Film noirs op YouTube [ 69 ]

gezien op YouTube: Oneway street (1950)

Eigenlijk hou ik helemaal niet van misdaadfilms maar voor film noir heb ik een groot zwak. De zwartwit-cinematografie, belichting en het tijdsbeeld zuigen me altijd weer een nieuwe noir binnen. In het public domain staan honderden films waarvan het copyright om verschillende redenen niet verlengd is en die dus legaal via het internet getoond mogen worden, zoals op het YouTube-kanalen Full Moon Matinee en Cult Cinema Classics. In april keek ik naar vijffilm noirs en neo noirs uit de periode 1946-1956. Vandaag: Oneway street van Hugo Fregonese

Oneway street 1950Net als in Out of the Past (1947) en The Big Steal (1949) kiezen de hoofdpersonages in One Way Street (1950) voor de klassieke vluchtroute: ze gaan “running for the border“. Voor de Verenigde Staten was Mexico rond 1950 nog een echt ontwikkelingsland. In films uit die periode werd vluchten naar Mexico dan ook vaak afgebeeld als een ruige, exotische ontsnapping naar een ander economisch en sociaal universum. De film zelf is qua opbouw wat onevenwichtig. Het lange middendeel in Mexico voelt als een romantische idylle, terwijl het begin en het einde in Los Angeles pure film noir zijn. Het slot is zelfs uitzonderlijk hard voor een film noir.

Märta Torén was een van de Zweedse actrices die in Hollywood voet aan de grond kregen, samen met haar landgenoten Greta Garbo, Ingrid Bergman, Anita Ekberg en Ann-Margret. Ze is echter veel minder bekend gebleven, omdat ze in 1957 op slechts 31-jarige leeftijd overleed aan een hersenbloeding.

Dr. Frank Matson (James Mason) is een getalenteerde maar gedesillusioneerde arts die werkt voor een meedogenloze gangsterbaas, John Wheeler (Dan Duryea). Na een overval steelt hij zowel een grote som geld als de vriendin van de baas, Laura (Märta Torén). Samen vluchten ze naar Mexico, op zoek naar een nieuw begin. In een afgelegen Mexicaans dorp probeert Matson een eerlijk en eenvoudig leven op te bouwen als dorpsdokter. Hij helpt de lokale bevolking en vindt voor het eerst sinds lange tijd rust en zingeving. Maar het verleden laat zich niet zomaar achter zich laten, en de gangster blijft jagen op zijn geld en zijn vrouw.
 
De film begint als een klassieke misdaad-noir met achtervolging en spanning, maar verandert halverwege in een meer reflecterend drama over verlossing, schuld en de mogelijkheid van een ander leven. Het contrast tussen de harde, corrupte wereld van de stad en het rustige, authentieke dorpsleven in Mexico is centraal. James Mason levert een sterke, ingetogen performance als de dokter die probeert te ontsnappen aan zijn “one way street” – een weg met maar één richting.

Film Noirs op YouTube [ 68 ]

gezien op YouTube: The Strange Woman (1946)

Eigenlijk hou ik helemaal niet van misdaadfilms maar voor film noir heb ik een groot zwak. De zwartwit-cinematografie, belichting en het tijdsbeeld zuigen me altijd weer een nieuwe noir binnen. In het public domain staan honderden films waarvan het copyright om verschillende redenen niet verlengd is en die dus legaal via het internet getoond mogen worden, zoals op het YouTube-kanalen Full Moon Matinee en Cult Cinema Classics. In april keek ik naar vijf film noirs en neo noirs uit de periode 1946-1956. Vandaag: The Strange Woman van Edgar G. Ulmer

The strange woman 1946The Strange Woman (1946) is een verfilming van de gelijknamige roman van Ben Ames Williams uit 1941. Het verhaal volgt Jenny Hager, een zelfbewuste en beeldschone jonge vrouw uit Maine, die zich ontpopt tot een meedogenloze social climber. Jenny is een noordelijke tegenhanger van Scarlett o’Hara uit Gone with the Wind. Margaret Mitchell baseerde het personage van Scarlett overigens deels op Becky Sharp uit William Makepeace Thackerays Vanity Fair. Jenny Hager vormt zo de volgende in een lange rij van berekenende, verwende en ambitieuze vrouwen in de Angelsaksische literatuur.

Met haar koele, afstandelijke schoonheid was Hedy Lamarr vrijwel perfect gecast voor deze rol. Het verhaal speelt zich af rond 1820 in het pioniersstadje Bangor in Maine. De kerk heeft er een dominante invloed op het sociale leven. De titel van zowel de roman als de film is ontleend aan een Bijbeltekst uit Spreuken: “Want de lippen der vreemde vrouw druppen honigzeem, en haar gehemelte is gladder dan olie. Maar het laatste van haar is bitter als alsem, scherp als een tweesnijdend zwaard.” Wanneer een rondreizende boetprediker deze passage voorleest, krimpt Jenny’s hart ineen. Hoewel ze in de ogen van de gemeenschap geldt als een weldoenster met een onberispelijke reputatie, weet ze diep vanbinnen dat deze woorden haar op het lijf zijn geschreven.

In het Bangor (Maine) van de jaren 1820 groeit Jenny Hager (Hedy Lamarr) op als dochter van een alcoholistische, gewelddadige vader. Al van jongs af aan toont ze een manipulatieve en meedogenloze kant: ze gebruikt haar schoonheid, intelligentie en charme om mannen te bespelen en hogerop te komen in de maatschappij. Jenny trouwt met een rijke, oudere baron (Gene Lockhart) en klimt zo naar de hogere kringen. Maar haar ambitie en verlangens stoppen daar niet. Ze verleidt meerdere mannen om haar heen — waaronder de zoon van haar man en de verloofde van haar beste vriendin — terwijl ze een façade van vroomheid en respectabiliteit ophoudt. De film volgt haar berekenende opkomst en de destructieve gevolgen voor iedereen in haar omgeving.
 
Het is een kostuumdrama met sterke femme fatale-elementen: Jenny is een van de meest meedogenloze en sadistische vrouwelijke personages uit die periode. De film combineert victoriaanse setting met noir-stijl (schaduwen, morele duisternis, noodlot). Thema’s zijn manipulatie, ambitie, hypocrisie, macht en de destructieve kracht van een sociopathische persoonlijkheid.

Film Noirs op YouTube [ 67 ]

gezien op YouTube: The spiral staircase (1946)

Eigenlijk hou ik helemaal niet van misdaadfilms maar voor film noir heb ik een groot zwak. De zwartwit-cinematografie, belichting en het tijdsbeeld zuigen me altijd weer een nieuwe noir binnen. In het public domain staan honderden films waarvan het copyright om verschillende redenen niet verlengd is en die dus legaal via het internet getoond mogen worden, zoals op het YouTube-kanalen Full Moon Matinee en Cult Cinema Classics. In april keek ik naar vijffilm noirs en neo noirs uit de periode 1946-1956. Vandaag: The Spiral Staircase van Robert Siodmak

The spiral staircase 1946The Spiral Staircase is een verfilming van de gelijknamige gothic thriller van Ethel Lena White uit 1933. De jaren veertig-setting, de privédetective en de grootsteedse criminelen, die zo kenmerkend zijn voor de meeste film noirs, ontbreken. Het decor wordt gevormd door een stadje in de dunbevolkte en groene staat Vermont rond 1906. David Lynch was niet de eerste met een voorkeur voor bedrieglijk vreedzame locaties in zijn mystery drama’s. De film heeft dezelfde claustrofobische sfeer als de verfilming van de beroemde mystery novel And then there were none van Agatha Christie.

Helen (Dorothy McGuire), een jonge, mooie maar mute (stomme) vrouw, werkt als gezelschapsdame en dienstmeisje in een groot, afgelegen en somber landhuis van de rijke familie Warren. In de omgeving waart een seriemoordenaar rond die het specifiek gemunt heeft op vrouwen met een fysieke of mentale beperking. Terwijl de spanning in het huis oploopt tijdens een hevige storm, raakt Helen steeds meer geïsoleerd en bedreigd. Het oude, donkere herenhuis met zijn spiraaltrap wordt een claustrofobische val, waarin ze moet vechten voor haar leven.
 
De film is een klassieke Gothic thriller met expressionistische camerawerk (veel schaduwen, storm, dreigende close-ups), gebouwd rond spanning en suspense in plaats van expliciet geweld. Het combineert horror met noir-stijl en wordt vaak gezien als een belangrijke voorloper van het moderne slasher-genre. Centraal staan thema’s als kwetsbaarheid, trauma, afhankelijkheid en de kracht van overleving.
Kortom: een sfeervolle, spannende en visueel indrukwekkende klassieker uit de jaren ’40, met een sterke, bijna woordeloze performance van Dorothy McGuire. Een must-see voor liefhebbers van oude Hollywood-thrillers en gothic horror.

The spiral staircase [ Full Moon Matinee ]