Pasen 2017 [ 2 ]

Pascha 2017
Paas brunch
de paastafel
Christus ist auferstanden von den Toten
hat den Tod durch den Tod zertreten
und denen in den Gräbern das Leben geschenkt!
 
Христос воскресe из мертвых,
смертию смерть поправ,
и сущим во гробех,
живот даровав!
 
Χριστὸς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν,
θανάτῳ θάνατον πατήσας,
καὶ τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι,
ζωὴν χαρισάμενος!

vedute in Engelse collecties

Claude Jospeh Vernet en Canaletto in Engelse collecties

Op de Engelse website artuk.org ontdekte ik 65 werken van de Franse schilder Claude Jospeh Vernet (1714-1789). Hij werkte in de traditie van zijn landgenoot Claude Lorrain en verbleef net als zijn voorbeeld lange tijd in Rome. Daar stond hij onder invloed van de beroemde veduteschilder Giovanni Paolo Pannini (1691-1765) die zich gespecialiseerd had in Romeinse oudheden. Pannini componeerde graag capricci, architectonische fantasieën. Vernet volgde hem daarin en voegde naast fantasiearchitectuur in zijn landschappen vaak grillige rotspartijen toe.

Vernet
Claude Jospeh Vernet op artuk.org

De belangrijkste afnemers van stadsgezichten waar rijke Engelse toeristen die in de achttiende eeuw hun Grand Tour maakten. Dat verklaart waarom er zoveel schilderijen van Vernet in Engelse verzamelingen terecht zijn gekomen. Canaletto, de beroemdste veduteschilder van de achttiende eeuw, verhuisde zelfs naar Engeland om daar ter plekke stadsgezichten en topografische landschappen te schilderen. De Engelse verzamelaar kon er geen genoeg van krijgen.

Canaletto
Canaletto op artuk.org

artuk.org

Jaarmarkt aan de Rhône

Les Abords d’une foire (1774) van Claude Joseph Vernet

In hetzelfde jaar dat hij La construction d’un grand chemin schilderde, werkte Claude Joseph Vernet aan een ander pronkstuk. Les Abords d’une foire (vrij vertaald: aan de rand van een jaarmarkt) is een overzicht van dagelijks leven in 1774. Het schilderij meet 98 bij 163 cm en hangt in het Musée Fabre in Montpellier.

C.J.Vernet
Claude Joseph Vernet 1774
Les Abords d’une foire

In de achttiende eeuw was de stad Beaucaire in de Languedoc bekend door haar jaarmarkt. Vernet geeft vanaf de andere zijde van de Rhône een blik op de jaarmarkt. De bergen op de achtergrond fantaseert hij erbij. Émile Levasseur schrijft in Traité du Commerce en France avant 1789 over het internationale karakter van de Foire de Beaucaire:

Dans le Languedoc du XIIIe siècle, la foire de Beaucaire tenait la tête. Placée au débouché du Rhône, elle attirait les marchands orientaux de Tunis, d’Alexandrie, de Syrie et de Constantinople, les Grecs, les Italiens de Venise et de Gênes ; les Aragonais et les Catalans de Barcelone ; des Portugais, des Anglais, même les Allemands et les marchands de France, venus de tous les points du territoire.
 
Bron: fr.wikipedia.org
C.J.Vernet
Claude Joseph Vernet 1774
Les Abords d’une foire (detail)

Vernet leerde het schilderen van stadsgezichten in Rome waar hij de kunst afkeek bij Giovanni Paolo Pannini. Dat is ook duidelijk te zien in de figuren. De hele mis en scene oogt spontaan, maar is zorgvuldig gecomponeerd.

C.J.Vernet
Claude Joseph Vernet 1774
Les Abords d’une foire (detail)
C.J.Vernet
Claude Joseph Vernet 1774
Les Abords d’une foire (detail)
C.J.Vernet
Claude Joseph Vernet 1774
Les Abords d’une foire (detail)

de lucht van 40 jaar geleden

stripbladen van 40 jaar geleden

In mijn jeugd bestonden computergames nog niet. Strips waren toen nog populair onder jongeren. In het voorjaar van 1977 werd ik veertien en las drie stripbladen per week: Eppo, Robbedoes en Kuifje. Ik heb mijn strips allemaal bewaard en keek er laatst weer eens in. Het is ook een aardig zelfonderzoek. Van welke strips hield ik toen en wat zeggen die mij nu? Ik snuif de lucht van oud papier op maar weet dat het verleden niet zo ruikt. In de lente van 1977 rook het vooral naar de fris gewassen kleren van mijn buurmeisje.

Eppo, Robbedoes en Kuifje
Eppo 15, Robbedoes 2035 en Kuifje 15 van 1977

250 uur lopen van Parijs

La construction d’un grand chemin (1774) van Claude Joseph Vernet

In 1774, het jaar waarin Lodewijk XVI zijn grootvader Lodewijk XV opvolgde, schilderde Claude Joseph Vernet in opdracht van l’abbé Terray (1715-1778) het onderstaande schilderij van de aanleg van een weg. Het is een nauwkeurig werk waarin de zestigjarige Vernet laat zien dat hij zijn métier tot in de details beheerst. Een opdracht voor de contrôleur général des finances van de koning was voor een schilder een hele eer. Terray wilde laten zien hoe gedisciplineerd de wegenbouw in Frankrijk was. We zien allerlei wegarbeiders tijdens een bezoek van de inspecteur op de voorgrond gezeten te paard. Het schilderij is 97 cm hoog en 162 cm breed en hangt in het Louvre.

C.J.Vernet
Claude Joseph Vernet 1774
La construction d’un grand chemin
C.J,Vernet
Claude Joseph Vernet 1774
La construction d’un grand chemin (detail)
C.J.Vernet
Claude Joseph Vernet 1774
La construction d’un grand chemin (detail)
C.J.Vernet
Claude Joseph Vernet 1774
La construction d’un grand chemin (detail)

Op de kilometerpaal met de Franse lelie linksonder staat het getal 250 waarmee aangeduid wordt dat deze locatie zich op 250 lieues van Parijs bevindt. De nouvelle lieue de Paris bedroeg tussen 1674 en 1793 2000 toises dat gelijk staat aan 3898 meter. 250 lieues is dus bijna 974 kilometer van Parijs. In Nederland sprak men in de achttiende eeuw van een uur gaans. Wanneer een wandelaar er vijf uur over deed om van de ene stad naar de andere stad te lopen, dan sprak men over 5 uur gaans en in Frankrijk van 5 lieue.

C.J.Vernet
Claude Joseph Vernet 1774
La construction d’un grand chemin (detail)

La construction d’un grand chemin [ histoire-image.org ]

het beeld van 1815 – 1840 [ 6 ]

schilderkunst tussen 1815 en 1840 : eigentijdse gebeurtenissen

Ik weet niet precies waar mijn fascinatie voor de schilderkunst van 200 jaar geleden precies vandaan komt. Heeft het te maken met de Romantiek? Met de emancipatie van het landschap in de landschapsschilderkunst? Of met de drang naar objectiviteit vlak voor het ontstaan van de fotografie? Het ontluikende historisme en oriëntalisme? De intimiteit van huiselijke taferelen van de Biedermeier? Of juist van het schurende tussen classicisme en realisme?

Voor de komst van de fotojournalistiek waren het de schilders die historische gebeurtenissen vastlegden. Anders dan de fotojournalist bepaalt de schilder niet alleen de framing (inkadering én momentopname) maar de volledige beeldvorming. We zouden tegenwoordig zeggen dat de historieschilder alleen maar photoshopt. 1839 wordt tegenwoordig gezien als het geboortejaar van de fotografie, maar de drang naar de objectieve weergave van de werkelijkheid is bijna al zo oud als de schilderkunst zelf. Objectieve weergave is de rimpelloze weerspiegeling waarbij een magische verdubbeling plaatsvindt. Op dit punt heeft de fotografie de schilderkunst overtroffen.

Objectieve weergave is de rimpelloze weerspiegeling waarbij een magische verdubbeling plaatsvindt. Op dit punt heeft de fotografie de schilderkunst overtroffen.

De periode 1815-1840 gold als de laatste kwart eeuw voordat de fotografie aan haar opmars begon. Het gepolijste neoclassicisme liep vooruit op de objectieve registratie van de werkelijkheid, ideaal om eigentijdse historische gebeurtenissen vast te leggen. Maar vanaf de jaren 1820 maakte ook de Romantiek opgang en daarin ging het veel meer om, gevoel voor en persoonlijke beleving van de werkelijkheid dan om objectiviteit. Een van de beroemdste schilderij uit deze periode is het enorme schilderij van Het vlot van de Medusa van Théodore Géricault uit 1818. Het is gebaseerd op een gebeurtenis uit 1816.

Géricault
Théodore Géricault 1818
Het vlot van de Medusa

Een ander schilderij waarop het menselijk lijden wordt afgebeeld is van Horace Vernet. Het is een soort World Press Photo avant la lettre. We zien een van de slachtoffers van de pestepidemie in Barcelona.

Vernet
Horace Vernet 1822
de pest in Barcelona

Een jaar geleden schreef ik hier al eens iets over het onderstaande schilderij van Eugène Delacroix. In het voorjaar van 1822 liet Mohammed Ali van Egypte, de bondgenoot van de Ottomaanse sultan, meer dan twintigduizend mensen vermoorden vrouwen en kinderen inbegrepen. Dit tot afgrijzen en verontwaardiging van de toenmalige grootmachten. Het tafereel van Delacroix is een aanklacht tegen deze genocide.

Delacroix
Eugène Delacroix 1824
Scène des massacres de Scio

Ook de uit Dordrecht afkomstige schilder Ary Scheffer (1795-1858) trok zich het lot van de onderdrukte Griekse bevolking aan. In 1826 schilderde hij Griekse vrouwen die zich in een grot schuil hielden voor de Ottomaanse bezetter terwijl ze een smeekgebed richtten tot de Moeder Gods. Het is een sentimenteel schilderij dat aansluit bij de romantische genretaferelen van het Biedermeier.

Scheffer
Ary Scheffer 1826
Griekse vrouwen richten hun smeekgebed
tot de Moeder Gods in een grot

Louis-François Lejeune (1775-1848) bij mijn weten de enige generaal in de geschiedenis die een verdienstelijk schilder werd, kreeg in 1825 opdracht om de intocht van koning Karel X in Parijs te schilderen. Oude tijden herleven. Lejeune, die naam had gemaakt met het schilderen van veldslagen, had er geen moeite mee om mensenmassa’s te schilderen. Zijn schilderijen zijn eerder geschilderde fotojournalistiek dan kunstwerken.

Lejeune
Louis-François Lejeune 1825
Entrée de Charles X à Paris, par la barrière de la Villette, après son sacre. 6 juin 1825

Het beroemdste schilderij van de Julirevolutie van 1830 is natuurlijk van Eugène Delacroix. Maar De vrijheid leidt het volk is een allegorie en geen werkelijke voorstelling van zaken. De versie van Victor Schnetz weerspiegelt de gebeurtenissen van 28 juli 1830 beter. En ook het schilderij van Amédée Bourgeois waarbij het Hotel de Ville van een afstand is gezien, komt meer in de buurt van de historische werkelijkheid.

Bourgeois
Amédée Bourgeois 1830
Attaque de l’hôtel de ville de Paris et combat du pont d’Arcole, le 28 juillet 1830