Categorie archief: boeken

Helden van het vaderland

150 jaar geleden voltooid: de historische galerij
van Jacob de Vos Jacobszoon (1850-1863)

Helden van het VaderlandDit jaar vieren we het tweehonderdjarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden. “We” waren altijd een republiek geweest, maar tijdens het Congres van Wenen (1814-1815) werd Nederland voor het eerst in zijn geschiedenis een koninkrijk. Ons bestaan als soevereine natie danken we vooral aan Engeland. Van de geallieerden die Napoleon bij Waterloo verslagen hadden, had Engeland het meeste belang bij een bufferstaat én bondgenoot aan de overzijde van het Kanaal, tussen het machtige Frankrijk en Pruisen.

Tijdens de Restauratie (1815-1848) was Nederland een autocratie onder koning Willem I en Willem II. Pas met de grondwet van 1848 werd een begin gemaakt met democratie. Het nationalisme hield ook het nieuwe Koninkrijk in zijn greep. Er werd zoals elders in Europa graag teruggekeken op een roemrijk verleden. Iedere natie had zijn eigen Gouden Eeuw en noemde deze dé Gouden Eeuw. Kunstenaars kregen de opdracht om de nationale trots te verbeelden. Nationaal zelfbewustzijn werd als een religie verkondigd. Over protestants Nederland waakte nog een Drieeenheid: God, het Vaderland en Oranje.

Goejanverwellesluis
aanhouding van Wilhelmina van Pruisen
aan de Goejanverwellesluis op 28 juni 1787
door J.J.R. De Wetstein Pfister (1911)
De schoolplaten van Pfister en Issings belichten net als de galerij van Jacob de Vos Jacobszoon belangrijke gebeurtenissen uit de vaderlandse geschiedenis.

In 1850 gaf Jacob de Vos aan dertig schilders de opdracht om voorstellingen te maken bij de Nederlandse geschiedenis van 40 na Christus tot en met 1861. Zijn historische galerij was tussen 1897 en 1935 in het Stedelijk Museum in Amsterdam te zien.

In 1935 verhuisden de schilderijen naar museum Fodor, waarna zij in het museumdepot werden opgeborgen. Dit hing samen met de gedaalde waardering voor de schilderkunst uit de eerste helft van de 19de eeuw. Hierna volgde aan het eind van de jaren zeventig een herwaardering van deze kunst, waarbij een toenemende belangstelling voor de ideeëngeschiedenis uit die tijd kwam. De galerij van Jacob de Vos is boeiend, omdat zij een uniek overzicht van de artistieke overgang tussen romantiek en realisme geeft. Zij illustreert tevens hoe men zich in de 19de eeuw van het nationale verleden rekenschap gaf. De galerij herinnert ouderen bovendien aan de verhalen op school, terwijl jongeren er zich over zullen verbazen dat het Nederlandse geschiedbeeld vroeger zo volstrekt anders is geweest.
 
Toen de galerij in 1863 compleet was, waren de dagen van de historiekunst geteld en Jacob de Vos zal weinig resultaten van zijn inspanningen gezien hebben. Zijn initiatief heeft echter een bijzonder waardevol cultuurhistorisch document opgeleverd en het Amsterdams Historisch Museum is dan ook verheugd om de galerij van Jacob de Vos Jacobszoon na een periode van vergetelheid weer voor het publiek toegankelijk te mogen maken!
 
Bron: dbnl.org

Helden van het vaderland [ het volledige boek is te downloaden als PDF ]

filosofische gesprekken

Filosofische gesprekken van Denis Diderot
Filosofische gesprekkenDenis Diderot was zonder enige twijfel een van de groten van wat de Fransen „De eeuw der filosofen„ noemen. Hij was geen bedenker van gesloten systemen. De verschillende benaderingen van een filosofisch probleem goot hij graag in de vorm van een gesprek, waarbij ieder aan het woord komt zodat het probleem van alle kanten bekeken kan worden.
 
In deze drie gesprekken uit de jaren zeventig van de achttiende eeuw bespreekt hij op bedrieglijk eenvoudige toon, in een vaak ironische stijl, de meest complexe vraagstukken. Zoals de vraag of je op eigen gezag de wet mag negeren als de toepassing ervan in jouw ogen onrechtvaardig is. In het tweede gesprek toetst hij de westerse seksuele moraal aan die van het „natuurvolk„ op Tahiti en in het derde gesprek praat hij met de vrouw van een maarschalk over de vraag of er een moraal kan bestaan zonder geloof. De dialoogvorm biedt steeds ruimte voor nuance én humor.
 
Filosofische gesprekken is vertaald en van een nawoord voorzien door Hannie Vermeer-Pardoen, die van Diderot eveneens de Filosofische gedachten vertaalde.
 
Bron: vangennep-boeken.nl

DiderotDenis Diderot was tussen 1750 en 1776 met D’Alembert redacteur van de beroemde Encyclopédie en schreef zelf ongeveer 6000 van de 72.000 artikelen in die encyclopedie. De Encyclopédie kende veel tegenstanders. In 1759 werd de Encyclopédie zelfs formeel verboden. Het werk ging vanaf die tijd clandestien door. De Encyclopédie was – door de nadruk op religieuze tolerantie en vrijheid van gedachten en een democratische geest – een bedreiging voor de aristocratie.
Bron: nl.wikipedia.org

Denis Diderot Archive [ marxists.org ]

artiestenmetafysica [ 3 ]

De Geboorte van de Tragedie van Nietzsche bijna uitgelezen

… en een overzichtje van de eerste twintig paragrafen gemaakt…

De Geboorte van de Tragedie

1. introductie van het Apollinische en Dionysische – het principium individuationis
2. de kunstenaar – de verzoening tussen Apollo en Dionysus in de kunst
3. de Apollinische basis – Homerus – de Olympiërs
4. de dynamische symbiose tussen Apollo en Dionysus
5. voorbeelden uit de kunst: Schiller, Euripides, Schopenhauer
6. muziek en lyrische poëzie
7. de oorsprong van de tragedie – koor – dithyrambe
8. de satyr – koor – betovering en massavervoering
9. Sophocles (Oedipus) en Aeschylis (Prometheus)
10. de tragische held – Prometheus als “vermomde” Dionysus
11. Euripides en het verval van de Griekse tragedie – de toeschouwer op het toneel
12. esthetisch Socratisme – Dionysus vs. Socrates
De Geboorte van de Tragedie13. Socrates als tegenstander van tragische kunst – de logische aandrift
14. Socrates – Plato – afschaffing van het koor – optimisme vervangt pessimisme
15. de theoretische mens – kunst en wetenschap – de erfenis van Socrates
16. Schopenhauer over muziek (WWV §51) – de vreugde van het sterven in de onsterfelijke Oermoeder
17. authentieke dionysische muziek vs. nieuwe dithyrambe – regeneratie
18. de theoretische mens en de Alexandrijnse cultuur
19. het recitatief en de opera als verval van het Dionysische
20. de terugkeer van Dionysus in de Duitse cultuur