de buik van het beest

vanavond op Canvas om 23.00 in Lichtpunt:
documentaire over de Gevangenis van Vorst

Vanavond zendt het Vlaamse canvas de documentaire De buik van het beest uit. Daarin duiken de filmmakers van Patrick Lemy en Eric D’Agostino in de gevangenis van Vorst in Brussel. In mei liepen Michaela en ik door de Verbindingslaan/Avenue de la Jonction die deze gevangenis scheidt van zijn grote broer, de gevangenis van Sint Gilles.

Google Maps
De gevangenis van Vorst (onder) en die van Sint Gilles (boven). Beiden zijn gescheiden door de Verbindingslaan met aan de zuidzijde de hoge gevangenismuur van Sint Gilles.

Op Google Maps is te zien dat het enorme complex op de grens ligt van de stadsdelen Sint Gilles en Vorst. De oudste gevangenis is die van Sint-Gilles. Deze dateert uit 1884. De gevangenis van Vorst opende dertig jaar later zijn zware deuren. Beide behoren tot de oudste gevangenissen van België en zijn gebouwd in een of andere neostijl.

Saint Gilles
De ingang van de gevangenis van Saint Gilles aan het begin van de twintigste eeuw.
Sint Gilles
het poortgebouw van de gevangenis van Sint Gilles zoals ik het in mei dit jaar fotografeerde.
Vorst
Verbindingslaan met het poortgebouw van de gevangenis van Vorst in neorenaissancestijl
Vorst
Verbindingslaan met het poortgebouw van de gevangenis van Vorst in neorenaissancestijl
Ze hebben ernstige misdaden begaan. Justitie beschouwt hen echter ontoerekeningsvatbaar bij het plegen van deze daden. Ze worden opgesloten voor onbepaalde tijd binnen de muren van de psychiatrische afdeling van de gevangenis van Vorst. Deze documentaire voert ons mee naar het hart van de cellen waar de gedetineerden zich bloot geven en hun vaak vergeten menselijkheid met ons delen.
 
Bron: lichtpunt.be

canvas.be

Twitter
Facebook
Google+
mijn Pinterest pagina
abonneren

“de mascotte van het Kwaad”

de prent Credulity, Superstition, and Fanatism (1762) van William Hogarth

Baudelaire schreef dat het de machtigste list van de duivel is ons te laten geloven dat hij niet bestaat. Sinds de Verlichting hebben we de duivel samen met heksen en weerwolven verbannen naar het domein van de verbeelding en de gothic novel. In de literatuur en in de film keert de duivel telkens weer terug, maar slechts als zinnebeeld van het Kwaad in de wereld. Alleen dogmatici geloven nog in de duivel als een realiteit en niet als “de mascotte van het Kwaad”. Dat is zo ongeveer de situatie in de 21e eeuw.

Hogarth 1762
William Hogarth
Credulity, Superstition, and Fanatism (1762)
onder de prent staat gegraveerd: “Believe not every Spirit, but try the Spirits whether they are of God: because many false Prophets are gone out into the World.” (1 Johannes 4:1)

Philip C. Almond, emeritus hoogleraar Religie aan de Universiteit van Queensland in Australië, schrijft in zijn boek De duivel. Een biografie over Credulity, Superstition, and Fanatism:

Voor Hogarth berustten goedgelovigheid, bijgeloof en fanatisme (letterlijk) op een aantal boeken die hij in de prent had afgebeeld. De belangrijkste daarvan was wel het beroemde boek van Joseph Glanville waarin deze het bestaan van geesten, demonen en heksen verdedigde, Saducismus Triumphatus, or: Full and Plain Evidence concerning Witches and Apparitions (1681), na zoon dood geredigeerd en uitgegeven door platonist Henry More. Daarnaast zien we [op de prent] nog de meest invloedrijke van alle Engelse demonologieën, de Daemonologie van koning Jacobus uit 1597.
 
uit: De duivel. Een biografie, 2015 (blz. 231)
Hogarth 1762
detail uit Credulity, Superstition, and Fanatism
Op de prent is een jezuïet te zien, verkleed als methodist, die preekt over de tekst 2 Korinthiërs 11:22 – ‘ik spreek als een dwaas’. Onder zijn klerikale gewaad draagt hij een harlekijnspak.
Hogarth 1762
details uit Credulity, Superstition, and Fanatism
Rechtsonder op de prent staat een soort religieuze thermometer met daarop de schaal van de emotionele staat van het brein (of de hartstochten). Vanuit een nulgraad in het midden gaat er een glijdende schaal omhoog via lust, extase naar waanzin. Het kan in het hart ook vriezen en dan gaat het van verdriet, pijn en wanhoop tenslotte naar zelfmoord.

De biografie van de duivel [ historiek.net ]

Twitter
Facebook
Google+
mijn Pinterest pagina
abonneren

in kaart gebracht

kaarten van het huwelijk op atlasobscura.com

Ik hou van orde en overzicht, dus hou ik van kaarten. Mijn belangstelling voor cartografie maar ook voor tijdbalken is er altijd al geweest. Als 7-jarige bracht ik mijn wereldje al in kaart. Daarom waren op school aardrijkskunde en geschiedenis mijn lievelingsvakken. Toen ik wat ouder werd, kwamen filosofie en psychologie daar nog bij. Na vele plattegronden en tijdbalken getekend te hebben, begon ik ook mijn eigen innerlijk in kaart te brengen. Eerst met gedichten. Daarna met overzichten, schema’s en lijstjes. Zo kwam ik ooit tot vijftien subpersoonlijkheden die ik allemaal een eigen naam gegeven had en gerangschikt, met “de directeur van mijn bewustzijn” bovenaan. Zo was er tenminste weer orde!

Atlas van de BelevingsruimteToen een aantal jaren terug de Atlas van de Belevingsruimte verscheen, vroeg ik mij af waarom ik zelf nog nooit op dit idee gekomen was: mijn eigen innerlijk met een landkaart te representeren, compleet met continenten, oceanen, archipels, gebergten, meren, enz…

Toch is het idee van de Atlas van de Belevingsruimte helemaal niet nieuw. Dat ontdekte ik deze week op atlasobscura.com. In het artikel Matrimonial Maps Chart the Delights and Perils of Marriage toont Ella Morton kaarten uit de 18e en 19e eeuw die het huwelijk in kaart brengen.

matrimonial maps
The Voyage of Matrimony: A Study for Youth, 1826. [credits: Courtesy Barron Maps]
Liebe ist Elektrizität – in der Ehe kommt die Stromrechnung.

In Duitsland zag ik deze zomer een kaart met de plagerige tekst “Liebe ist Elektrizität – in der Ehe kommt die Stromrechnung.” Het benadrukt de praktijk van het huwelijk: in voor- én tegenspoed. Dagelijks weer de keuze voor de geliefde maken als The One and Only. Dat kun je gerust een opgave noemen, maar aan de andere kant is het genade. Liefde blijkt méér dan energie, want energie is gebonden aan de Wet van behoud van energie. Maar de liefde vermeerdert zich en wordt alleen tegengehouden door zelfzucht. Dat zijn de klippen waarop het huwelijk stuk kan lopen en die door de ‘Map of Matrimony‘ in kaart zijn gebracht.

matrimonial maps
The Voyage of Matrimony (detail)

Of deze kaarten onze voorouders geholpen hebben te navigeren op de woelige baren des levens? De huwelijksbootjes liepen vroeger evenzeer averij op als tegenwoordig. Dat men er minder snel uitstapte, is een historisch feit. Niet alleen de vis werd vroeger duur betaald.

Matrimonial maps emerged in the 18th century, but were most prominent during the 19th century. They depicted states of emotion, milestones, and stages of intimacy in as geographical features. With these fanciful maps for reference, a single gal could chart a course from the Land of Spinsters to the Region of Rejoicing, bypassing Lonely Isle along the way. Likewise, unmarried gents could envision themselves setting off for a voyage from the Country of Single Men, navigating the choppy waters of the Sea of Introduction, and arriving in Valentine Bay, the gateway to the City of Dames.
 
Bron: atlasobscura.com

Matrimonial Maps [ atlasobscura.com ] | barronmaps.com

Twitter
Facebook
Google+
mijn Pinterest pagina
abonneren

Heimat op Arte [ 2 ]

vanavond op Arte: Heimat (1984)
om 22.10 Fernweh (1919-1928) en om 0.10 Die Mitte der Welt (1929-1933)

Een van de mooiste manieren om de Weimarer Republik van binnenuit te leren kennen, is om naar de eerste twee delen van Heimat te kijken die zich afspelen tussen 1919 en 1933. Edgar Reitz is een meester in het vertellen van “kleine geschiedenis”. Hier en daar sijpelt de grote geschiedenis door in het fictieve dorp Schabach op de Hunsrück, maar het klein menselijk drama blijft op de voorgrond en de grote historische gebeurtenissen vormen het decor. Net als in het gewone leven.

Heimat
Heimat vanavond op Arte
Heimat
Centraal in Heimat staat de smidse van de familie Simon. Wij bezochten vorig jaar de oude smidse in Gehlweiler op de Hunsrück.
Heimat
Ik nam deze foto’s van een demonstratie in Simon’s Schmiede en gebruikte daarbij het denkbeeldige Heimat-filter in Photoshop.
Heimat
Simon’s Schmiede in Schabach (Gehlweiler)

Heimat [ arte.tv ] | Heimat [ imdb.com ]

Twitter
Facebook
Google+
mijn Pinterest pagina
abonneren

dead of the hippie

gisterenavond gezien op Arte: More (1969)

MoreDe soundtrack van Pink Floyd kende ik al, maar de film More had ik nog nooit gezien. Dus besloot ik gisteren op Arte te kijken met Duitse ondertiteling. Bij de vrijscenes moest ik denken aan La Piscine uit datzelfde jaar en werd de score van Pink Floyd in mijn hoofd overstemd door Je t’aime… moi non plus, ook 1969.

Maar More blijft ver onder het niveau van beide associaties. Ten eerste zijn Mimsy Farmer en Klaus Grunberg geen Romy Schneider en Alain Delon. Ten tweede heeft More de tand des tijds niet doorstaan. Wat in 1969 grensverleggend (heroïnegebruik, naakt, Ibiza) was, is vijf decennia later tot op de draad versleten. Ten derde gebeurt er niets spannends en kabbelt More in de eerst helft van de ene joint naar de andere en in in de tweede helft van de eerste spuit naar de volgende.

More eindigt met de dood van een hippie. Maar die was op 6 oktober 1967 al begraven. Wat More wel goed laat zien is de verschuiving van LSD en marijuana naar heroïne. More geeft dan ook niet het euforische hippiegevoel van de LSD-film The Trip (1967) maar volgt een rauw realisme en bevestigt de Gateway drug theory.

More [ imdb.com ]

Twitter
Facebook
Google+
mijn Pinterest pagina
abonneren

luisterend werktuig

portret van Goethe (1828) door Joseph Karl Stieler

Deze zomer zag ik in de Neue Pinakothek in München weer eens het portret dat de negentiende eeuwse Beierse portretschilder Joseph Karl Stieler (1781–1858) in 1828 van Goethe schilderde. Samen met het portret van Johann Heinrich Wilhelm Tischbein (1751-1829) is dit waarschijnlijk het meest gereproduceerde portret van Goethe. Het staat ook op de omslag van Goethe. Kunstwerk van het leven van Rüdiger Safranski.

Stieler
Joseph Karl Stieler 1828
portret van Johann Wolfgang von Goethe
In navolging van iconen waarop de profeet staat afgebeeld als luisterend werktuig van God, wordt de dichter voorgesteld als bemiddelaar tussen het goddelijke en het menselijke.

Stieler heeft Goethe afgebeeld als een genie dat in directe verbinding staat met het sublieme. In navolging van iconen waarop de profeet staat afgebeeld als luisterend werktuig van God, wordt de dichter voorgesteld als bemiddelaar tussen het goddelijke en het menselijke. Sinds de Renaissance is het genie de seculiere versie van de profeet geworden. En in de Goethezeit wordt de kunst zelfs het voornaamste substituut voor religie.

Johannes
icoon van Johannes de Evangelist die op Patmos de Openbaringen ontvangt

De romantische ironie waarmee wij tegenwoordig zo vertrouwd zijn, kan de pose waarin Goethe door Stieler is geportretteerd overigens ook banaal interpreteren: Goethe kijkt even gauw opzij of er niemand binnenkomt terwijl hij zijn banksaldo checkt. Dit in analogie van Goethe‘s laatste woorden “Mehr Licht!” die uitnodigt tot een metafysische interpretatie. Maar volgens sommige interpretatoren waren de woorden gericht tot zijn kamenier: of deze de luiken van zijn slaapkamerraam niet wat wijder open wilde zetten…

Twitter
Facebook
Google+
mijn Pinterest pagina
abonneren