Categorie archief: geschiedenis

een jaar in de achttiende eeuw

Fiona J.Houston: Mit Haube und Hacke
Landleben wie in alter Zeit – 1792

Mit Haube und HackeIn Celle kocht ik voor Michaela een Duitse uitgave van het dagboek The Garden Cottage Diaries van de 59-jarige Fiona J.Houston die een jaar lang in een sober huisje op het platteland leefde alsof het nog steeds 1792 was. Haar dagboek van een jaar in de achttiende eeuw is fraai vormgegeven met veel nostalgische eye candy en digitale ‘handgeschreven’ letters op gefotografeerd vergeeld papier. Bij deze ‘onthaastingsdroom’ in de comfortabele 21e eeuw, mag je het eelt op de handen, de jicht en de rammelende maag overslaan. Mit Haube und Hacke past ons goed omdat het onze passies bij elkaar brengt: geschiedenis, buitenleven en natuurlijke voeding.

Was hatten die Menschen vor 220 Jahren, das wir nicht mehr haben? Sie lebten mit den Tages- und Jahreszeiten, sie sorgten vor, sie wussten, wie die Dinge wachsen, entstehen und funktionieren. Was es bringt, das einmal auszuprobieren, davon erzählt dieses bezaubernde Buch.
 
Fiona J. Houston lebte ein Jahr lang wie die Frau eines schottischen Dorfschulmeisters des späten 18. Jahrhunderts. Anhand alter Quellen und mithilfe vieler Freunde rekonstruierte sie die damaligen Lebensbedingungen. Ihr Tagebuch, voll mit charmanten Naturbeobachtungen, nützlichen Gartentipps, originellen Kochrezepten und Selbstbauanleitungen, ist eine vergnügliche, entspannte, im besten Sinne lehrreiche Chronik einer außergewöhnlichen Zeitreise in eine Welt ohne elektrischen Strom und Maschinenlärm. Geschrieben mit dem besonderen Charme einer Frau, die nicht nur redet, sondern handelt.
 
Bron: gerstenberg-verlag.de

I spent a year living as an 18th century teacher’s wife [ dailyrecord.co.uk ]

So schnell schießen die Preußen nicht!

gekocht in Duitsland: driemaal Pruisen en Frederik de Grote

Ich FriedrichDe afgelopen dagen waren we voor het eerst dit jaar voor langere tijd in Duitsland en was er tijd om in de boekhandels te neuzen naar de nieuwste uitgaven over Duitse geschiedenis. Frederik de Grote werd op 24 januari 1712 geboren en met de nationale herdenking in Potsdam beleefde het Friedrich Jahr 2012 al vroeg zijn hoogtepunt. Uitgevers en magazines hadden hun boeken en bijlagen in 2011 al klaar liggen en in de Duitse boekhandels is dat niet over het hoofd te zien. Geschiedenis leeft in Duitsland sowieso veel meer dan hier. Zo kocht ik nota bene bij een klein pompstation twee geschiedenis magazines van GeoEpoche over Pruisen en Wilhem II. In een boekhandel in Celle kocht ik Ich Friedrich II van Hans Bentzien waarin deze in de huid kruipt van der Alte Fritz (en ook van de junge Fritz). De 85-jarige Bentzien werd een halve eeuw geleden minister van cultuur in de DDR, maakte televisieprogramma’s en schreef boeken over geschiedenis. Het boekje is geïllustreerd met tekeningen die Adolph Menzel oorspronkelijk maakte voor Geschichte Friedrichs des Großen (1839-1842) van Franz Kugler.

Preussen
twee specials over Pruisen 1701-1871: Stern EXTRA (2012) en GeoEpoche (2006)
Auch mehr als 60 Jahre nach der Staatsauflösung durch die Sieger des Zweiten Weltkriegs lässt Preußen die Deutschen nicht los.

Stern EXTRA 2012

Afgelopen weekend heb ik mij een beetje onder laten dompelen in de Silezische oorlogen die Frederik de Grote halverwege de achttiende eeuw voerde tegen Oostenrijk, Frankrijk, Rusland en Zweden. In 1761 leek het lot voor Pruisen bezegeld en stond het aan de rand van de afgrond. Maar op 5 januari 1862 (25 december 1861 in Sint Petersburg) geschiedde een wonder: tsarina Elisabeth overleed en werd opgevolgd door Peter III die een bewonderaar was van Frederik de Grote. Rusland sloot vrede met Pruisen en trok zich daarmee terug uit de Zevenjarige Oorlog. De coalitie viel uit elkaar en Oostenrijk moest uiteindelijk ook de strijd tegen Pruisen opgeven. In 1763 werd de oorlog afgesloten met de Vrede van Hubertusburg. Pruisen had standgehouden maar was wel pleite. Toch werd in 1763 in Potsdam een begin gemaakt aan het Neues Palais (foto onder) waar honderd jaar later de wieg zou staan van Wilhelm II.

Neues PalaisDe kaart van Europa was vrijwel onveranderd gebleven maar van nu af aan was Pruisen een grote mogendheid en speelde het in de daaropvolgende eeuw zijn deuntje mee in het concert der grote mogendheden. En wat voor een deuntje! Tussen 1861 en 1871 smeedde Bismarck Duitsland onder Pruisische aanvoering tot een eenheid. Aan het einde van de negentiende eeuw ging het Duitse Rijk in het concert der grote mogendheden steeds meer overstemmen. Het werd de grootste macht op het continent én na 1900 ook een bedreiging voor Engeland op zee. Hierdoor en door zijn centrale ligging in Europa was het Duitse Rijk in 1914 veroordeeld tot een meerfrontenoorlog tegen een coalitie van grote mogendheden die uiteindelijk sterker zou blijken. Na twee vernietigende wereldoorlogen waarin de Pruisische militaire agressie onmiskenbaar aanwezig was, werd Pruisen door de geallieerden in 1947 tenslotte opgeheven.

Der Preußenkönig zieht an seinem Lebensabend Bilanz. Es spricht der Despot, der Kriege führte und zum Inbegriff »preußischer Tugenden« wurde. Es spricht der aufgeklärte Herrscher und »der erste Diener seines Staats«, der große Reformen anstrebte und sich politischen Tagesgeschäft aufrieb. Es spricht auch der einsame, störrische alte Mann, der sein Leben lang darin geübt war, die eigenen Gefühle zu beherrschen, aber zu voller Bosheit aufläuft, wenn er auf seine Feinde zu sprechen kommt. In respektvoller Näherung an diese historische Figur von Rang macht Hans Bentzien den Leser zum intimen Zeugen eines königlichen Selbstgesprächs, das zu einer lebendigen Geschichtsstunde wird. Sorgsam ausgewählte Originaldokumente und zahlreiche Illustrationen von Adolph Menzel liefern die Kulisse.
 
Bron: die-ostgebiete.de

Pruisen [ nl.wikipedia.org ] | Preußen 1701-1871 [ shop.stern.de ]

gemeenschapszin met katholiek randje

zondag gezien bij VPRO Boeken: Wim Brands in gesprek met
Peter Raedts over De ontdekking van de Middeleeuwen
en Jos Palm over Moederkerk

de ontdekking van de MiddeleeuwenHet VPRO-programma Boeken op zondagmorgen is het beste programma over boeken sinds jaren. Wim Brands is een fijne interviewer die graag met de schrijvers bij hem aan tafel in het diepe duikt. Zondag was er een boeiende aflevering over twee boeken die verwantschap met elkaar tonen: De ontdekking van de Middeleeuwen van Peter Raedts en Moederkerk van Jos Palm. Het was een Boeken met een katholiek randje en het was prettig dat Wim Brands als intellectueel geen allergie toonde voor het onderwerp. Eerst ging hij in gesprek met Peter Raedts, ooit priester. Waarom was hij ooit priester geworden, wilde Brands weten. De liturgie in het Latijn had en heeft een onweerstaanbare aantrekkingskracht op Raedts. Hij noemde het een Gesammtkunstwerk dat alle zintuigen beroert. Na het Tweede Vaticaanse Concilie werd de katholieke kerk veranderd in een speelhoek van een kleuterschool, compleet met gitaren, een drumstel en onbenullige teksten. Het gewijde werd ingeruild voor het gewone en gezellige.

Peter Raedts stapte na een persoonlijke crisis op zijn vijftigste uit het priesterambt. Als hoogleraar Middeleeuwse Geschiedenis schreef hij al een lange reeks publicaties in het Engels, Frans en Nederlands voordat hij begon aan De ontdekking van de Middeleeuwen. In dat boek gaat het vooral over onze beeldvorming over de Middeleeuwen:

Waren de Middeleeuwen een tijd van hechte gemeenschap en ridderlijke trouw of een tijd van barbaars geweld en ruwe onderdrukking? Een tijd om te vergeten of een tijd om naar terug te verlangen? Tolkien’s Lord of the Rings of Verhoeven’s Flesh and Blood? Sinds de Renaissance roept het beeld van de Middeleeuwen sterk wisselende emoties op. Afkeer en idealisering wisselen elkaar af tot op de dag van vandaag. Dit boek brengt die wisselende waardering van de Middeleeuwen in kaart en onderzoekt waarom de Middeleeuwen nooit een vaste plaats gevonden hebben in het collectieve geheugen van Europa.
 
Bron: vanstockum.nl
beeld van de Middeleeuwen
ons beeld van de Middeleeuwen beweegt zich tussen het donkere, rauwe, vieze en stinkende beeld uit Flesh and Blood (1985) en het liefelijke, pastorale beeld van de Hobbitstee uit Lord of the Rings. (2001)
Het beeld groeit dat men in de Middeleeuwen meer verstand had van saamhorigheid en gemeenschap dan in de tegenwoordige tijd.
Het negatieve beeld dat we heden ten dage in Nederland van de middeleeuwen hebben is gecreëerd tijdens de verlichting. De humanisten en calvinisten schiepen een duistere tijd vol afgoderij, ziekte, angst en dood. Liever keken we in Nederland terug naar de glorieuze zestiende en zeventiende eeuw, in plaats van naar die tijd van pest en bederf. Raedts benadrukt dat er tijdens de Romantiek een omslag in het denken over de middeleeuwen plaatsvindt. Mede onder invloed van denkers als Rousseau ontstond het beeld van de „nobele wilde„, alsmede de angst voor moderniteit en het verlangen naar een „simpeler„ leven. Het beeld groeit dan dat men in de middeleeuwen meer verstand had van saamhorigheid en gemeenschap dan in de tegenwoordige tijd. In Nederland vindt dit idee echter weinig weerklank.
 
Bron: boeken.vpro.nl

Rein Swart over Boeken: Moederkerk van Jos Palm [ reinswart.blogspot.com ]