Categorie archief: boeken

artiestenmetafysica [ 1 ]

aan het lezen in Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik
van Friedrich Nietzsche (1872)
Die Geburt der TragödieDie Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik ist ein Buch von Friedrich Nietzsche, das er zuerst Anfang 1872 veröffentlichte. Es war das erste bedeutende Werk Nietzsches, mit dem sich der damals 27-jährige Philologieprofessor zugleich von der wissenschaftlichen Philologie distanzierte. Auf etwa 100 Buchseiten und in 25 knappen Kapiteln entwickelt der Jungwissenschaftler aus seinen Studien des Griechentums, seiner Liebe zur Musik und der Wertschätzung Schopenhauers und Wagners sein kulturelles Weltbild. Er präsentiert seine Theorien von der Entstehung und dem Niedergang der griechischen Tragödie und darüber hinaus allgemeine kulturphilosophische und ästhetische Betrachtungen, die auch im 20. Jahrhundert rezipiert wurden. Es enthielt ein Vorwort an Richard Wagner, dem die Schrift auch gewidmet war und in dem Nietzsche damals den möglichen Neubegründer einer der griechischen vergleichbaren Kunst und Kultur sah. 1886 ließ Nietzsche eine zweite Ausgabe unter dem Titel Die Geburt der Tragödie. Oder: Griechenthum und Pessimismus erscheinen, wobei dem Buch der Versuch einer Selbstkritik vorangestellt wurde.
 
Bron: de.wikipedia.org

de kracht van het beeld

vandaag gekocht in Kleef: Der Erste Weltkrieg (2008)
Wahrheit und Lüge in Bildern und Texten van Brigitte Hamann

Het gezicht van Hitler-DuitslandIn de jaren zeventig is het fotoboek, waar Uitgeverij Taschen groot in geworden is, al aan haar opmars begonnen. Zo kocht mijn vader in 1975 bijvoorbeeld het boek Het gezicht van Hitler-Duitsland van Frederic V. Grunfeld dat de Tweede Wereldoorlog benadert vanuit het beeld.

In de eenentwintigste eeuw zijn fotoboeken net zo gewoon geworden als leesboeken. Een fotoboek gaat uit van de kracht van het beeld. Dat zegt meer dan duizend woorden. Maar de kracht van het beeld is tegelijkertijd haar zwakte, want beelden kunnen gemakkelijk worden ingezet om leugens te verspreiden. Beelden blijken zonder bijschrift vaak misleidend.

Oorlogspropaganda maakt gebruik van de kracht van het beeld. Frederic V. Grunfeld liet dat zien in Het gezicht van Hitler-Duitsland. Als twaalfjarige heb ik er eindeloos in gebladerd. Mijn gedachten werden telkens 180 graden omgedraaid tussen de ene propaganda en de andere propaganda.

Der Erste WeltkriegOok Brigitte Hamann heeft een fotoboek samengesteld waarin de oorlog in beelden verschijnt. Ditmaal gaat het om de Eerste Wereldoorlog. De beelden in Der Erste Weltkrieg – Wahrheit und Lüge in Bildern und Texten maken ons deelgenoot van de Duitse bevolking tijdens de Grote Oorlog. Welke beelden werden er tussen augustus 1914 en november 1918 over haar uitgestort? Door de propaganda aan het thuisfront was er een mist van leugens en halve waarheden opgetrokken, waardoor het onmogelijk was geworden een heldere blik op de situatie te houden. De propagandamachine begon direct na de inval in Belgiëte draaien. Zo verscheen onderstaande prent in augustus 1914 en was het duidelijk: ook kinderen, of juist kinderen, werden niet gespaard.

soldaten
ook kinderen (of juist kinderen?) werden in de oorlogspropaganda niet gespaard.

Aanvankelijk heette de Eerste Wereldoorlog gewoon de Grote Oorlog. Sommige historici pleiten ervoor de Zevenjarige Oorlog (1756-1763) die op drie continenten werd uitgevochten, al een Wereldoorlog te noemen. Dan zou de Eerste Wereldoorlog dus al de Tweede zijn geweest. In ieder geval was het een oorlog die echt overal werd uitgevochten, zelfs op plaatsen die voor mensen onbewoonbaar zijn, zoals in de lucht, onder de zeespiegel en ver boven de boomgrens. Dat realiseerde ik me toen ik in het boek onderstaande foto zag, waarop een Oostenrijks kanon omhoog getakeld wordt om vanaf een steile rots de Italianen te beschieten.

Zuid-Tirol
beeld van het front in Zuid-Tirol 1915
Seit längerem lässt sich ein den Ersten Weltkrieg betreffender “Bilderschwund” beobachten, konstatiert Rolf Wörsdorfer. Dies findet er um so bedauerlicher, als dieser Weltkrieg der erste große militärische Konflikt war, “in dem nahezu alles fotografiert wurde”. Auch habe der Krieg “Tausenden von mehr oder weniger talentierten Malern” Gelegenheit gegeben, “die dramatischsten Schlachtenszenen als Motiv zu wählen”. Brigitte Hamann steuert mit ihrem Buch Der Erste Weltkrieg. Wahrheit und Lüge in Bildern und Texten dem fatalen Bilderschwund entgegen. Sie stützt sich, so der Rezensent, hauptsächlich “auf das Familienarchiv ihres verstorbenen Schwiegervaters”. In einem “bislang für historiografische Arbeiten ungewöhnlichen Maße” verlässt die Autorin sich dabei auf die “Wirkung von Abbildungen“, um mit dem Ersten Weltkrieg verknüpfte Problemkreise zu erfassen.
 
Bron: perlentaucher.de

hogere krijgskunde

gekocht: Vom Kriege (1832) van Carl von Clausewitz

Vom KriegeDe uitspraak dat oorlog een voortzetting van politiek met andere middelen is, kent bijna iedereen. Het boek waarin deze uitspraak staat, is minder bekend. Vom Kriege van de Pruisische generaal en militaire theoreticus Carl von Clausewitz verscheen 180 jaar geleden voor het eerst en geldt sindsdien als hét standaardwerk in de krijgskunde. Het telt 750 pagina’s en behandelt de oorlogsvoering in zes boeken. Het zevende en achtste boek zijn onvoltooid gebleven.

Afgelopen zomer bezochten we het slagveld van Rivoli Veronese waar Napoleon in januari 1797 de Oostenrijkers versloeg. De jonge Von Clausewitz (1780-1831) zal er zeker van gehoord hebben. Als zoon van een Pruisische officier werd hij militaristisch opgevoed. Hij groeide op in een stormachtige tijd. Tussen 1792 en 1814 raasden er zeven coalitieoorlogen over Europa. Als twaalfjarige nam hij al deel aan de belegering van Mainz in 1793. Toen hij twintig was, ging hij naar de Kriegschule in Berlijn. Tijdens de Vierde Coalitieoorlog in 1806 nam hij deel aan de Pruisische campagne tegen Napoleon. Dat werd een debacle en Von Clausewitz werd door de Fransen krijgsgevangen gemaakt en naar Frankrijk gedeporteerd. Een jaar later kwam hij vrij en keerde hij terug naar zijn vaderland.

Von Clausewitz 1831-1981
postzegel ter gelegenheid van de 150e sterfdag van Carl von Clausewitz in 1981
Der Krieg ist eine bloße Fortsetzung der Politik mit anderen Mitteln.

Carl von Clausewitz, Vom Kriege

In 1810 werd hij bevorderd tot majoor en in 1810, 1811 en 1812 was hij de privéleraar krijgskunde van prins Friedrich Wilhelm van Pruisen (1797-1888), de latere keizer Wilhelm I. Net als Hegel en vele anderen overleed hij in 1831 aan de gevolgen van de cholera epidemie. Zijn theoretische hoofdwerk Vom Kriege werd een jaar later door zijn echtgenote Marie von Clausewitz postuum uitgegeven. De losse aantekeningen voor het zevende en achtste boek werden door majoor O’Etzel uitgewerkt en aan het werk toegevoegd.

Vom KriegeCarl von Clausewitz wurde durch sein unvollendetes Hauptwerk Vom Kriege (1832), das sich mit der Theorie des Krieges beschäftigt, bekannt. Seine Theorien über Strategie, Taktik und Philosophie hatten großen Einfluss auf die Entwicklung des Kriegswesens in allen westlichen Ländern. Seine Theorien werden bis heute an Militärakademien gelehrt und finden auch im Bereich der Unternehmensführung sowie im Marketing Anwendung.
( … )
Den Kontroversen zum Trotz ist Clausewitz„ Hauptwerk Vom Kriege zu einem der am weitesten verbreiteten Bücher der Erde geworden, dessen Inhalt bis heute an vielen Militärschulen gelehrt wird. In Deutschland bemüht sich die Clausewitz-Gesellschaft, aus den Gedanken Carl von Clausewitz„ Nutzen für die Gegenwart zu ziehen und das Erbe Clausewitzens zu bewahren.
 
Bron: de.wikipedia.org

Vom Kriege
Erster Teil
I. Erstes Buch: Über die Natur des Krieges (7 hoofdstukken)
II. Zweites Buch: Über die Theorie des Krieges (6 hoofdstukken)
III. Drittes Buch: Von der Strategie überhaupt (18 hoofdstukken)
IV. Viertes Buch: Das Gefecht (14 hoofdstukken)
Zweiter Teil
V. Fünftes Buch: Die Streitkräfte (18 hoofdstukken)
VI. Sechstes Buch: Verteidigung (30 hoofdstukken)
Dritter Teil
VII. Skizzen zum siebenten Buche: Der Angriff (21 hoofdstukken)
VIII. Achtes Buch: Kriegsplan (9 hoofdstukken)

clausewitz.com | Vom Kriege (integrale tekst)