Xanten am Niederrhein is het meest bekend vanwege haar vermelding in het Nibelungenlied. Om toeristen te trekken is er niet alleen een Siegfriedmuseum, maar ook een Archeologisch Park. In de Romeinse tijd was hier namelijk een Romeinse nederzetting die deel uitmaakte van de limes langs de Rijn. Maar wij bezochten twee kerken. Allereerst de Dom van Xanten die dit jaar 750 jaar bestaat en gewijd is aan de heilige Victor.

De heilige Victor van Xanten is een zogenaamde soldaat-martelaar die leefde in de derde eeuw. Volgens de legende was hij de praefectus cohortis van het Thebaans Legioen dat naar Galliëwas gestuurd om een opstand neer te slaan. Maar omdat hij een Christen was, weigerde hij en zijn legioen in Agaunum (Zwitserland) offers te brengen aan de goden en aan de keizer. Daar stond de doodstraf op en Victor moest met zijn mannen vluchten. Ze gingen noordwaarts langs de Rijn, maar even voorbij Keulen, ter hoogte van Xanten werden ze gevangengenomen. Viktor werd samen met 360 soldaten gemarteld en in het Amfitheater van Birten (bij Xanten) ter dood gebracht. Zo werd hij de patroonheilige van Xanten. De naam van de stad is overigens een verbastering van Ad Sanctos ( ‘Naar de Heiligen’) dat aangeeft dat de stad in de Middeleeuwen al een bedevaartsoord moet zijn geweest. De legende van de heilige Victor en het Thebaanse Legioen werd overgeleverd door bisschop Eucherius van Lyon rond het jaar 450.

Na de 750-jarige Dom bezochten we de Evangelische Kirche van Xanten, met haar karakteristieke witte toren duidelijk in het centrum aanwezig. Het kerkje werd vlak na de Vrede van Münster (1648) gesticht. Het is van binnen mooi kaal. De enige versieringen liggen uitgestald in een vitrinekast naast de ingang. Een zilveren beker uit 1850 die tijdens het avondmaal gebruikt werd en een Bijbel die in 1899 door keizerin Augusta Victoria aan de kerk geschonken werd ter gelegenheid van haar 250-jarige bestaan.

xanten.de

Het eerste dat mij in Menschen Untereinander van Gerhard Lamprecht opviel, was de acteur in de rol van Helmuth Köhler. Waar kende ik zijn profiel ook alweer van? Inderdaad, Alfred Abel speelde de vader van de uitverkorene in Metropolis (1927) van Fritz Lang. In Menschen Untereinander speelt hij een van de personages die in een Miethaus in Berlijn wonen. In het wel en wee in deze woonkazerne weerspiegelt zich de kapitalistische samenleving. De film geeft een rauw realistisch beeld van het leven in de Weimar Republik. Na Die Verrufenen en Die Unehelichen vormt Menschen Untereinander het sluitstuk van een drieluik. De Berlijnse tekenaar Heinrich Zille werkte mee aan het decorontwerp. Gerhard Lamprecht portretteerde net als de fotograaf August Sander de maatschappij van de jaren twintig waarbij sociaal realisme en nieuwe zakelijkheid in elkaar overlopen.

Menschen Untereinander [ imdb.com ]

Na drie series Heimat leek de Duitse filmmaker en schrijver Edgar Reitz (*1932) zijn levenswerk voltooid te hebben. Maar er bleek toch nog een Heimat in het vat te zitten. Die andere Heimat – Chronik einer Sehnsucht beleefde onlangs tijdens de Biennale van Venetië (28 augustus-7 september) haar wereldpremière. Er volgde een staande ovatie van twintig minuten. Concorde Film kondigt de Duitse première aan op 28 september in Simmern op de Hunsrück. Een week later gaat Die andere Heimat – Chronik einer Sehnsucht draaien in de Duitse bioscopen.

Ik verheug me enorm op de nieuwe Heimat waarin we terugkeren naar de Hunsrück in de Biedermeierzeit. In Duitsland wordt deze ook wel de Vormärz genoemd. Het is de tijd waarin de industriële revolutie het leven ingrijpend gaat veranderen. Stoommachines voeren een ongelijke concurrentiestrijd met de handarbeiders. Wevers komen in afstand tegen de grootindustriëlen. Veel boeren ontvluchten de armoede op het platteland en emigreren naar Amerika. Tegen de achtergrond van deze gebeurtenissen ontstaat het socialisme en schrijven Marx en Engels het Communistisch Manifest. Hoe keken de boeren vanuit het gehucht Schabach op de Hunsrück naar de oprukkende industriële samenleving? En waar was het romantische verlangen te midden van het rauwe realisme?

Die andere Heimat