Categorie archief: boeken

strijkkwartetten opus 18

geluisterd naar strijkkwartet in C mineur van Beethoven
uitgevoerd door het Alban Berg Kwartet

Prins Franz Joseph Maximilian von LobkowitLudwig van Beethoven componeerde zijn eerste strijkkwartetten tussen 1798 and 1800 in opdracht van prins Franz Joseph Maximilian von Lobkowitz die de werkgever was van de violist Karl Amenda met wie Beethoven bevriend was. Deze zes strijkkwartetten zijn gebundeld in opus 18. Het strijkkwartet in C mineur dat bekend is als opus 18 no.4 werd het laatst gecomponeerd. Het verschil met zijn latere strijkkwartetten is levensgroot. Opus 18 is nog een volledig klassiek strijkkwartet in de traditie van Haydn en Mozart terwijl de latere strijkkwartetten opvallen door grote eigenzinnigheid. Prins Von Lobkovitz was als mecenas zeer tevreden over Beethoven en gaf hem vanaf 1809 een jaargeld van 4000 florijnen. Ook omdat hij daarmee wilde voorkomen dat Beethoven in dienst zou treden bij de jongste broer van Napoleon, Jérôme Bonaparte in Kassel, en Wenen zou verlaten. Met succes want Beethoven bleef tot aan zijn dood in Wenen. Niet iedereen vond zijn eerste strijkkwartetten geslaagd. Joseph Haydn, de schepper van het klassieke strijkkwartet, had weinig er waardering voor.

Het zestal van opus 18 betreft geen onomstreden meesterwerken. Het hele opus heeft iets zoekends, misschien zelfs iets gewilds; stijl en idee schuren vaak. Het eerst gecomponeerde kwartet (opus 18/3) is het meest consistent. Maar het is ook het minst gedurfd: Beethoven blijft hier strikt binnen de paden van het klassieke. In opus 18/1 en 18/2 breidt Beethoven zijn greep op de vorm uit in twee contrasterende kwartetten ((te) generaliserend: heftig emotioneel versus luchtige humor). Maar daarna zet de ontwrichting (althans volgens Joseph Kerman) in. Beethoven begint te experimenteren met de vorm van de delen; het terugvallen op ouder materiaal; het middelmatig worden van het contrapunt en afwerking. Het lijkt of Beethoven zijn belangstelling wat verloor. De ambitie om in dit genre waar hij geen ervaring in had meteen 6 (baanbrekend bedoelde?) werken te schrijven was wellicht toch te hoog gegrepen (Kerman). Anderen (Beaujean) vinden het vooral muziek wat binnen het raam van de toen maatschappelijk geaccepteerde vormen van kamermuziek blijft, alhoewel de beginnende zoektocht zich al begint af te tekenen.
 
Bron: nl.wikipedia.org

The Beethoven QuartetsThe Beethoven Quartets
Joseph Kerman
Dit boek dat voor het eerst in 1967 verscheen, geldt inmiddels als hét standaardwerk over Beethoven’s strijkwartetten.

Strijkkwartet in C mineur [ Opus 18 no.4 ]
1. Allegro ma non tanto
2. Andante scherzoso quasi Allegretto
3. Menuetto: Allegretto
4. Allegro – Prestissimo
( Bron: en.wikipedia.org )
 

Beluister het tweede deel van strijkkwartet opus 18 no.1 [ arte.tv ]

natuurvorsers

zojuist verschenen: De grote natuuronderzoekers van Robert Huxley
De grote natuuronderzoekersDit rijk geïllustreerde boek vertelt het verhaal van de grote natuurvorsers uit de geschiedenis – van de Griek Aristoteles uit de klassieke oudheid tot en met de revolutionaire Engelsman Charles Darwin (wiens grootvader Erasmus overigens ook een plaats in het boek kreeg) uit de negentiende eeuw. Bijna veertig bekende en minder bekende wetenschappers, onder wie Antoni van Leeuwenhoek, Carolus Linnaeus, Alexander von Humboldt en Maria Sibylla Merian, trekken aan de lezer voorbij. Ieder portret is geschreven door een specialist. Elk historisch tijdvak – oudheid, renaissance, verlichting en de negentiende eeuw – wordt apart ingeleid.
 
Bron: gottmer.nl
Alexander von Humboldt
Alexander von Humboldt (1769-1859)
is een van de grootste natuurvorsers uit de geschiedenis, hier geportretteerd in 1806
tijdens zijn grote reis door Zuid-Amerika

Van 1799 tot 1804 maakte Alexander von Humboldt samen met Aimé Bonpland een expeditie naar Amerika. Op de Canarische eilanden onderzocht Humboldt de vulkaan Pico de Teide, en mat de temperatuur in de krater. Het paar landde later in Cumaná, Venezuela, vanwaaruit kust en binnenland onderzocht werden. Via de Apure en Orinoco bereikten ze de Rio Negro, en ze keerden via het ‘natuurlijke kanaal’ de Casiquiare terug. Na een bezoek aan Cuba reisden Humboldt en Bonpland naar het Andesgebied. Ze bezochten Ecuador. Humboldt beklom de bergen in de Peruviaanse Andes om de relatie tussen temperatuur en hoogte te bestuderen. Bonpland en hij bereikten de top van de Pichincha en kwamen op de Chimborazo tot 5610m hoogte. Hierna werd nog Mexico bezocht, waar Humboldt zijn Geschiedenis van Nieuw-Spanje schreef, waarna hij via de Verenigde Staten naar Europa terugkeerde. ( Bron: nl.wikipedia.org )

Alexander von Humboldt [ en.wikipedia.org ]

Rusland voor gevorderden

Van Moskou tot Magadan
vanavond bij de VPRO op Nederland 2 om 20.15
Rusland voor GevorderdenEvenals in zijn boek Rusland voor gevorderden komt Jelle Brandt Corstius tijdens zijn reis door het immense land bijzondere mensen tegen in absurde situaties. Of het nu gaat om neergestort ruimteafval in een dorp in het Altai gebergte, of om een ontmoeting met Kirsan Iljoemzjinov, de president van Kalmukkiëdie claimt dat hij ontvoerd werd door buitenaardse wezens. Brandt Corstius komt overal, of dat nu in beruchte gebieden is als Ingoesjetiëof Tsjetsjenië, de weelderige datsja van Josef Stalin of in de Goelagkampen van Kolyma. Niets is vanzelfsprekend. En aan de andere kant is alles mogelijk. Brandt Corstius stelt vragen, geeft commentaar en plaatst zijn ontmoetingen in een bredere context. En met elke aflevering groeit het beeld van Rusland en haar bewoners.
 
In de eerste aflevering bezoekt Jelle Brandt Corstius het Altai gebergte. Bij het afgelegen dorp Korgon valt er regelmatig ruimteafval uit de lucht. Soms zelfs op huizen. De bewoners ondergaan het gelaten, en de verantwoordelijke instanties laten niks van zich horen. Verder bezoekt Jelle een Sjamaan die hem op traditionele wijze van zijn koude voeten af moet helpen.
 
Bron: vpro.nl
“Rusland is een feest
voor de verveelde geest”

Jelle Brandt Corstius

van Moskou tot Magadan
deel 1: Altai het recht van de sterkste (zondag 1 februari)
deel 2: Abchaziëde lange arm van Rusland (zondag 8 februari)
deel 3: Kalmukkié het land der blinden (zondag 15 februari)
deel 4: Magadan (zondag 22 februari)
deel 5: Khanti Mansiysk (zondag 1 maart)

website bij deze serie [ vpro.nl ] | Jelle Brandt Corstius [ jellebc.nl ] | Magadan [ nl.wikipedia.org ]