Categorie archief: architectuur

architectonische visioenen

twee weken geleden gekregen: Piranesi The Complete Etchings

Piranesi bij TaschenGiovanni Battista Piranesi (1720-1778) is vooral bekend geworden door zijn carceri d’invenzione (imaginaire kerkers) uit 1745. Het is een serie etsen met claustrofobische voorstellingen van denkbeeldige gevangenissen die je gemakkelijk met de architectonische fantasieën van M.C.Escher kunt associëren. Toch vormen zij maar een fractie van zijn oeuvre. Piranesi werkte o.a. samen met de graficus Giuseppe Vasi (1710-1782) die gespecialiseerd was in het produceren van vedute (gezichten) van Rome. Deze waren erg in trek bij de toeristen die naar Rome kwamen.

Rond het midden van de achttiende eeuw bloeide het toerisme in Rome. Met name voor jongemannen uit de Engelse upperclass was een reis naar Italië een verplicht nummer. Op de route van de Grand Tour lagen steden als Venetië, Florence en Napels. Meestal was Rome het einddoel. In deze stad verbleven ook veel Engelse diplomaten en kooplieden. De rijke Engelsen zorgden niet alleen voor een opbloei van het toerisme maar bevorderden ook de werkgelegenheid voor kunstenaars. Pompeo Batoni was de meest gevraagde portretschilder uit de eeuwig stad. Zijn klantenkring bestond hoofdzakelijk uit rijke Engelsen. Ook grafici als Vasi en Piranesi profiteerden van het toerisme. Er was namelijk veel behoefte aan prenten met voorstellingen van het antieke Rome. De toeristen konden dan met een prent in de hand bij de ruïnes zien hoe het ooit was.

Uitgever Taschen bracht in twee delen in luxe cassette alle etsen van Piranesi bijeen. Bij het doorbladeren valt op dat het oeuvre uit verschillende typen van voorstellingen is opgebouwd. De imaginaire voorstellingen van gevangenissen nemen maar een heel klein deel van zijn complete werk in beslag. Ze ontstonden vóór 1750 en je ziet duidelijk invloed van het fantasierijke rococo. Bij een reeks van vier grotesken die hij tussen 1744 en 1747 maakte, is dat nog beter te zien. Net als de gravures in het boek Quatrieme LivreDe Formes Ornées de Rocailles Cartels Figures Oyseaux et Dragons chinois uit 1736 (ontworpen door Jean Mondon le Fils met gravures van Antoine Aveline) zijn deze grotesken 100% barokke fantasie.

Piranesi
Parte di ampio magnifico Porto all’uso degli antichi Romani (1749–50) een mooi voorbeeld van een “architectonisch visioen” van Piranesi met invloed van barok en rococo.

Na 1750 worden Piranesi’s gravures strakker en wetenschappelijker. Deze tendens laat zich in heel Europa zien. Het is de tijd waarin de eerste delen van de Encyclopédie (1751-1772) verschijnen. De voorstellingen ogen mechanisch, de schwung is eruit. In zijn boek Antichità  Romane uit 1756 zijn voorstellingen van gereconstrueerde Romeinse gebouwen vaak gecombineerd met technische tekeningen, doorsneden en plattegrond in één prent die zo in de Franse Encyclopédie zou passen.

Een groot deel van Piranesi‘s gravures zijn vedute die laten zien hoe de eeuwige stad er rond het midden van de achttiende eeuw uitzag. Net als bij tekeningen van Italianisanten uit de 17e eeuw staan ruïnes vaak nog niet los, maar zijn ze half ingebouwd in woonwijken. Triomfbogen steken soms nog half boven de grond uit en zijn overwoekerd met vegetatie, een klauterparadijs voor geiten. Piranesi beperkte zich niet alleen tot ruïnes uit de Oudheid. Ook kerken, paleizen en overheidsgebouwen uit de barok en het rococo legde hij vast.

Giovanni Battista Piranesi [ metmuseum.org ]

Architekt der Ewigkeit

Balthasar Neumann (1687-1753)

Neumann door TiepoloTwee jaar geleden bezochten we de Würzburger Residenz en maakten daar kennis met het levenswerk van de man die vroeger op het 50DM biljet stond, Balthasar Neumann. Hij was een selfmade man, van oorsprong kanonnengieter, maar zou de grootste architect van de late barok en rococo in Duitsland worden. De Italiaanse schilder Tiepolo, die in de prins-bisschoppelijke residentie de wereldberoemde fresco’s schilderde, beeldde de bouwmeester af in zijn trappenhuis, gezeten op een kanon.

Man kennt seinen Namen. Schulen, Restaurants, Hotels und Kulturvereine nennen sich nach ihm. Sein Bild zierte einst den 50-DM-Schein. Die von ihm geplante Würzburger Residenz gehört zum UNESCO-Weltkulturerbe. Seine zahlreichen Bauwerke sind Barock in Vollendung. Um sie zu bestaunen, kommen Menschen aus der ganzen Welt nach Würzburg und Franken.
 
Bron: balthasarneumann.de
Balthasar Neumann
Balthasar Neumann op biljet van 50 DM

Neumann‘s laatste grote werk was de kloosterkerk Vierzehnheiligen Toen de kerk eindelijk werd voltooid, was Balthasar Neumann al bijna twintig jaar dood. Er was dertig jaar aan gebouwd van 1743 tot 1772, de tijd dat het rococo halverwege de achttiende eeuw in de mode was. Markus Grimm schreef een historische roman over het leven van Balthasar Neumann.

NeumannBalthasar Neumann, Architekt der Ewigkeit von Markus Grimm
 
Würzburg, am 19. August 1753
Der berühmte Würzburger Stadtbaumeister und Architekt Balthasar Neumann ist im Alter von 66 Jahren gestorben. In der Stadt herrscht Betroffenheit über den Tod des beliebten Mitbürgers. Auch bei dem Wirt einer Würzburger Weinstube, die der Baumeister gern besucht hat. Am Abend dieses Tages bekommt er zu später Stunde unerwartet Besuch von einem auswärtigen Fremden, den mit Neumann eine besondere Geschichte verbindet – der aber nun zu spät gekommen ist. Beim nächtlichen Wein entspinnt sich ein Gespräch zwischen dem Wirt, der Neumann persönlich kennengelernt hat, und dem Fremden, der nur seine Bauwerke kennt. In Rückblenden begeben sie sich an Neumanns Orte, besuchen seine Bauwerke, begegnen Fürsten, nehmen Teil an Reisen und Planungen, erleben seine Geschichte – und erwecken ihn so wieder zum Leben. Am Ende beginnen beide zu verstehen, wer dieser Mensch war, worin sein Genie bestand, seine Vision und überragende Leistung – und der Leser entdeckt seine Bedeutung für ganz Mainfranken und weit darüber hinaus – die Bedeutung Balthasar Neumanns, der einst als Glockengießer seine böhmische Heimat verließ und in Würzburg zum größten Baukünstler des Barock wurde.
 
Bron: balthasarneumann.de

Op de blog villalarepubblica las ik een uitvoerige beschrijving van Neumann‘s trappenhuis naar de hemel.

balthasarneumann.de

oog voor architectuur

zaterdagmorgen gezien bij Close Up: fotograaf John Gollings
oog voor architectuur – een documentaire van Sally Ingleton
John GollingsJohn Gollings (1944) is een meester in het maken van opvallende, inventieve foto’s. Om een magische sfeer te creëren, maakt hij zijn foto’s vaak in het uur van de schemering en gebruikt hij graag een groothoeklens voor een dramatisch effect. Zijn foto’s kunnen een gebouw transformeren tot kunst.
 
Gollings woont in het Australische Melbourne, een stad die bekend staat om vernieuwende, contemporaine architectuur. Hij koestert een passie voor het documenteren van steden en stedelijke ruimtes, maar zijn echte inspiratie vindt hij in de eeuwenoude steden van Azië, zoals Angkor Wat in Cambodja. ,,Veel van mijn werk als architectuurfotograaf, is onbekend„„, zegt hij. ,,Het zijn beelden van dode steden in woestijnen en jungles, de plaatsen waar ik jaarlijks naar terugkeer om te peinzen over verloren landschappen en eeuwige gebouwen.„„
John Gollings Eye for Architecture
De documentaire ‘Fotograaf John Gollings – Oog voor architectuur‘ volgt Gollings op een reis door de snel veranderende steden van Australiëen China én op zijn tocht langs de archeologische monumenten van India en Cambodja. De film laat zien hoe deze plekken zijn werk hebben beïnvloed. Hier onthult Gollings dat ook hij onzekerheden kent, ook al wordt hij gezien als één van de beste architectuurfotografen ter wereld.
 
cultuurgids.avro.nl