voeren. Het kaartspel was zowat de enige vorm van tijdverdrijf die in deze donkere geulen mogelijk was en diende dus vooral om de moreel op peil te houden. De spanning en onzekere toekomst zorgden voor een grote vraag naar waarzeggerskaarten. Soldaten die geen kaarten hadden, maakten ze zelf uit afval.
 
Maar speelkaarten werden ook strategisch ingezet: als propagandamiddel pro en contra, of om militaire vaardigheden aan te leren. Zo bestonden er kaarten met de verschillende seincodes of de soorten marineschepen. Soldaten konden met het spel zelfs een bescheiden kennis Engels of Frans opdoen.
 
Bron: speelkaartenmuseum.be

grof geschut

28 september 1914: het beleg van Antwerpen begint
tweet 1914
tweet van @Wereldoorlog1
De Krupp 42 cm houwitser was pas in 1913 ontwikkeld. Het projectiel weegt 1143 kilogram. De vuurkadans is 10 schoten per uur. De maximumdracht is 14 kilometer.
Op 28 september begon de belegering van de Versterkte Stelling met de beschieting van de forten door speciaal daarvoor ontworpen zware artillerie, kaliber 30,5 cm en 42 cm. De Oostenrijks-Hongaarse Skoda 30,5 cm houwitser was reeds met succes ingezet tegen de vesting Luik en nadien tegen de vesting Maubeuge. De maximum dracht is 12 kilometer. Het projectiel weegt bijna 400 kilogram. De vuurkadans is 10 schoten per uur. De Krupp 42 cm houwitser was pas in 1913 ontwikkeld. Het projectiel weegt 1143 kilogram. De vuurkadans is 10 schoten per uur. De maximumdracht is 14 kilometer.
 
De projectielen volgen een hoge kogelbaan zodat ze bijna loodrecht inslaan op het doel. Ze zijn voorzien van een vertragingsbuis zodat ze pas ontploffen nadat ze diep in het doel zijn doorgedrongen. De forten konden dergelijke inslagen niet weerstaan. De gewelven zouden barsten, steunpilaren verzakken en de betongewelven instorten onder hun eigen gewicht.
 
Bron: nl.wikipedia.org

Beleg van Antwerpen [ nl.wikipedia.org ]

het wonder van Kevelaer

vanmiddag met Patrick, Gabriël en Michaela Kevelaer bezocht

De kunstenaar, historicus en psycholoog in mij vinden het boeiend, maar de protestant in mij heeft nog steeds moeite met volksdevotie. Toch geloof ik dat wonderen bestaan. Maar we moeten er ook voorzichtig mee zijn. Geloof ik. Waar eindigt geloof en begint bijgeloof? Nog altijd een lastige en heel persoonlijke vraag.

Kevelaer
basiliek, genadekapel en fontein in Kevelaer
In Nederland en België is Kevelaer vooral bekend als Maria-bedevaartsoord. Sinds 1642 wordt er in het plaatsje een als wonderbaarlijk beschouwde afbeelding van de Maagd Maria vereerd. Veel katholieken pelgrimeren jaarlijks naar dit genadebeeld, dat in Latijn bekendstaat als de Consolatrix Afflictorum, ofwel de “Troosteres der Bedroefden”.
 
De marskramer Hendrick Busman (1607-1649) zou van de Maagd zelf tot drie maal toe de opdracht hebben gekregen een kapelletje voor haar te bouwen. Hij gaf hieraan gehoor op 1 juni 1642 toen hij op het kruispunt van de weg Geldern/Kleve in de Kevelaerer Heide bij het hagelkruis stond, waar hij bij herhaling de opdracht kreeg. Al gauw kwamen er pelgrims en werden er genezingen gemeld. In 1647 erkende de Kerk acht van deze genezingen als wonderbaarlijk, tijdens een synode in Venlo, gehouden in het klooster ter Weide. In 1645-47 werd een bedevaartskerk gebouwd, de huidige Kaarsenkapel. In 1654 werd om de bidzuil een barokke koepelkapel gebouwd, de genadekapel. De grote Mariabasiliek verrees in de 19e eeuw en werd in 1923 tot basiliek verheven.
 
Bron: nl.wikipedia.org
Kevelaer
Orthodox Kevelaer
Kevelaer speelde een bijzondere rol voor de Nederlandse katholieken in het protestantse noorden waar alle katholieke geloofsuitingen verboden waren. Zij konden in Kevelaer in het openbaar hun geloof uitoefenen, want in het koninkrijk Pruisen bestond wel godsdienstvrijheid. Naast Heiloo, Maastricht en ‘s-Hertogenbosch is Kevelaer nog steeds één van de belangrijkste pelgrimsoorden voor Nederlandse katholieken.
 
Bron: nl.wikipedia.org

wallfahrt-kevelaer.de

we’re the people

woensdagavond gezien op DVD: The grapes of wrath (1940)

The grapes of wrathGregg Toland (1904-1948) is een van de invloedrijkste cameramannen uit de filmgeschiedenis. Met zijn deep focus en high key fotografie zette hij een standaard die vooral in de jaren veertig en in de film noir werd toegepast. Voor zijn camerawerk in wuthering heights (1939) had hij in 1940 een oscar gekregen. In datzelfde jaar werd hij door Orson Welles gevraagd voor de cinematografie in Citizen Kane (1941). Toland werd weer voor een oscar genomineerd maar won deze uiteindelijk niet.

Omdat ik nog maar drie films heb gezien waarin Gregg Toland verantwoordelijk was voor de cinematografie (Wuthering Heights, The Little Foxes en Citizen Kane), wilde ik meer films zien die zijn signatuur dragen. Daarom keek ik naar de klassieker The grapes of wrath uit 1940. De film begint met prachtige straight photography uit de jaren dertig. We zien een weg die door het kale landschap van Oklahoma snijdt, waarlangs de hoofdpersoon Tom Joad (Henry Fonda) ons tegemoet komt lopen.

straight photography
beginscene (links) en straight photography (rechts) in The grapes of wrath (1940) met cinematografie van Gregg Toland

The grapes of wrath is gebaseerd op de beroemde roman van John Steinbeck waarin de schrijnende armoede van de grote depressie onverbloemd getoond wordt. Bepaalde bevolkingsgroepen, zoals de boeren in Oklahoma, werden vluchteling in eigen land. De vluchtelingenkampen in Californië leken op de huidige in Libanon. Er was sociale uitbuiting, mensen waren alles kwijtgeraakt en kinderen leden honger. Toch is de boodschap van John Steinbeck hoopvol. Ondanks alle misère verloren de gewone mensen hun zelfrespect niet. Het is de kracht van het oersocialisme: “we’re the people.”

Rich fellas come up an’ they die, an’ their kids ain’t no good an’ they die out. But we keep a’comin’. We’re the people that live. They can’t wipe us out; they can’t lick us. We’ll go on forever, Pa, ’cause we’re the people.

Ma Joad (The grapes of wrath)

The grapes of wrath [ imdb.com ]